Α1. Σύμφωνα με το συντάκτη, οι δύο βασικές αρχές που συνιστούν την αρχιτεκτονική του διαδικτύου είναι η δημοκρατικότητα, αφού καθένας μπορεί να συμμετέχει σε αυτό και στη δημιουργία των κανόνων του, και η οικουμενικότητα, καθώς διευκολύνει παγκόσμια τις οικονομικές δραστηριότητες, την επικοινωνία και την άσκηση κριτικής. Καθώς λοιπόν, λειτουργεί ως μέσο αμφισβήτησης των κυβερνήσεων από τους ενημερωμένους πολίτες, ο συγγραφέας προβλέπει ότι θα προωθήσει αμεσότερες μορφές δημοκρατίας και υπογραμμίζει ότι συνιστά απειλή για τα ολοκληρωτικά καθεστώτα.

Β1. Ο συντάκτης του κειμένου 1 υποστηρίζει ότι το διαδίκτυο θα οδηγήσει σε αμεσότερες μορφές δημοκρατίας και θα περιορίσει τη δύναμη των ανελεύθερων καθεστώτων. Η θέση αυτή εξηγείται από το γεγονός ότι το κείμενο συντάχθηκε την εποχή εμφάνισης του διαδικτύου (2022), όταν η αισιοδοξία για τις δυνατότητες του νέου επιτεύγματος ήταν διάχυτη. Αντίθετα ο συντάκτης του κειμένου 2 λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους που εμφανίστηκαν με την πάροδο του χρόνου και γι' αυτό υιοθετεί μια στάση σκεπτικισμού για τη δημοκρατικότητα του διαδικτύου.

Β2.α. Στην παράγραφο αντιπαρατίθεται η παρρησία/ελευθερία έκφρασης της γνώμης στην Εκκλησία του Δήμου, στη δημοκρατική αρχαία Αθήνα, με την παρρησία στο διαδίκτυο. Ο συγγραφέας επισημαίνει μια σημαντική διαφορά στην Εκκλησία του Δήμου, καθώς ο ομιλητής αναλαμβάνει επώνυμα την ευθύνη για τις συνέπειες των λόγων του, ενώ στο διαδίκτυο συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, αφού κάθε χρήστης μπορεί ανώνυμα να κατηγορεί ή να συκοφαντεί κάποιον, χωρίς να αναλαμβάνει την ευθύνη.

Με τη σύγκριση αυτή ο συγγραφέας επιδιώκει να στηρίξει τη βασική θέση του στην παράγραφο ότι η ομοιότητα της δημοκρατικής υπόστασης του διαδικτύου με την Εκκλησία του Δήμου στην αρχαία Αθήνα είναι μόνο φαινομενική. Στην πραγματικότητα το Διαδίκτυο μπορεί να λειτουργεί και με αντιδημοκρατικό τρόπο (π.χ. ανώνυμη συκοφάντηση του άλλου).

β. Το επιχείρημα των υποστηρικτών της δημοκρατικότητας του διαδικτύου:

Βασική/αποδεικτέα θέση: Το διαδίκτυο είναι δημοκρατικό εργαλείο επειδή:

• Μέσω του διαδικτύου μεταφέρονται άμεσα και αφιλτράριστα γνώσεις στους πολλούς.
• Η γνώση είναι δύναμη.
• Επομένως η γνώση και η δύναμη βρίσκονται μέσω του διαδικτύου στα χέρια των πολλών(της πλειονότητα, του δήμου, πράγμα που συνιστά στοιχείο της δημοκρατίας).

Ο συγγραφέας επιχειρεί να ανασκευάσει το παραπάνω επιχείρημα διατυπώνοντας ενστάσεις. Συγκεκριμένα αμφισβητεί την ισχύ των προκείμενων, δηλαδή τη βάση του συλλογισμού:

1. Αμφισβητεί ότι η γνώση είναι πάντα δύναμη, εφόσον συχνά αυτή είναι προϊόν παραπληροφόρησης και επομένως συνιστά αδυναμία για το δέκτη.

2. Αμφισβητεί ότι αυξάνεται μόνο η δύναμη των πολλών, αφού η διαδικτυακή πληροφόρηση δίνει μεγάλη δύναμη επηρεασμού και σε αυτούς που επιδιώκουν να παραπληροφορήσουν.

Με βάση τις παραπάνω ενστάσεις, ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι <<το επιχείρημα δημοκρατικότητας του διαδικτύου δεν είναι και τόσο συμπαγές>>.

Βασική αποδεικτέα θέση: Το διαδίκτυο είναι δημοκρατικό εργαλείο, επειδή:

Β3. α. Λειτουργία εκφραστικών επιλογών:

• Αναλογία: Καθιστά περισσότερο κατανοητό τον τρόπο, με τον οποίο το διαδίκτυο μπορεί να συμβάλλει στην υλοποίηση μορφών αμεσότερης Δημοκρατίας, παραλληλίζοντας παραστατικά αυτή τη διαδικασία με τον τρόπο επίδρασής του στην οικονομία(στο εμπόριο και τις συναλλαγές).
• Ερώτηση: Μέσω του ρητορικού ερωτήματος εκμαιεύει τη συμφωνία του αναγνώστη με την άποψη ότι οι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να <<ξεριζώσουν>> το διαδίκτυο. Ακόμα το ερώτημα δίνει αμεσότητα και ζωντάνια στο λόγο.
• Μεταφορά: το διαδίκτυο τροφοδοτεί με τη λειτουργία του την οικονομία, είναι το κέντρο της οικονομίας. Ο συντάκτης αποδίδει παραστατικά την τεράστια σημασία και αναγκαιότητα του διαδικτύου για τη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.

β. Χωρία:

1. παραθέτει δυνατότητες του διαδικτύου <<Το διαδίκτυο μπορεί να είναι τόσο δημοκρατικό όσο και αντιδημοκρατικό.

2.καταλήγει με την επιχειρηματολογία του σε βεβαιότητες για τη λειτουργία των χαρακτήρων του <<....το διαδίκτυο δεν είναι δημοκρατικό αλλά δημιουργεί τη δυνατότητα δημοκρατικών διαδικασιών>>.

3. Διατυπώνει προτάσεις/αναγκαιότητες: << Θα πρέπει να δομηθεί έτσι, ώστε να προωθεί τους δημοκρατικούς θεσμούς>>.

ΘΕΜA Δ (ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ)

Τίτλος: Το Διαδίκτυο προωθεί ή υπονομεύει τη Δημικρατία;

ΠΡΟΛΟΓΟΣ:

Μια δημοσκόπηση που διεξήχθη πρόσφατα από ενημερωτική ιστοσελίδα έδειξε ότι η δημοκρατικότητα του διαδικτύου αποτελεί σήμερα αμφιλεγόμενο θέμα. Αν και η εμφάνισή του δημιούργησε μια διάχυτη αισιοδοξία ότι θα προωθήσει την ελεύθερη έκφραση και την άσκηση κριτικής, σήμερα αποδεικνύεται η τεράστια δυνατότητά του να παραπληροφορεί και να χειραγωγεί τους χρήστες. Αναντίρρητα το διαδίκτυο μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο προώθησης των δημοκρατικών θεσμών. Όλα όμως εξαρτώνται από τον τρόπο χρήσης του, τόσο από τους απλούς χρήστες, όσο και από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

1ο ζητούμενο

• Το διαδίκτυο μπορεί να προωθήσει τη δημοκρατία επειδή:

• Ενημερώνει αναφορικά με τα κοινωνικά και πολιτικά τεκταινόμενα, βάσει των οποίων διαμορφώνεται η κοινή γνώμη και ενθαρρύνεται η συμμετοχή των πολιτών στο δημόσιο βίο.
• Είναι μέσο <<ανοιχτό>> για όλους που εξασφαλίζει την ελεύθερη έκφραση των πολιτών και τη δυνατότητα άσκησης κριτικής και ελέγχου στην εξουσία.
• Επιτρέπει ποικίλες μορφές συμμετοχής του πολίτη: διαδραστική ενημέρωση, συμμετοχή σε συζητήσεις, ηλεκτρονικές δημοσκοπήσεις, σχολιασμό γεγονότων, δημοσιοποίηση προσωπικών απόψεων, οργάνωση πολιτικών δράσεων.

• Ωστόσο η διαδικτυακή πληροφόρηση είναι δυνατόν να υπονομεύσει τη δημοκρατική λειτουργία των κοινωνιών:

• Επιτρέπει την ταχύτατη αναπαραγωγή και διάδοση ψευδών ειδήσεων(παραπληροφόρηση) από ανώνυμες και αναξιόπιστες πηγές με αποτέλεσμα την παραπλάνηση των χρηστών. Έτσι πλήττεται ο πυρήνας της δημοκρατίας, αφού η κοινή γνώμη δεν διαμορφώνεται ελεύθερα αλλά χειραγωγείται.
• Προκαλεί σύγχυση στο δέκτη με τον καταιγισμό πληροφοριών, με αποτέλεσμα να περιορίζει τη δυνατότητα να διακρίνει το περιττό από την ουσία και τις αξιόπιστες από τις επισφαλείς πληροφορίες.
• Εγκυμονεί κινδύνους που συνδέονται με προσωπικά δεδομένα και την αξιοποίησή τους για την επόπτευση της ζωής των πολιτών. Η συγκέντρωση, επεξεργασία και εκμετάλλευση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών, που αφορούν την ιδιωτική ζωή των χρηστών, αποτελεί κίνδυνο στην ίδια την ελευθερία του πολίτη.

2ο ζητούμενο:

• Τρόποι με τους οποίους μπορεί κάθε χρήστης να συμβάλλει στη δημοκρατική λειτουργία του διαδικτύου.

• Να έχει αυξημένη την προσοχή του απέναντι σε παγίδες που ενδέχεται να τον παραπλανήσουν, ώστε να διακρίνει την αλήθεια, η οποία πολλές φορές συγκαλύπτεται ή ωραιοποιείται.
• Να αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη τις πληροφορίες που διακινούνται στο διαδίκτυο και να διερευνά την αξιοπιστία της πηγής.
• Να διασταυρώνει τις πληροφορίες, αντλώντας ενημέρωση από διαφορετικές πηγές, επιδιώκοντας, χωρίς προκαταλήψεις, την ανακάλυψη της αλήθειας.
• Να διακρίνει το περιττό από την ουσία, υιοθετώντας ορισμένα κριτήρια για την αξιολόγηση των πληροφοριών του διαδικτύου. Η ανάπτυξη της ψηφιακής ευφυϊας της κοινής γνώμης στην αξιολόγηση των πληροφοριών, αποτελεί κρίσιμο στην εποχή του διαδικτύου.
• Να ενημερώνεται για τις τεχνικές χειραγώγησης και τους διαδικτυακούς κινδύνους, διατηρώντας μια στάση σκεπτικισμού.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ 

Το διαδίκτυο λοιπόν μπορεί να είναι τόσο δημοκρατικό εργαλείο όσο και αντιδημοκρατικό. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη ευθύνη για τη διαχείριση, τόσο των απλών χρηστών και ιδιαίτερα των νέων, όσο και των ισχυρών δημοσιογραφικά ομίλων στο διαδίκτυο. Σημαντικό, ωστόσο, μερίδιο ευθύνης επωμίζεται και η Πολιτεία, η οποία οφείλει να θεσπίζει κανόνες που λειτουργούν ως ασφαλιστική δικλείδα απέναντι στην παραπληροφόρηση και τη χειραγώγηση των πολιτών.