3ο κεφάλαιο, 2. Η εσωτερική πολιτική των Κομνηνών (1081-1185) σ. 53-54. 
 α. Η διοίκηση & η οικονομία 
•	Τα θέματα : αύξηση αριθμούμείωση η έκταση και η σημασία τους
•	Η οικονομική πολιτική: Αλέξιος Α΄ : υποτίμηση νομίσματος  (νοθεία) + υποχρεωτικές εργασίες σε δημόσια έργα
β. Ο στρατός και ο θεσμός της πρόνοιας. 
•	ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ:  Πρόνοια ( τι σημαίνει η λέξη σήμερα; ) Τον 11ο αιώνα;  
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗ ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑ
Διαφορά: ισχυρότατη κεντρική (αυτοκράτορας) εξουσία/ όχι υποταγή vs ασθενής βασιλική εξουσία- κατακερματισμός εξουσίας στα φέουδα.
 Συνέπεια: Ο στρατός γίνεται κυρίαρχη τάξη και ζει σε βάρος του πληθυσμού > αλλάζει το «προφίλ» της αυτοκρατορίας. Παντοδύναμες στρατιωτικές οικογένειες. Κομνηνοί, Παλαιολόγοι, Μελησσηνοί, Κατακουζηνοί, Δούκες.
 γ. Η προσπάθεια για μεταρρύθμιση. 
•	Ανδρόνικος ο Α΄Κομνηνός. Ο δρόμος για την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις!
8ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
2 α. Η διοίκηση και η οικονομία
Επί Αλεξίου Κομνηνού:    Αυξήθηκε υπερβολικά ο αριθμός των ………………………….. Η διοίκηση έπαψε να χαρακτηρίζεται από την άκαμπτη ………………………..  της προηγούμενης περιόδου.
……………………. ο αριθμός των ……………………. της αυτοκρατορίας ΰ μειώθηκε η ……………………. και η …………………….. τους.
 Η οικονομική πολιτική του Αλέξιου Α΄Κομνηνού
Αντί να επιδιώξει τη νομισματική …………………………
- Εκμεταλλεύτηκε τη συνεχή …………………….. του νομίσματος λόγω της …………………………  του και
- απαίτησε να του καταβάλλονται οι φόροι σε νομίσματα …………………… αξίας ΰ ουσιαστικά …………………… διαρκώς τους ………………….
Οι φορολογούμενοι επιβαρύνθηκαν με υποχρεωτική ……………. …………………. σε έργα ……………………, …………………. …………………. κ.ά.
Η θέση του λαού και ιδίως των αγροτών ………………….. ακόμη περισσότερο λόγω της φορολογικής πολιτικής και, κυρίως, της ……………………….  ορισμένων ιδιωτών, στους οποίους το κράτος ανέθεσε την είσπραξη των φόρων.

4 β. Ο στρατός και ο θεσμός της πρόνοιας
Ο βυζαντινός στρατός στελεχώνεται κυρίως από ……………………, όχι μόνο από μισθοφόρους.
…………………………… :  οι στρατιωτικοί στους οποίους ο αυτοκράτορας παραχωρούσε αγροτικές εκτάσεις ή το δικαίωμα είσπραξης φόρων, με αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικής υπηρεσίας. Οι προνοιάριοι ήταν …………………… ……………….., που συμμετείχαν στον πόλεμο επικεφαλής ομάδας που η αριθμητική της δύναμη ήταν ανάλογη με την έκταση της πρόνοιας που τους είχε παραχωρηθεί.

Πρόνοιες: οι ………………… που έδινε ο αυτοκράτορας στους προνοιάριους. Δεν αποτελούσαν ιδιοκτησία του προνοιάριου αλλά του κράτους ΰ δεν ……………………….. ούτε …………………….
Ο θεσμός της πρόνοιας παρουσιάζει ομοιότητες με θεσμούς της ……………………….. – Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει λόγος για ταύτιση των δύο συστημάτων.
 Επί Κομνηνών:   Ο στρατός
- έγινε …………………… τάξη στο Βυζάντιο. - Ζούσε σε βάρος του εξαθλιωμένου …………………………….
ΰ Ενώ σε παλαιότερες εποχές τον απέφευγαν και προτιμούσαν άλλα επαγγέλματα, πολλοί τώρα έσπευσαν να ……………………… σε αυτόν.
7 γ. Η προσπάθεια για μεταρρύθμιση
Ένας μόνο από τους Κομνηνούς ενδιαφέρθηκε για τον αγροτικό κόσμο: αυτοκράτορας ………………………… Α΄ ΰ
Προσπάθησε να προστατεύσει τους χωρικούς από τις ……………………… των ………………………..
Αγωνίστηκε να εξαλείψει τη ………………….. και τις …………………………. στη δημόσια διοίκηση.
Η χρήση ………….., όμως, από την πλευρά του ………………………….. την κοινωνική του πολιτική.

Σύντομα η βασιλεία του εξελίχθηκε σε ………………………. Η ………………………… του λαού ξέσπασε με πολλούς τρόπους.
Το πρόγραμμά του για ριζική αλλαγή ………………………………….. Άλλη αρνητική συνέπεια της πολιτικής του: …………………….. των σχέσεων με τη ………………………

 Ερωτήσεις τάξης
1. Να εξηγήσετε τον ρόλο των προνοιάριων στον βυζαντινό στρατό.
2. Ποια ήταν η κοινωνική πολιτική που άσκησε ο Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός και ποια τα αποτελέσματά της;
3.  Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (δύο λέξεις περισσεύουν): αγρότης, πρόνοια, φεουδαρχία, προνοιάριος, στρατιωτικός, κλήρος, μισθοφόρος.
 Ο θεσμός της ______________ στο Βυζάντιο αφορούσε την παραχώρηση αγροκτημάτων και φορολογικών εσόδων στους _______________ με αντάλλαγμα την παροχή στρατιωτικής υπηρεσίας. Την ίδια περίοδο ο βυζαντινός στρατός δεν στελεχώνεται μόνο από _______________, αλλά κυρίως από _______________. Ο στρατός, έτσι, έγινε η κυρίαρχη τάξη στο Βυζάντιο, αλλά επιδεινώθηκε η θέση των _______________.

4. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως προς την ορθότητά τους γράφοντας τη λέξη «σωστό» ή «λάθος» δίπλα από τον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση.
Οι προνοιάριοι ήταν βασιλικοί υπάλληλοι επιφορτισμένοι με την είσπραξη των φόρων.
Οι προνοιάριοι ήταν στρατιωτικοί στους οποίους ο αυτοκράτορας παραχωρούσε εκτάσεις γης ή το δικαίωμα είσπραξης φόρων.
Την εποχή των Κομνηνών αυξήθηκε ο αριθμός των θεμάτων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Στα χρόνια των Κομνηνών ο στρατός έγινε κυρίαρχη τάξη στο Βυζάντιο.

5.  Επιλέξτε την σωστή απάντηση:
Ο βυζαντινός στρατός στα χρόνια των Κομνηνών αποτελείται:
α. από προνοιαρίους. β. από μισθοφόρους. γ. από ελεύθερους αγρότες. δ. από μισθοφόρους και προνοιαρίους
Ο θεσμός της πρόνοιας καθιερώθηκε από:
α. τους Ισαύρους.  β. τους Κομνηνούς.  γ. τους Παλαιολόγους.  δ. τους Μακεδόνες
Ο Αλέξιος Α΄ Κομνηνός:
α. επέβαλε τον καπνικό φόρο. β. απαγόρευσε την τοκογλυφία.  γ. κατάργησε το θεσμό της πρόνοιας.  δ. αύξανε διαρκώς τους φόρους μέσω της υποτίμησης του νομίσματος
ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ
1.	Μελετήστε το παράθεμα «Ο αριστοκρατικός πατριωτισμός των Κομνηνών» και εντοπίστε την ομοιότητα και τη διαφορά ανάμεσα στην περίοδο των Κομνηνών και την περίοδο της εικονομαχίας.
 
2.	Γράφει για τον Ανδρόνικο τον Α΄ ο Vasiliev στην «Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας»:
…ο Ανδρόνικος αντιπροσώπευε έναν τέλειο τύπο Βυζαντινού του 12ου αι., με όλες τις αρετές και όλες τις κακίες. Ωραίος, λεπτός, ευφυολόγος, αθλητής και πολεμιστής, μορφωμένος και θελκτικός, κυρίως για τις γυναίκες που τον λάτρευαν, κούφος και ευερέθιστος, σκεπτικιστής και, σε περίπτωση ανάγκης, υποκριτής     και επίορκος, φιλόδοξος συνωμότης και ραδιούργος, τρομερός αργότερα για τη θηριωδία του, ο Ανδρόνικος, όπως λέει ο Ντήλ, όντας μία εκ φύσεως μεγαλοφυία θα μπορούσε να γίνει ο σωτήρας και αναμορφωτής της εξαντλημένης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αν διέθετε έστω  και μερικά ηθικά κριτήρια.
Ποιο ιστορικό πρόσωπο της αρχαιότητας σας θυμίζει αυτή η περιγραφή;  ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ
3.	Για την καραντίνα, όχι μόνο ταινίες στο NETFLIX, αλλά και….