Η λατινική γλώσσα:
•	ήταν η διάλεκτος των Λατίνων,
•	ανήκει στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια.
•	Οι ομοιότητες της Λατινικής με την Ελληνική οφείλονται:
•	

στην κοινή καταγωγή από την Ινδοευρωπαϊκή (π.χ. duo-δύο, fero-φέρω, pater -πατήρ),
•	στις επαφές που είχαν Έλληνες και Ρωμαίοι λόγω του ελληνικού αποικισμού στην κεντρική και κάτω Ιταλία και στην Σικελία (8ος /7ος αι. π.Χ. )
•	στην κατάκτηση της ελληνικής Ανατολής από τους Ρωμαίους.
•	Το λατινικό αλφάβητο διαμορφώθηκε από επίδραση του ελληνικού το οποίο μετέφεραν εκεί οι Έλληνες άποικοι που προέρχονταν από την Κύμη της Εύβοιας. (8ος /7ος αι. π.Χ. )
•	Για τη χρονική περίοδο μέχρι τον 3ο αι. π.Χ. διαθέτουμε ελάχιστα γραπτά μνημεία χωρίς λογοτεχνική αξία.
•	η παραγωγή αξιόλογων κειμένων έγινε μετά την ιστορική «συνάντηση» των Ρωμαίων με τους Έλληνες που πραγματοποιήθηκε το 240 π.Χ.
Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
•	Η ρωμαϊκή λογοτεχνία γεννήθηκε υπό την επίδραση της ελληνικής γραμματείας.
•	Το 240 π.Χ. ένας έλληνας αιχμάλωτος πολέμου από τον Τάραντα, ο Λίβιος Ανδρόνικος, οργανώνει στη Ρώμη παραστάσεις θεάτρου με ελληνικά έργα διασκευασμένα στα Λατινικά. Ο ίδιος μεταφράζει και την Οδύσσεια  του Ομήρου. Στις ρίζες, λοιπόν, της ρωμαϊκής γραμματείας βρίσκεται ο πατέρας της ελληνικής

Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
•	Η στενή σχέση της με την ελληνική γλώσσα και γραμματεία.
•	Όλοι οι Ρωμαίοι λόγιοι και λογοτέχνες γνωρίζουν και αρχαία ελληνικά: το ιδανικό της κατοχής των δύο γλωσσών και λογοτεχνιών
•	Το ρωμαϊκό λεξιλόγιο εμπλουτίζεται από πολλές ελληνικές λέξεις.
•	Οι ρωμαίοι λογοτέχνες έχουν ελληνικά πρότυπα.
Ελληνική κωμωδία : Πλαύτος
o	Όμηρος: Βιργίλιος
o	έλληνες λυρικοί: Οράτιος
o	αττική τραγωδία: Σενέκας
•	Ο Ρωμαίος λογοτέχνης προσλαμβάνει δημιουργικά [δημιουργική πρόσληψη(«imitatio»)] το ελληνικό πρότυπο ή το ανταγωνίζεται [ανταγωνισμός («aemulatio»)]
•	Μετά από μια περίοδο μίμησης,  κατά την μετακλασική περίοδο οι Ρωμαίοι λογοτέχνες μιμούνται και ανταγωνίζονται τους μεγάλους λογοτέχνες της κλασικής περιόδου, όπως τον Κικέρωνα και τον Βεργίλιο.
•	Επειδή η ρωμαϊκή λογοτεχνική παραγωγή, όπως σημειώθηκε, αρχίζει στα μέσα του 3ου αι. π.Χ. οι Ρωμαίοι γνωρίζουν εξαρχής ολόκληρη την ελληνική λογοτεχνία στην ωριμότητά της ’ Έτσι, επιλέγουν τα πρότυπά τους από όλες τις περιόδους της ελληνικής λογοτεχνίας:
o	και από την ελληνιστική λογοτεχνία (3ος-1ος αι. π.Χ.)
o	και από την κλασική (5ος-4ος αι. π.Χ.)
o	και από την αρχαϊκή (8ος – 6ος αι. π.Χ.).
⇒ Οι Ρωμαίοι δηλαδή δεν είναι «υποχρεωμένοι» να επηρεαστούν από τους Έλληνες ακολουθώντας τη χρονολογική εξέλιξη της ελληνικής λογοτεχνίας. Επιλέγουν τα πρότυπά τους από το σύνολο των ελληνικών έργων που έχουν στη διάθεσή τους.
•	Ανόμοια χρονολογική εξέλιξη σε σχέση με την ελληνική :η κωμωδία  είναι το πρώτο είδος που ωριμάζει στη Ρώμη, ενώ το έπος ωριμάζει τελευταίο.
•	Οι Ρωμαίοι συχνά μεταμορφώνουν τα ελληνικά είδη : λ.χ. η ρωμαϊκή ελεγεία απέχει πάρα πολύ από την ελληνική ελεγεία,
•	Παράγουν νέα είδη:  η σάτιρα είναι ένα σχεδόν νέο, καθαρά ρωμαϊκό, είδος.
•	Οι Ρωμαίοι λογοτέχνες εξειδικεύονται σε συγκεκριμένο είδος με στόχο την ποιότητα και την τεχνική τελειότητα. Προκλασική εποχή (απαρχές – περίπου 100π.Χ.)
•	Γενικά χαρακτηριστικά
•	Στην κοινωνική ζωή:
•	Πολύπλευρη επίδραση του ελληνικού πολιτισμού:
•	Ένταξη ελληνικών θεών στο ρωμαϊκό πάνθεο
•	Μύηση στην ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία μέσω μορφωμένων Ελλήνων που εγκαθίστανται στην ρώμη
•	Μεταφορά ελληνικών έργων τέχνης στη Ρώμη
•	Τα ελληνικά ήθη γίνονται «μόδα»
•	Αντίδραση σε αυτή την επίδραση από συντηρητικούς Ρωμαίους, π.χ. ο Κάτων.
 
•	Στο κράτος και την πολιτική ζωή:
•	Κατακτάται η Ελλάδα στην Ανατολή
•	Εξοντώνεται η Καλχηδόνα στην Δύση
•	Η Ρώμη μόνη κυρίαρχη στην Μεσόγειο
•	Το πολίτευμα (res publica) εξελίχθηκε σε αριστοκρατική δημοκρατία
•	Οι ανισότητες προκαλούν κοινωνικές ταραχές και εμφύλιες συρράξεις
•	Μεταρρυθμίσεις των αδελφών Γράκχων.
 
•	Στα γράμματα:
•	Θαυμασμός για την ελληνική λογοτεχνία ⇒ μίμηση ⇒ δημιουργικός μετασχηματισμός.
•	Κωμωδία
•	Το πρώτο είδος που ωριμάζει
•	Δέχεται επίδραση από τη Νέα κωμωδία (Ελληνιστική εποχή)
•	Τα έργα έχουν ελληνικές κυρίως υποθέσεις
•	Οι κυριότεροι εκπρόσωποι είναι ο Πλαύτος και ο Τερέντιος που άσκησαν επίδραση στον Μολιέρο και σε άλλους λογοτέχνες της Δύσης, όπως στον Σαίξπηρ, τον Θερβαντες κ. ά.
 
•	Τραγωδία
•	Επίδραση από την Μεγάλη Ελλάδα
•	Τρωική θεματολογία
•	Ο εθνικός ρωμαϊκός μύθος έχει ως γενάρχη τον Τρωικό ήρωα Αινεία
•	Υπάρχουν και έργα με ρωμαικό ιστορικό περιεχόμενο.
 
•	Έπος
•	Ο Λίβιος Ανδρόνικος μετέφρασε στην Οδύσσεια στα Λατινικά (σε Σατούρνιο στίχο).
•	Ο Έννιος συνθέτει ένα ιστορικό έπος (Χρονικά- Annales) σε δακτυλικό εξάμετρο (ομηρικό μέτρο). Θεωρείται το εθνικό τους έπος (μέχρι τη σύνθεση της Αινειάδας)
 
•	Σάτιρα
•	Νέο λογοτεχνικό είδος με το οποίο διακωμωδούνται επιφανείς αλλά και άσημοι Ρωμαίοι.
Πεζογραφία
•	Το αρχαιότερο πεζό είναι του Κάτωνα (φανατικού εχθρού της ελληνικής επίδρασης) με τίτλο Για τη γεωργία (De agricultura). Θέμα του η ζωή του γεωργού και οδηγίες για τη οργάνωση του οίκου.

Κλασική εποχή
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ
Ένταση ανάμεσα στους δημοκρατικούς και τους αριστοκρατικούς στους κόλπους της συγκλήτου →εμφύλιοι πόλεμοι (παράδειγμα: η δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα το 44 π.Χ.) →ναυμαχία στο Άκτιο 31 π. Χ.→επικράτηση του Οκταβιανού απέναντι στον Μάρκο Αντώνιο και την Κλεοπάτρα, βασίλισσα της Αιγύπτου →κυριαρχία του Οκταβιανού στην πολιτική ζωή της Ρώμης.
Η res puplica μεταβάλλεται σε απολυταρχικό πολίτευμα με τον πρώτο άνδρα, τον Οκταβιανό, να ελέγχει το κράτος χωρίς να καταργήσει την σύγκλητο και να λαμβάνει τον τίτλο του Αυγούστου.
Η νέα αυτή περίοδος χαρακτηρίζεται από ειρήνη «pax romana» και ευημερία. Η Ρώμη βλέπει τον εαυτό της ως αιώνια παγκόσμια δύναμη, αντίληψη που επηρεάζει και την λογοτεχνία.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ
Επίδραση του ελληνικού τρόπου ζωής και γενικά της Ανατολής στην θρησκεία, και  στα ήθη. Απομάκρυνση από τον πατροπαράδοτο λιτό βίο, παρά την προσπάθεια του Οκταβιανού να ενισχύσει την οικογένεια και την θρησκεία.
Νέοι ναοί κτίζονται και η Ρώμη γίνεται «η πόλη του μαρμάρου».
ΓΡΑΜΜΑΤΑ
Οι ρωμαίοι λογοτέχνες επηρεασμένοι καταλυτικά από τους Έλληνες, ξεφεύγουν όμως από την απλή μίμηση και δίνουν νέα ζωή στα ελληνικά είδη.
Από το στάδιο της επίδρασης, στον δημιουργικό ανταγωνισμό με τα ελληνικά πρότυπα:
•	ο Κικέρων με τους αττικούς ρήτορες και φιλοσόφους,
•	ο Βεργίλιος με το Θεόκριτο και τον Όμηρο,
•	ο Οράτιος με την αιολική ποίηση.
Διαμορφώνεται η έννοια του «κλασικού»:
•	Στη μορφή, αισθητική τελειότητα
•	Στο περιεχόμενο, ιδεολογική ωριμότητα.
Κείμενα με διαχρονική επίδραση : του Κικέρωνα, του Βιργιλίου, του Ορατίου, του Οβιδίου.
Δύο περίοδοι:
•	Ρεπουμπλικανική περίοδος: από το 100π.Χ – 31π.Χ. κυριαρχεί ο Κικέρωνας και η πεζογραφία,
•	Εποχή του Αυγούστου: από το 31π.Χ. – 14μ.Χ «αυγούστειοι χρόνοι», ακμάζει η ποίηση.
α. Ρεπουμπλικανική περίοδος ή Οι χρόνοι τον Κικέρωνα (από το 100π.Χ – 31π.Χ.)
Πεζογραφία
Μάρκος Τύλλιος Κικέρων (106-44 π.Χ.),
•	ένας από τους μεγαλύτερους ρήτορες της αρχαιότητας.
•	έγραψε πάνω από εκατό λόγους και έχουν περιεχόμενο πολιτικό ή δικανικό.
•	Είναι θερμός θαυμαστής του Πλάτωνα και ταυτόχρονα εκλεκτικός οπαδός και άλλων φιλοσοφικών ρευμάτων και δημιουργεί μια σειρά από υπέροχους φιλοσοφικούς διάλογους.
•	Χαρακτηριστικά: ποιότητα λόγου, πλούτος ιδεών
Ο ΙούλιοςΚαίσαρ, στρατηγός και πολιτικός ξεχωρίζει για τα απομνημονεύματα: στρατιωτικές αναμνήσεις διατυπωμένες σε καθαρά και λιτά Λατινικά.
Ο Σαλλούστιος Κρίσπος, πρώτος σπουδαίος ρωμαίος ιστορικός, θαυμαστής του Θουκυδίδη. Διέπρεψε στην ιστορική μονογραφία.
Ποίηση
Πρώτο μοντερνιστικό λογοτεχνικό κίνημα: οι νεωτερικοί:
•	Επηρεασμένοι από τον Καλλίμαχο και την Ελληνιστική ποίηση
•	Δημιουργούν σύντομα και καλά προσεγμένα ποιήματα
•	Αποφεύγουν τα παραδοσιακά θέματα του έπους
•	Στρέφονται σε πιο προσωπικά θέματα, όπως ο έρωτας
Βαλέριος Κάτουλλος (84-54 π.Χ.).
Λυρική και επιγραμματική ποίηση
Πηγή της έμπνευσης του Κατούλλου, αλλά και του πόθου, είναι η άγνωστη κοπέλα που ονομάζει Λεσβία. Η Λεσβία έγινε αιώνιο σύμβολο ερωτικής ποιητικής έμπνευσης και ο Κάτουλλος ο πρώτος ρομαντικός ποιητής.
Λουκρήτιος (96-53 π.Χ.):
Για τη φύση των πραγμάτων( De rerum natura ): το εκτενές αυτό ποίημα που έχει φιλοσοφικό περιεχόμενο (επηρεασμένο από τον Επίκουρο), είναι ένα κήρυγμα κατά της δεισιδαιμονίας, του φόβου του θανάτου.
β. Αυγούστειοι χρόνοι  (31π.Χ. – 14μ.Χ)
Ποίηση
Ο Πόπλιος Βεργίλιος Μάρων (70-19 π.Χ.)είναι αναμφίβολα ο «εθνικός ποιητής» των Ρωμαίων
Η Αινειάδα του ( Aeneis ), ένας συνδυασμός της Οδύσσειας και της Ιλιάδας έχει ως θέμα την αναχώρηση του Αινεία – του μυθικού γενάρχη των Ρωμαίων – από την Τροία, τις περιπλανήσεις του και την εγκατάστασή του στο Λάτιο. *ιδρυτικός μύθος της Ρώμης, αφού ο Ρωμύλος είναι απόγονος του Αινεία.
•	Αιτιολογεί το ρωμαικό imperium (παγκόσμια κυριαρχία).
•	Αναγνωρίστηκε εξαρχής ως το εθνικό έπος των Ρωμαίων.
•	Επηρέασε καταλυτικά την Ευρωπαϊκή λογοτεχνία: πρότυπο για τον Αυγουστίνο, τον Πετράρχη, τον Δάντη, τον Σίλλερ κ. ά.
Ο Κόιντος Οράτιος Φλάκκος (65 π.Χ. – 8 μ.Χ.), λυρικός ποιητής,
πρώτος αυτός μετέφερε το αιολικό μέλοςστη Ρώμη.
Συνθέτει  τις Ωδές (Carmina ) με πρότυπα τους έλληνες λυρικούς.  Οδηγεί τη ρωμαϊκή σάτιρα στην πλήρη της ωρίμανση (Sermones ), και καθιερώνει το είδος της ποιητικής επιστολής.
Ελεγειακοί ποιητές:
Τίβουλλος (περ. 50-19 π.Χ.) – Προπέρτιος (περ. 50-γέννηση  Χριστού) – Οβίδιος (43 π.Χ. – 17 μ.Χ.)
•	Επηρεάζονται από το κίνημα των νεωτερικών
•	Μορφική τελειότητα
•	Σε αντίθεση με την ελληνική ελεγεία με την θεματική της ποικιλία, η ρωμαϊκή έχει ως θεματικό κέντρο τον έρωτα.
Ειδικά ο Οβίδιος  γράφει τις Μεταμορφώσεις( Metamorphoseς ) : πρόκειται για ένα έπος  με 250 μύθους με κοινό χαρακτηριστικό τη μεταμόρφωση των ηρώων.
πεζογραφία
Ο Τίτος Λίβιος (59 π.Χ. – 17 μ.Χ.): κατέγραψε  την ιστορική διαδρομή της «αιώνιας Πόλης» από την ίδρυσή της  ως το τέλος του 1ου αι. π.Χ.  Έννοιες όπως το «mos maiorum», η «pietas», η «virtus» είναι κεντρικά νήματα που διατρέχουν τη ιστοριογραφία του.
Ο επιστήμονας λογοτέχνης Βιτρούβιος με το εξειδικευμένο σύγγραμμά του Για την αρχιτεκτονική (De architectura) που αποδεικνύει τις προχωρημένες αρχιτεκτονικές γνώσεις και ευαισθησίες της εποχής.