οριστική του συντελεσμένου μέλλοντα:
Θέμα παρακειμένου +-er+-o (καταλήξεις):
expugnav-ero
expugnaveris
expugnaverit
expugnaverimus
expugnaveritis
expugnaverint

complevero
compleveris
compleverit
compleverit
compleverimus
compleveritis
compleverint

expedivero
expediveris
expediverit
expediverit
expediverimus
expediveritis
expediverint

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
Α΄ ΚΛΙΣΗ
•	Perses, -ae: αρσενικό (Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό)
•	filiola, -ae: θηλυκό (Υποκοριστικό του ουσιαστικού filia, -ae)
•	Tertia, -ae: θηλυκό (Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό)
•	filia, -ae: θηλυκό
•	Persa, -ae: αρσενικό (Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό)
 Β΄ ΚΛΙΣΗ
•	Aemilius, -ii/-i: αρσενικό, ΠΡΟΣΟΧΗ στην ΚΛΗΤΙΚΗ: Aemili (Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό)
•	Paulus, -i: αρσενικό (Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό) κλητ.Paule
•	bellum, -i: ουδέτερο β΄κλιτο
•	vesper, -eri: αρσενικό (Δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό)
•	osculum, -i: ουδέτερο β΄κλιτο
 Γ΄ ΚΛΙΣΗ
•	consul, -is: αρσενικό
•	rex, regis: αρσενικό
•	pater, -tris: αρσενικό, ΠΡΟΣΟΧΗ: Γεν. Πληθ.: partum
 Δ΄ ΚΛΙΣΗ
•	domus, -us: θηλυκό’δ’κλίσης
•	complexus, -us: αρσενικό δ’κλίσης
 ΕΠΙΘΕΤΑ Β΄ ΚΛΙΣΗΣ
•	parvulus, -a, -um,υποκοριστικό (Προέρχεται από το επίθετο parvus, -a, -um)
•	tristiculus, -a, -um,υποκοριστικό (Προέρχεται από το επίθετο tristis, -is, -e)
 ΕΜΠΡΟΘΕΤΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ
•	cum + αφαιρετική: Εμπροθ. Προσδ. εναντίωσης/ εχθρική διάθεσης  (cum Perse)
•	ad + αιτιατική: Εμπρόθ. προσδ. τόπου-κίνηση σε τόπο (ad complexum)
 ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ:
1.	eam< is, ea, id (δεικτική-επαναληπτική)
2.	quae< qui, quae, quod (αναφορική)
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (μέχρι το σημείο που φθάσαμε)
1.	Ut domum ad vesperum rediit: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση. Εισάγεται με τον χρονικό σύνδεσμο ut και εκφέρεται με οριστική παρακειμένου (rediit), γιατί αναφέρεται στο παρελθόν και δηλώνει το προτερόχρονο.
2.	quae tum erat admodum parvula: δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, επιθετική προσδιοριστική στο filiola. 
  ΑΡΧΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΡΗΜΑΤΩΝ
•	gero, gessi, gestum, gerĕre (3)
•	obtingit, obtigit, – , obtingĕre (3): ΠΡΟΣΟΧΗ: απρόσωπο ρήμα (+απαρέμφατο ως Υ. + δοτική προσωπική η οποία τρέπεται σε αιτιατική και θα αποτελεί το Υ. του απαρεμφάτου-αναγκαστική ετεροπροσωπία)
•	curro, cucurri, cursum, currĕre (3)
•	redeo, redii (redivi), reditum, redire (ανώμαλο ρήμα:  eo)
•	sum, fui, – , esse (βοηθητικό ρήμα εἰμί)
•	do, dedi, datum, dāre + αιτιατική +δοτική (1): ΠΡΟΣΟΧΗ: το ρήμα do ως σύνθετο ανήκει στη γ΄ συζυγία.
•	animadverto, animadverti, animadversum, animadvertĕre, (3)
 ΟΜΟΡΡΙΖΑ
•	Vesperum: εσπερινός,εσπερίδα
•	parvus·paucus: παιδί, παιδικότητα, παιδότοπος, ομορφόπαιδο, μοναχοπαίδι, αθλοπαιδιά, παίζω, παίκτης, παιχνιδιάρης, παίγνιο, εκπαίδευση
•	curro:  κούρσα, κουρσεύω, κουρσάρος
•	do: δίνω, παραδίδω, επιδίδομαι, δώρο, δωρεά, δωροθέτης, δόση, παράδοση, προδοσία, μισθοδοσία, αιμοδότης
•	redeo: εισιτήριο,εξιτήριο,ιταμός,προσιτός
ΚΑΝΟΝΕΣ:1.ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ
ΔΕΥΤΕΡΕΟΥΣΕΣ ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΟΤΕΡΟΧΡΟΝΟ
Οι σύνδεσμοι
•	Ubi
•	Ut (Στο κείμενο υπάρχει η πρόταση: Ut domum ad vesperum rediit: δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση)
•	Simul
•	Postquam
Εισάγουν δευτερεύουσες επιρρηματικές χρονικές προτάσεις που δηλώνουν το προτερόχρονο. Όταν εκφέρονται με οριστική Παρακειμένου ή οριστική Υπερσυντελίκου δηλώνουν το προτερόχρονο στο παρελθόν
2.	Ο τόπος στη Λατινική- κίνηση σε τόπο
•	Εμπρόθετα (in+αιτιατική ή ad + αιτιατική)
•	Απρόθετα (χωρίς πρόθεση) όταν ο τόπος είναι όνομα πόλης ή η λέξη domus
(μέσα στο κείμενο: domum: αιτιατική του τόπου-κίνηση σε τόπο)
.
 ΜΕΛΕΤΩ-ΜΑΘΑΙΝΩ:
1.	Μετάφραση και σύνταξη κειμένου 
2.	Επισημάνσεις επί του κειμένου
3.	Κανόνες
ΕΡΓΑΣΙΑ:
Να διαλέξετε τέσσερα ρήματα από το 12 και να τα κλίνετε τον συντελεσμένο μέλλοντα. 
KANONAΣ:
1.Από τις αντωνυμίες η μοναδική που διαθέτει κλητική είναι η κτητική αντωνυμία του α΄ προσώπου για έναν κτήτορα μόνο στον ενικό αριθμό και μόνο για το αρσενικό και το θηλυκό γένος: κλητική ενικού αριθμού κτητικής αντωνυμίας (α΄ πρόσωπο): meus/mi (αρσενικό) – mea (θηλυκό).
2. Ο προσδιορισμός του τόπου δηλώνεται ΑΠΡΟΘΕΤΑ στις εξής περιπτώσεις:
α.με το ουσιαστικό domus, το οποίο υπάγεται στη δ΄ κλίση των ουσιαστικών και ως προς το γένος του είναι θηλυκό. Το ουσιαστικό domus σχηματίζει ορισμένους τύπους και με τις καταλήξεις της β΄ κλίσης. TYΠΟΙ απρόθετοι που δηλώνουν τόπο:
domum:κατεύθυνση
domo:απομάκρυνση
domi:στάση σε τόπο
KΛΙΣΗ ΤΟΥ DOMUS:
	Singularis	Pluralis	
Nominativus	domus	domus	
Genetivus	domus/domi	domuum/domorum	
Dativus	domui	domibus	
Accusativus	domum	domos	
Vocativus	domus	domus	
Ablativus	domo	domibus	
β.με τα ονόματα πόλεων. Πρβλ.κείμενο 5:…quod Neapoli iacebat,όπου Neapoli είναι απρόθετη αφαιρετική που δηλώνει στάση σε τόπο στο iacebat.
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ:
Quid: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, της ουσιαστικής ερωτηματικής αντωνυμίας quis, quis, quid = ποιος, ποια, ποιο;
inquit: γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου του ελλειπτικού ρήματος inquam = λέγω.
mea: κλητική ενικού, θηλυκό, της κτητικής αντωνυμίας α΄ προσώπου, για έναν κτήτορα
meus, mea, meum = δικός μου, δική μου, δικό μου.
Cur: ερωτηματικό επίρρημα = γιατί;
tristis: ονομαστική ενικού, θηλυκό, θετικού βαθμού, του τριγενούς και δικαταλήκτου επιθέτου της tristis, tristis, triste, γ΄ κλίση = θλιμμένος, θλιμμένη, θλιμμένο / λυπημένος, λυπημένη, λυπημένο. (Συγκριτικός: tristior, tristior, tristius, Υπερθετικός: tristissimus, tristissima, tristissimum).
es: β΄ ενικό οριστικής ενεστώτα του βοηθητικού ρήματος sum, fui, – , esse = είμαι, υπάρχω.
Quid: ονομαστική ενικού, ουδέτερο, της ουσιαστικής ερωτηματικής αντωνυμίας quis, quis, quid = ποιος, ποια, ποιο;
accidit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου του ρήματος της γ΄ συζυγίας, accido, accidi, – , accidĕre = πέφτω & ως απρόσωπο accidit, accidit, – , accidĕre, 3 (εδώ accidit + δοτική προσωπική) = συμβαίνει.
Mi: κλητική ενικού, αρσενικό, της κτητικής αντωνυμίας α΄ προσώπου, για ένα κτήτορα meus, mea, meum = δικός μου, δική μου, δικό μου.
pater: κλητική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού pater, patris, γ΄ κλίση = ο πατέρας. Το ουσιαστικό στη γενική πληθυντικού αριθμού κάνει  patrum = οι συγκλητικοί, οι πατρίκιοι.
respondit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου του ρήματος της β΄ συζυγίας, respondeo, respondi, responsum, respondēre, 2 = απαντώ.
illa: ονομαστική ενικού, θηλυκό, της δεικτικής αντωνυμίας ille, illa, illud = εκείνος, εκείνη, εκείνο.
Persa: ονομαστική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού Persa, Persae, α΄ κλίση= ο Πέρσης. Ως κύριο όνομα δεν σχηματίζει κατά κανόνα πληθυντικό αριθμό.
periit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου του ανώμαλου ρήματος pereo, perii (perivi), peritum, perire = χάνομαι, πεθαίνω.
Perierat: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού υπερσυντελίκου του ανώμαλου ρήματος pereo, perii (perivi), peritum, perire = χάνομαι, πεθαίνω.
catellus: ονομαστική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού catellus, catelli, β΄κλίση = το σκυλάκι.
eo: αφαιρετική ενικού, ουδέτερο, της δεικτικής-επαναληπτικής αντωνυμίας is, ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.
nomine: αφαιρετική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού nomen, nominis, γ΄κλίση = το όνομα.
quem: αιτιατική ενικού, αρσενικό, της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae, quod = ο οποίος, η οποία, το οποίο.
puella: ονομαστική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού puella, puellae, α΄κλίση = η κοπέλα, το κορίτσι.
multum: επίρρημα ποσοτικό = πολύ
dixit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου του ρήματος της γ΄ συζυγίας, dico, dixi, dictum, dicĕre, 3 = λέω.
omen: αιτιατική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού omen, ominis, γ΄ κλίση = ο οιωνός.
accipio: α΄ ενικό οριστικής ενεργητικού ενεστώτα του ρήματος της γ΄συζυγίας, accipio, accepi, acceptum, accipĕre, 3 (ανήκει στα 15 ρήματα σε -io) = (από)δέχομαι.
ex: πρόθεση που συντάσσεται με κυρίως αφαιρετική = από.
fortuito: αφαιρετική ενικού, ουδέτερο, θετικού βαθμού, του τριγενούς και τρικαταλήκτου επιθέτου fortuitus, fortuita, fortuitum, β΄ κλίση = τυχαίος, τυχαία, τυχαίο. (Δεν σχηματίζει παραθετικά).
dicto: αφαιρετική ενικού, ουδέτερο, του ουσιαστικού dictum, dicti, β΄ κλίση = ο λόγος.
spem: αιτιατική ενικού, θηλυκό, του ουσιαστικού spes, spei, ε΄κλίση = η ελπίδα. (Στον πληθυντικό αριθμό σχηματίζει μόνο τις 3 όμοιες πτώσεις, ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού αριθμού: spes).
praeclari: γενική ενικού, αρσενικό, θετικού βαθμού, του τριγενούς και τρικαταλήκτου επιθέτου praeclarus, praeclara, praeclarum, β΄ κλίση = λαμπρός, λαμπρή, λαμπρό / περίλαμπρος, περίλαμπρη, περίλαμπρος
triumphi: γενική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού triumphus, triumphi, β΄ κλίση = ο θρίαμβος.
animo: αφαιρετική ενικού, αρσενικό, του ουσιαστικού animus, animi, β΄ κλίση = η ψυχή.
praesumpsit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου του ρήματος της γ΄ συζυγίας, praesumo, praesumpsi, praesumptum, praesumĕre, 3 = προγεύομαι.
ΣΥΝΤΑΞΗ:
«Quid est mea Tertia?/ Cur tristis es?/ Quid tibi accidit?»:Κύριες ευθείες ερωτηματικές μερικής άγνοιας προτάσεις (οι ευθείες εισάγονται με ερωτημ.αντων.κ επιρρήματα όταν είναι μερικής άγνοιας και δεν επιδέχονται απάντηση ναι ή όχι,όπως οι ολικής άγνοιας,ενώ οι πλάγιες με ερωτηματικά μόρια και παίρνουν απάντηση ναι ή όχι).
inquit: κύρια πρόταση κρίσεως, παρενθετική, η οποία εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός (inquit: οριστική παρακειμένου).
nomine: αφαιρετική της ιδιότητας στο catellus.
ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ:
Sic ex fortuito dicto spem praeclari triumphi animo praesumpsit: κύρια πρόταση κρίσεως, η οποία εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός (praesumpsit: οριστική παρακειμένου).	
praesumpsit: ρήμα.
(pater /L. Aemilius Paulus): εννοούμενο υποκείμενο του ρήματος praesumpsit.
spem: αντικείμενο του ρήματος praesumpsit.
triumphi: γενική αντικειμενική στο spem.
praeclari: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο triumphi.
ex dicto: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει το εξωτερικό αναγκαστικό αίτιο στο ρήμα praesumpsit.[ex/de/ab/ob/per/propter +αιτιατική,;άλλος τρόπος εκφοράς π.χ. ob fortuitum dictum]
fortuito: ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο dicto.
animo: απρόθετη αφαιρετική του τόπου μεταφορικά (εδώ με την έννοια του τρόπου) στο ρήμα praesumpsit.
Sic: επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει τον τρόπο στο ρήμα praesumpsit.	
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ:
•	do: δί-δω-μι, δίνω (παραδίδω, επιδίδομαι, δώρο, δωρεά, δωροθέτης, δόση, παράδοση, προδοσία, μισθοδοσία, αιμοδότης)
•	pereo (per + eo ≃ εἶ-μι)[αμαξ-ιτός, προσ-ιτός, απρόσιτος, ιταμός (= αυτός που δείχνει μια προκλητική αναίδεια και περιφρόνηση3), ισθμός, εισ-ιτήριο, εξιτήριο, αν-ιόν, ανεξ-ίτηλος,ιταμός]
•	dico: δείκ-νυμι (δεικτικός, απόδειξη, δίκη, δικαιοσύνη, δικαστής)
•	fortuitus ·fortuna: πρβλ. φουρτούνα,φουρτουνισμένος
•	dictum < dico: δείκ-νυμι (δεικτικός, απόδειξη, δίκη, δικαιοσύνη, δικαστής)
•	triumphus <θριαμβικός,θριαμβολογία
ΜΕΛΕΤΗ: Όσα επισημάναμε και τη μετάφραση.
ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ:
 ΚΕΙΜΕΝΑ 9,10,11 ΚΑΙ ό,τι έχουμε κάνει σε γραμματική και συντακτικό ως τότε.