ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

ΛΑΟΙ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΓΥΡΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, σελ. 22

Κατά τον 4ο και 5ο αι. διάφοροι γερμανικοί λαοί, όπως οι *Γότθοι*, εγκαταστάθηκαν κυρίως στην κεντρική και δυτική Ευρώπη.

Διαρκέστερες σχέσεις με το Βυζαντινό Κράτος δημιούργησαν οι *Σλάβοι* και οι *Βούλγαροι*, λαοί που εγκαταστάθηκαν μόνιμα στα Βαλκάνια. Οι Σλάβοι αρχικά οργάνωσαν στο γεωγραφικό χώρο της σημερινής ηπειρωτικής Ελλάδας αυτόνομες κοινότητες, τις «*σκλαβηνίες*» (7ος-8ος αι.), που κατά τους επόμενους αιώνες αφομοιώθηκαν από το Βυζάντιο. Οι Σλάβοι εξελληνίστηκαν σε τρία στάδια: Πρώτα υποτάχθηκαν στρατιωτικά στο Βυζάντιο, ακολούθως εκχριστιανίστηκαν και τελικά αφομοιώθηκαν κοινωνικά και εθνολογικά. Οι Βούλγαροι στα τέλη του 7ου αι. ίδρυσαν κράτος ανάμεσα στο Δούναβη και την οροσειρά του Αίμου, που αναγνωρίστηκε από το Βυζάντιο. Από τις αρχές του 8ου ως τις αρχές του 9ου αι. το νέο αυτό κράτος συγκρούστηκε στρατιωτικά και σχετίστηκε εμπορικά με το Βυζάντιο, ενώ γύρω στα 864 ασπάστηκε το Χριστιανισμό.

Πολύ σημαντική για την εξέλιξη του Βυζαντίου αποδείχτηκε η εμφάνιση των Αράβων. Ο λαός αυτός κατέκτησε τις βυζαντινές επαρχίες της Μέσης Ανατολής και της Β. Αφρικής και διεκδίκησε από το Βυζάντιο την κυριαρχία της Μεσογείου. Οι Άραβες ανέπτυξαν σημαντικό πολιτισμό, αξιοποιώντας παλαιότερους πολιτισμούς, και διέπρεψαν στο εμπόριο. Συγκρούστηκαν στα πεδία των μαχών με το Βυζάντιο, αλλά ανέπτυξαν μαζί του και εμπορικές και πολιτιστικές σχέσεις.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (717-1025), σελ. 31

Στα χρόνια των Ισαύρων το Βυζάντιο μπήκε στη δίνη μιας μακρόχρονης και καταστροφικής αντιπαράθεσης με επίκεντρο τη λατρεία των εικόνων, της εικονομαχίας (726-842). Παράλληλα υποχρεώθηκε να δώσει δύσκολους αγώνες εναντίον των Βουλγάρων και των Αράβων.

Στα χρόνια του *Μιχαήλ Γ΄*, με τη βοήθεια του θείου του Καίσαρα *Βάρδα*, η διαμάχη αυτή τερματίστηκε και άρχισε η ισχυροποίηση του κράτους. Ιδρύθηκε η *Σχολή της Μαγναύρας*, την οποία ανέλαβε ο *Λέων* Φιλόσοφος ή Μαθηματικός, διάσημος επιστήμονας της εποχής. Εκεί διδάσκονταν η φιλοσοφία, η γεωμετρία, η αστρονομία και η γραμματική.  Επίσης αναπτύχθηκε  η συλλογή και η αντιγραφή χειρόγραφων αρχαίων ελληνικών κειμένων, με σημαντικότερη τη «*Μυριόβιβλο*» του λόγιου *Φώτιου*. Η οικονομία άρχισε να ανακάμπτει και εκχριστιανίστηκαν οι *Μοραβοί * (863) και οι *Βούλγαροι* (864).

Τη στρατιωτική ισχύ της Νέας Εποχής εκφράζουν τα *ακριτικά* τραγούδια που εμπνέονται από τους αγώνες κατά των Αράβων. Τα τραγούδια αυτά εξυμνούν τους αγώνες των *ακριτών* δηλαδή των στρατιωτών-αγροτών που προστάτευαν τα σύνορα (άκραι=άκρα) του βυζαντίου. Το πιο γνωστό είναι του *Διγενή Ακρίτα*.

Επί *Μακεδονικής* Δυναστείας το Βυζάντιο έφτασε στο απόγειο της ισχύος του. Η σταθερότητα της κεντρικής εξουσίας, η οικονομική υπεροχή της Κωνσταντινούπολης, η κυριαρχία της αριστοκρατίας των πόλεων και η αναδιοργάνωση του στρατού κατέστησαν δυνατούς τους θριάμβους του στρατού και την επέκταση των συνόρων (μέσα 10ου - μέσα 11ου αι.) του Βυζαντίου. Με τον εκχριστιανισμό των Ρώσων το διεθνές κύρος του Βυζαντίου έφτασε στο απόγειο του. Οι *Ρώσοι* ή Ρώς ή Βάραγγοι ήταν Σκανδιναβοί Βίκινγκς, έμποροι και πειρατές . Αναμείχθηκαν με τους Σλάβους και δημιούργησαν έναν νέο λαό με σλαβική γλώσσα. Στα μέσα του 9^ου αι. σχημάτισαν το πρώτο ρωσικό κράτος, την ηγεμονία του Κιέβου, που έλεγχε το δρόμο στον ποταμό Ντον και έκανε εμπόριο με το βυζάντιο και τους Αραβες.

Στο επίπεδο της οικονομίας, σημειώνεται ανάπτυξη του εμπορίου και της βιοτεχνίας, αύξηση του πληθυσμού και της αγροτικής παραγωγής. Στο επίπεδο της κοινωνίας η κεντρική εξουσία προστατεύει τους αγρότες από την αρπακτικότητα των μεγάλων γαιοκτημόνων.