ΘΕΜΑ 1ο

Α. Ο ομιλητής αναφέρεται στο χρέος του πανεπιστημιακού δασκάλου και των μελών της επιστημονικής κοινότητας να μην μένουν αδρανείς, όταν τους στερείται η πολιτική τους ελευθερία. Διακηρύσσει στους φοιτητές του την απόφασή του να μην σιωπήσει, διότι υπό  τις συνθήκες που επικρατούν η σιωπή θα ισοδυναμούσε με ανοχή στο καθεστώς. Σε αυτές τις στιγμές, το καθήκον όλων είναι να διαφυλάξουν την αξιοπρέπειά τους και να δείξουν έμπρακτα το σεβασμό τους στις αξίες και τα ιδανικά που υπηρετούν. Τελειώνοντας, προτρέπει το ακροατήριό του να διατηρήσει άκαμπτο το φρόνημά του, υπενθυμίζοντας τις σχετικές υποθήκες του Περικλή και στίχους του Κάλβου.

ΘΕΜΑ 2ο

Β.1α.    Σ

       β.    Λ

        γ.    Λ

        δ.    Λ

         ε.   Σ

Β2.  Ενδείξεις μορφής: Εναλλαγή α' ενικού  και β' πληθυντικού προσώπου. Η αποστροφή της τελευταίας παραγράφου είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του προφορικού λόγου. Ο συγγραφέας υιοθετεί συμβουλευτικό-παραινετικό ύφος, ζητώντας από το ακροατήριό του να ενστερνιστεί τις προτροπές του. Χ-αρακτηριστική η χρησιμοποίηση αλλεπάλληλων προστακτικών, προτρεπτικών ή αποτρεπτικών.

Ενδείξεις περιεχομένου:

Τα αποσπάσματα:

α. << Το γεγονός ότι.....να σας τις πω αύριο>>

β. <<Όσο θα μπορώ να διδάσκω....από τη διδασκαλία μου την ουσία της.>>

δείχνουν ότι πρόκειται για παράδοση μαθήματος από καθηγητή προς τους μαθητές του.

γ. Επίκληση στο συναίσθημα με τις διαδοχικές προστακτικές και την επιλογή λεξιλογίου με αυξημένο συναισθηματικό φορτίο (εξανδραποδίσουν, ζοφερούς και άρρωστους καιρούς)

δ. Επίκληση στο ήθος του δέκτη: <<περιφρουρήστε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας, κρατήστε στητό και αγέρωχο το ωραίο ανάστημά σας>>

ε. Επίθεση στο ήθος του αντιπάλου : <<Κι αν η Εξουσία που τη συμφέρει να έχει παθητικούς και αδιάφορους υπηκόους>>

στ. Επίκληση στην αυθεντία: Οι αναφορές στον Περικλή και στον ποιητή Κάλβο.

Οι τρόποι πειθούς του ομιλητή κρίνονται ιδιαίτερα αποτεκλεσματικοί, καθώς χειρίζεται συγκινησιακά φορτισμένη γλώσσα, επιτυγχάνοντας τη διέγερση ισχυρών συναισθημάτων στο ακροατήριό του.

Β.3. Ο πανεπιστημιακός δάσκαλος το 1968 αναλύει το ρόλο του επιστήμονα σε περιόδους πολιτικής κρίσης. Σε χαλεπούς καιρούς λοιπόν, όταν διακυβεύεται το ύψιστο αγαθό της πολιτικής ελευθερίας, πρώτιστη υποχρέωση όλων είναι η διαφύλαξη της ηθικής ελευθερίας. Καθώς ένα ανελεύθερο πολιτικό καθεστώς επιχειρεί να περιορίσει την πολιτική ελευθερία, τόσο η κοινωνία των πολιτών, όσο και το κάθε άτομο χωριστά, οφείλουν να περιχαρακώσουν και να θωρακίσουν την πιο προσωπική, την πιο εξατομικευμένη μορφή της ελευθερίας, δηλαδή την ηθική ελευθερία. Με τη στάση του ο πνευματικός άνθρωπος θα αποτελέσει τον φωτεινό οδοδείκτη και για τα υπόλοιπα μέλη της πολιτικής κοινότητας, που θα προσανατολίζει στην αξία της ενεργητικής άμυνας απέναντι σε κάθε επιβουλή της ατομικής ελευθερίας.

        Αντίστοιχος είναι και ο ρόλος του επιστήμονα στη σημερινή εποχή, που η πρόοδος της επιστήμης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, διαμορφώνει νέες συνθήκες και εγείρει ηθικά ζητήματα. Σύμφωνα με το Δασκαλάκη τα νέα δεδομένα απαιτούν τη δραστηριοποίηση ολόκληρης της κοινωνίας για το πώς θα διαμορφωθεί η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στη ζωή μας. Ο επιστήμονας πρέπει να είναι ενεργό μέλος αυτής της προσπάθειας, γιατί κατέχει την απαραίτητη τεχνογνωσία. Γιατί ο επιστήμονας κατευθύνει τις εξελίξεις, γνωρίζει τι είναι εφικτό, μπορεί να ψυχανεμιστεί τις πιθανές αλλαγές που θα επέλθουν και  τις προκλήσεις που αυτές θα θέσουν.