ΘΕΜΑ Α

Α1. Περίληψη

Ο αρθρογράφος διερευνά το ερώτημα αν η τεχνολογία αντιστρατεύεται την πολιτισμική εξέλιξη. Εξετάζοντας τους ορισμούς των εννοιών συμπεραίνει ότι η τεχνολογία συνιστά μέρος του πολιτισμού και όχι εχθρό του. Στην εύλογη ανησυχία ορισμένων ότι η  προηγμένη πολεμική τεχνολογία εγκυμονεί κινδύνους για τον πολιτισμό, απαντά ότι η τεχνολογία δεν διαθέτει βούληση και την ευθύνη για την ορθή ή μη χρήση της επωμίζεται ο ίδιος ο άνθρωπος.

ΘΕΜΑ Β

Β1. α. Λ (Στην πραγματικότητα....στο νέο πρόγραμμά του)

       β. Λ (υπόσχονται πολέμους....εκτοξεύθηκαν στα ύψη)

        γ. Σ (Αν και οι συντάκτες της έκθεσης.....δύναμης σε μηχανές)

        δ. Λ (οι αλγόριθμοι αυτόματης αναγνώρισης....δεν μπορεί να αποκλειστεί)

        ε. Σ (Πολλοί φοβούνται...πυρηνικών όπλων) Κείμενο 1, (Η ραγδαία εξάπλωση των φονικών ρομπότ......πυρηνικά όπλα...) Κείμενο 2

Β2. 

α. Στη δεύτερη παράγραφο ο συντάκτης αξιοποιεί στην αρχή τον ορισμό για να ορίσει την έννοια<<πολιτισμός>> (ο πολιτισμός ορίζεται....). Αυτή είναι η οριστέα έννοια, την οποία εντάσσει στο προσεχές γένος (σύνολο των ιδεών, ενεργειών και επιτευγμάτων) επισημαίνοντας την ειδοποιό διαφορά της (που μια κοινωνία έχει αναπτύξει και επιτύχει με σκοπό την ευημερία των μελών της). Στη συνέχεια παραθέτει αντιπροσωπευτικά παραδείγματα  πολιτισμικών  επιτευγμάτων: Η ανάπτυξη της ιατρικής και των φαρμάκων, η σύνθεση και δημοσίευση ενός ποιήματος, μια έκθεση ζωγραφικής...είναι παραδείγματα στοιχείων πολιτισμού

Στην τρίτη παράγραφο ορίζει την έννοια τεχνολογία ( η τεχνολογία ορίζεται...), με οριστέα έννοια την τεχνολογία, την οποία εντάσσει στο προσεχές γένος (σύνολο των μεθόδων), επισημαίνοντας την ειδοποιό διαφορά της (τις οποίες οι άνθρωποι χρησιμοποιούν....να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους.) Στη συνέχεια παρουσιάζει αντιπροσωπευτικά παραδείγματα τεχνολογικών επιτευγμάτων: Το μαχαίρι....το τηλέφωνο.....το ηλεκτρικό φως 

β. Με τη χρήση των ορισμών ο συντάκτης επιδιώκει να προσδιορίσει με ακρίβεια το περιεχόμενο των εννοιών (πολιτισμός και τεχνολογία) και να αποτρέψει πιθανή σύγχυση μεταξύ τους, ενώ με τη χρήση παραδειγμάτων επεξηγεί και καθιστά περισσότερο κατανοητές και εύληπτες, στο μέσο αναγνώστη, τις αφηρημένες έννοιες που πραγματεύεται.

    Με βάση τους ορισμούς και τις επεξηγήσεις τους ο συντάκτης προχωρά στην εξαγωγή ενός στέρεου συμπεράσματος για το ερώτημα που έθεσε εξαρχής, αναφορικά με τη σχέση τεχνολογίας και πολιτισμού  και ειδικότερα αν η τεχνολογία απειλεί τον πολιτισμό. Εξάλλου έχει ήδη προεξαγγείλει ότι η διερεύνησή του θα στηριχτεί στους ορισμούς που υιοθετούνται.

Β3. Σωστή απάντηση η 1: <<Ο συγγραφέας ειρωνεύεται την κυνική στάση...>>.

  Η άποψη του Βρετανού αξιωματικού ότι: << Το καλό με τα ρομπότ είναι ότι δεν θέλουν συντάξεις>> αποκαλύπτει μια ωμή και απάνθρωπη αντίληψη, σύμφωνα με την οποία σημασία έχουν τα οικονομικά συμφέροντα, ενώ η ανθρώπινη ζωή απαξιώνεται πλήρως. Η ειρωνεία εντοπίζεται στη φράση: <<αν αυτή η παράμετρος τον ενδιέφερε ιδιαίτερα>>, η οποία αποκαλύπτει την αδιαφορία του Βρετανού αξιωματικού για την ανθρώπινη ζωή.

β. Το μετριοπαθές/ διαλλακτικό ύφος φαίνεται στα χωρία: 

    Ας δεχθούμε ότι....Ας δεχθούμε ακόμη ότι....

     Εάν αυτοί οι ορισμοί είναι σωστοί.....

     Φαίνεται λοπόν....

      Νομίζω ότι......

Ο συντάκτης χρησιμοποιώντας μετριοπαθές ύφος καταφέρνει να:

•     αφήσει στο δέκτη περιθώρια για μια διαφορετική προσέγγιση
• ενισχύσει την αξιοπιστία του, καθώς αποφεύγει τον κίνδυνο να θεωρηθεί απόλυτος και δογματικός.
• διευκολύνει έτσι την αποδοχή των συμπερασμάτων του.

   ΘΕΜΑ Δ (ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ)

Τίτλος άρθρου: Η τεχνολογία στην υπηρεσία της ανθρωπότητας

Αφόρμηση: Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο αναφορικά με τις τεχνολογίες πολέμου και μου δημιουργήθηκε εύλογα το ερώτημα αν ο άνθρωπος αποφάσιζε να θέσει στην υπηρεσία του τα πιο <<έξυπνα όπλα>> σε περίπτωση πολέμου, ποιες θα ήταν οι συνέπειες για την ανθρωπότητα; (Γενίκευση-προϊδεασμός για το κύριο μέρος):Είναι γνωστό πως η επιβίωση του ανθρώπου και η πρόοδός του εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που αξιοποιεί τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματά του. Και τούτο γιατί αυτός έχει τη βούληση και την ευθύνη  να προσανατολίσει τις κατακτήσεις του στην ευημερία του ανθρώπου. Ωστόσο μπορεί εύκολα κάποιος να δει ότι στις μέρες μας η τεχνολογία υποτάσσεται στη λογική της στρατιωτικής υπεροπλίας με όπλα μαζικής καταστροφής.

1ο ζητούμενο:

Σκέψεις και ανησυχίες για τη στράτευση της τεχνολογίας σε πολεμικές σκοπιμότητες

• οξύνει τον ανταγωνισμό των κρατών για την εξασφάλιση υπεροπλίας υπονομεύοντας την ειρήνη και καλλιεργώντας την καχυποψία και την εχθρότητα.
• εδραιώνει την κυριαρχία των ισχυρών κρατών σε βάρος των οικονομικά και τεχνολογικά αδύναμων (δίκαιο της πυγμής)
• τροφοδοτεί συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις, καθώς η κερδοφόρα πολεμική βιομηχανία δημιουργεί όλο και πιο προηγμένα οπλικά συστήματα που πρέπει να πουληθούν.
• απειλεί το περιβάλλον και το μέλλον του πλανήτη (πυρηνικές δοκιμές, βόμβες υδρογόνου κ.α.)
• Δύναται να προκαλέσει απώλειες αμάχων από τεχνικό λάθος των υπολογιστών στην αναγνώριση στόχων ή εξαιτίας <<χακαρίσματος>> των ευφυών οπλικών συστημάτων.
• Απομυζά οικονομικούς πόρους που θα μπορούσαν να διατεθούν για ειρηνικούς σκοπούς, παιδεία, υγεία, εργασία, ποιότητα ζωής.

2ο ζητούμενο 

 Τομείς στους οποίους η αξιοποίηση των επιστημονικών επιτευγμάτων θα μπορούσε να δώσει απάντηση στα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου.

• Ανάπτυξη τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον και τη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: ανακυκλώσιμα υλικά, βιοκλιματικά κτίρια, αιολική και ηλιακή ενέργεια, ώστε να καταστεί διαχειρίσιμη η οικολογική κρίση.
• Ανάπτυξη ιατρικών τεχνικών μέσων και μηχανημάτων για την καταπολέμηση ανίατων ασθενειών και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των επιδημιών.
• Στην καταπολέμηση της φτώχειας και του υποσιτισμού και στην απρόσκοπτη πρόσβαση όλων σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής (δυνατότητα αύξησης της παραγωγής και της ποιότητας τροφίμων)
• Στον πολλαπλασιασμό των τεχνολογικών δυνατοτήτων για απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των ανθρώπων στα πολιτιστικά αγαθά, στην εκπαίδευση, τη μόρφωση , τις επιστήμες: (φωνητική πληκτρολόγηση,ψηφιακή ανάγνωση για την πρόσβαση στη γώση ατόμων με ειδικές ανάγκες, τεχνολογίες για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση)
• Τεχνολογικά μέσα για τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την εξάλειψη της γραφειοκρατίας, και τη βέλτιστη εξυπηρέτηση του πολίτη: δυνατότητα πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, ανακοινώσεις, ταχύτατες συναλλαγές πολίτη-κράτους/εταιρειών.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Αν η ανθρωπότητα επιλέξει να κατευθύνει τη ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη στην επίλυση των οικουμενικών προβλημάτων, μπορούμε να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο μέλλον, όπου η τεχνολογία θα αποτελεί μέσο απελευθέρωσης του ανθρώπου και όχι αφανισμού του.