Το κείμενο «Η Έξοδος» είναι διήγημα του Γιάννη Βλαχογιάννη, το οποίο αναφέρεται στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και συγκεκριμένα στην ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1826.

Το Μεσολόγγι, στο κείμενο, λειτουργεί ως σύμβολο της γενναιότητας, της αυτοθυσίας, του ηρωισμού, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας. Οι Μεσολογγίτες, αντί να παραδοθούν στον εχθρό, προτιμούν τη θυσία, γεγονός που αναδεικνύει την εσωτερική τους ελευθερία και την πίστη τους στα ιδανικά τους. Παράλληλα, η στάση τους αυτή φανερώνει το υψηλό τους φρόνημα και την αποφασιστικότητά τους να διαφυλάξουν την τιμή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια μέχρι τέλους.

Στόχος του συγγραφέα, μέσα από το κείμενο αυτό, είναι να αναδείξει την τραγικότητα των συνθηκών που επικρατούσαν τότε στο Μεσολόγγι, με αποκορύφωμα την πείνα και την εξαθλίωση. Παράλληλα, επιδιώκει να προβάλει το γενναίο φρόνημα και την εσωτερική ελευθερία που διακρίνει τους Μεσολογγίτες, οι οποίοι, παρά τις αντίξοες συνθήκες, παραμένουν πιστοί στα ιδανικά τους.

Η ψυχολογική κατάσταση της μητέρας χαρακτηρίζεται από βαθιά λύπη και έντονη σωματική εξάντληση. Παράλληλα, διακατέχεται από στοργή και αγωνία για το παιδί της, ενώ συνειδητοποιεί και το βάρος της ευθύνης απέναντί του. Η μορφή της, τέλος, λειτουργεί συμβολικά, καθώς εκπροσωπεί γενικότερα τον άμαχο πληθυσμό του Μεσολογγίου.

Το κείμενο ανήκει στον πεζό λόγο. Σε αυτό κυριαρχεί η αφήγηση, δηλαδή η εξιστόρηση των γεγονότων, αλλά και ο διάλογος, ο οποίος προσδίδει ζωντάνια και δραματικότητα. Το ύφος του κειμένου είναι απλό, καθώς χρησιμοποιούνται καθημερινές και κατανοητές λέξεις, ενώ παράλληλα είναι ζωντανό και κοφτό, με σύντομες προτάσεις.

Στο κείμενο εντοπίζονται διάφορα σχήματα λόγου. Συγκεκριμένα, υπάρχει η μεταφορά, όπως στη φράση «ξύπνησε της θυγατέρας ο καημός», όπου ο καημός παρουσιάζεται σαν κάτι ζωντανό που «ξυπνά». Επίσης, παρατηρείται η επανάληψη, όπως στο «Ανθή μου, Ανθή, Ανθίτσα μου», η οποία δίνει έμφαση στο συναίσθημα και εντείνει τη συγκινησιακή φόρτιση του λόγου. Ακόμη, συναντάμε αποσιωπητικά («…»), τα οποία φανερώνουν παύση, συγκίνηση ή έντονη ψυχική φόρτιση των προσώπων.

Η γλώσσα του κειμένου είναι η δημοτική, ενώ ο αφηγητής δεν συμμετέχει στα γεγονότα και η αφήγηση γίνεται σε τρίτο πρόσωπο (μηδενική εστίαση).