ΘΕΜΑ Α

Ο δημοσιογράφος αναφέρεται στην έννοια του αντιήρωα στη σύγχρονη εποχή. Υποστηρίζει την επικράτηση των νικητών στην εποχή μας και την υποβάθμιση των χαμένων που συνιστούν αντιπρότυπα, τα οποία περνούν απαρατήρητα, μένοντας στην αφάνεια, ενώ οι νικητές περιβάλλονται με τιμές και προνόμια. Ο ίδιος βρίσκει ενδιαφέροντες τους χαμένους, καθώς παλεύουν να υπερβούν τις ψυχικές δοκιμασίες τους και να επιβιώσουν. Αναγνωρίζει, τέλος, ότι απαιτείται χρόνος και ικανότητα, για να εμβαθύνει κανείς στους ηττημένους, που επιλέγουν την αφάνεια.

ΘΕΜΑ Β1.

1. Λ (<<ανδρώθηκε σε εχθρικό περιβάλλον..>>)

2.Λ  (<< Εξήρε μια νέα γενιά που έδινε μάχη..>>)

3.Σ (<< Ο απλός καθημερινός άνθρωπος. Εσύ κι εγώ.>>)

4.Σ (<< Δεν μου αρέσουν. Απλώς με ενδιαφέρουν...>>)

5.Λ (<< Η φωνή των ηττημένων μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα...Κρύβονται.>>)

ΘΕΜΑ Β2.

Ο αρθρογράφος αφιερώνει την πρώτη παράγραφο του άρθρου του, στην αυτούσια μεταφορά των λόγων του Ολυμπιονίκη Τεντόγλου, αμέσως μετά την κατάκτηση του Χρυσού μεταλλίου στο άλμα εις μήκος. Ο λόγος του αθλητή χαρακτηρίζεται από έντονα γλωσσικά στοιχεία προφορικότητας:

α) Χρήση απλού, καθημερινού λεξιλογίου /χρήση της αργκό (<<Ρε, δεν ξέρω>>, <<καραγκιόζης μεγάλος>>, <<Μου την σπάει όταν είσαι τόσο καλός....>>)

β) Σύντομες, κοφτές προτάσεις και ερωτήσεις, βραχυπερίοδος λόγος (<<Ντροπή είναι. Πολύ ντροπή>>)

γ) Ασυνταξίες, ασύνδετη συμπαράθεση προτάσεων:

Η αξιοποίηση της προφορικότητας, ως υφολογική επιλογή εξυπηρετεί την πρόθεση του συγγραφέα να προβάλλει καταρχάς το ιδιαίτερο ήθος και προσωπικότητα του αθλητή αλλά και να πεισθεί ο αναγνώστης για αυτή την ιδιαιτερότητα, στοιχείο που τεκμηριώνει και το σκοπό συγγραφής του άρθρου. Ο σκοπός αυτός είναι να προβληθεί ο Τεντόγλου ως αναγκαίο πρότυπο για την κοινωνία.

Με αυτή την εκφραστική επιλογή άλλωστε προσελκύει το ενδιαφέρον του αναγνώστη και προσδίδει αμεσότητα, ζωντάνια και γλαφυρότητα στο κείμενο.

Β3. 

Η αναφορά του Α. Τερζάκη, στη συνάντηση του ηλικιωμένου ζευγαριού με τους νέους, συνδέει τη συμπεριφορά του Τεντόγλου, με το ήθος των νέων στο δοκίμιο. Και οι δύο πλευρές υιοθετούν την ίδια <<αντιηρωική>>, μα τελικά βαθιά ηρωική στάση απέναντι στη ζωή. Ο Τεντόγλου αγωνίστηκε μόνος ουσιαστικά για να επιτύχει το στόχο του, και τελικά  αντιμετώπισε την κατάκτησή του με σεμνότητα, χωρίς προσωπικές και εθνικιστικές εξάρσεις.Αλλά  και οι νέοι του Τερζάκη προσπάθησαν να αναμορφώσουν  τον κόσμο στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις, χωρίς τα δεκανίκια των ενηλίκων.

Η αναφορά στο δοκίμιο του Τερζάκη, συνιστά επιπλέον, στοιχείο διακειμενικότητας, ενισχύει το ήθος του πομπού αποδεικνύοντας την ευρυμάθειά του και τέλος αποτελεί έμμεση επίκληση στην αυθεντία.

ΘΕΜΑ Γ

Ο Μιχαλιός του Καρυωτάκη αποτελεί έναν <<αντιήρωα>>, καθώς δεν ενσαρκώνει το παραδοσιακό πρότυπο του ήρωα που στρατεύεται συνειδητά και παθιασμένα υπέρ της πατρίδας του έχοντας ολότελα αφοσιωθεί στο σκοπό αυτό. Εκφράζεται στο πρόσωπό του η αντιηρωική καθημερινότητα του αθώου ανθρώπου, που δεν είναι διατεθειμένος να στερηθεί την άνετη ζωή του για έναν υψηλό σκοπό. Ο αντιηρωισμός του τεκμηριώνεται από την αξιοποίηση συγκεκριμένων κειμενικών δεικτών στο ποίημα.  Ο ευθύς λόγος, που επαναλαμβάνει την παράκληση του Μιχαλιού παραφρασμένη (<<Κύριε Δεκανέα, άσε με να γυρίσω στο χωριό μου>>, <<Αφήστε με στο σπίτι μου να πάω>>) αποκαλύπτει ότι ο Μιχαλιός δεν υπηρετεί το ρόλο του συνειδητά και με θέρμη αλλά υποτάσσεται σε μια αναπόφευκτη υποχρέωση. Η περιγραφή της δεύτερης στροφής (<< αμίλητος στον ουρανό κοιτούσε...νοσταλγικό και πράο>> συνθέτει τη εικόνα ενός αθώου που αρνείται να υποταχθεί σε έναν πόλεμο που δεν είναι δικός του. Του λείπει η αίσθηση της αυταπάρνησης για ένα ανώτερο ιδανικό. Τέλος η σαρκαστική διάθεση των τελευταίων στίχων με το μεγαλόσωμο στρατιώτη, που δεν χωράει στο μνήμα αλλά και ο ειρωνικός χαρακτηρισμός <<φουκαράκος>> φανερώνει το άδοξο τέλος του αντιήρωα που παρόλα αυτά πεθαίνει για την πατρίδα, ενώ επιθυμούσε την επιστροφή του. Μια παράλογη θυσία, αφού δεν είναι συνειδητή και εθελούσια.

ΘΕΜΑ Δ

• Αφόρμηση από το απόσπασμα του κειμένου που θεωρεί τη στάση του Τεντόγλου αντιηρωική αλλά τελικά βαθιά ηρωική.
• Έκφραση συμφωνίας ή διαφωνίας και αιτιολόγηση της θέσης με επιχειρήματα που αποδεικνύουν την άποψη. 
• Αναφορά στα χαρακτηριστικά του σύγχρονου ήρωα:

• ανιδιοτέλεια / μετριοφροσύνη/ απουσία θορύβου στον αγώνα του.
• εντιμότητα , στη διεκδίκηση του στόχου, καλοσύνη, αγάπη για το συνάνθρωπο
• στήριξη στις δικές του δυνάμεις/ όχι ετεροκαθορισμός
• γενναία αντίσταση σε ό,τι αντιστρατεύεται ακρογωνιαίες αξίες
•  αυταπάρνηση, αυτοθυσία για υψηλούς σκοπούς που υπηρετούν το σύνολο
• ανάληψη ευθύνης
• επιμονή, υπομονή, αγώνας για υπέρβαση δυσκολιών
• αντίσταση στη διαφθορά, τη βία, τα φαινόμενα παθογένειας που απειλούν τις σύγχρονες κοινωνίες

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ανάγκη υπέρβασης του <<εγώ>> και απόκτηση μιας συλλογικής συνείδησης, αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για ένα ηρωικό πρότυπο.

ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΗΡΩΕΣ

    Τους προσπερνά συχνά η ζωή, τους λησμονεί ο χρόνος και οι πολλοί αγνοούν την ύπαρξή τους. Οι άνθρωποι επιφυλάσσουν συνήθως τις τιμές και τα προσκυνήματα για κάποιους άλλους, πιο λαμπερούς και θορυβώδεις που υπερφίαλα και επηρμένα διασχίζουν τη σαθρή πασαρέλα των τηλεοπτικών δεκτών επιδεικνύοντας την κενότητα της μάταιης ύπαρξής τους. Και εκείνοι χαμηλόφωνοι και προσηλωμένοι συνεχίζουν μοναχικά την πορεία τους σε μια ζωή που τόσο τους χρειάζεται, για να της δώσουν το νόημα που έχει αρχίσει να χάνει. 

Δεν μοιάζουν σε τίποτα με τις υπεράνθρωπες, τις δαφνοστεφανωμένες και απρόσιτες φιγούρες των θρύλων και των ιστοριών. Είναι οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι που ζουν δίπλα μας και ξεχωρίζουν από την εσωτερική τους ποιότητα: τη δύναμη της ψυχής, τη γενναιοδωρία της καρδιάς τους, την ικανότητα να υπερβαίνουν την ατομικότητά τους. Είναι οι σύγχρονοι ήρωες.

Τέτοιοι άνθρωποι, που καταφέρνουν να ξεπερνούν τα αδιέξοδα της ζωής τους με ατομικό αγώνα, που επιτυγχάνουν νίκες με εφόδιο την αδάμαστη θέλησή τους, που πασχίζουν όχι μόνο για την προσωπική προκοπή τους αλλά και αυτή του συνανθρώπου τους, αξίζουν τον τίτλο του σύγχρονου ήρωα.

Και αυτοί οι ήρωες, δεν κραυγάζουν ούτε επαίρονται . Διέπονται από  ταπεινότητα, γιατί ό,τι ηρωικό κάνουν αποσκοπεί σε ένα υψηλό ιδανικό και όχι στην προσωπική καταξίωση και την ευτελή αυτοπροβολή. Επιδεικνύουν εντιμότητα στη διεκδίκηση του στόχου τους, καλοσύνη και αγάπη για το συνάνθρωπό τους. Παλεύουν  στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις και όχι ετεροκαθοριζόμενοι και αντιστέκονται σθεναρά σε δυνάμεις που απειλούν τις ακρογωνιαίες αξίες τους. Ξέρουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεων και των επιλογών τους, ακόμα και όταν αυτές δεν έχουν το αναμενόμενο θετικό αποτέλεσμα. Είναι έτοιμοι να απαρνηθούν τον ίδιο τους τον εαυτό, προκειμένου να σώσουν το συνάνθρωπό τους ή να υπερασπιστούν μια μεγάλη ιδέα. Γνωρίζουν να επιμένουν και να υπομένουν αγόγγυστα όταν διεκδικούν ένα στόχο. Και βέβαια αντιστέκονται με όλες τις δυνάμεις τους στη βία και τη διαφθορά που ταλανίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες μας. 

Ο  βιοπαλαιστής που  τίμια αγωνίζεται να ζήσει την οικογένειά του ενάντια στις οικονομικές αντιξοότητες, ο πυροσβέστης που πέφτει με αυταπάρνηση στη φωτιά, για να σώσει το άνθρωπο που καίγεται, ο πολιτικός που αποκαλύπτει στον κόσμο την αλήθεια αψηφώντας το πολιτικό κόστος, ο επιστήμονας που νυχθημερόν κλεισμένος στο εργαστήριό του μοχθεί για μια ανακάλυψη που θα πάει την ανθρωπότητα ένα βήμα μπροστά, είναι μερικά μόνο παραδείγματα σύγχρονων ηρώων που ίσως να μην τους μάθει ποτέ κανείς. 

    Κοινός παρονομαστής σε κάθε ηρωικό πρότυπο είναι η υπέρβαση του <<εγώ>> και η απόκτηση μιας συλλογικής συνείδησης. Σε μια εποχή που δεσπόζουν τα κίβδηλα είδωλα και περισσεύει η αθλιότητα, η διαφθορά και το διογκωμένο <<εγώ>> χρειαζόμαστε όλοι εμείς και κυρίως  οι νέοι, γνήσιους ήρωες που να διέπονται από ανθρωπιά, πνευματικότητα και γενναιοφροσύνη, για να γίνουν οι φωτεινοί οδοδείκτες μιας ζωής που αξίζει να τη ζεις. 

                                                                            Αναστασία Κακαρούμπα, εκπαιδευτικός