Ουσιαστικά: 3^η κλίση

Η 3^η κλίση περιλαμβάνει ουσιαστικά αρσενικά, θηλυκά κ’ ουδέτερα. Διακρίνονται σε:

-ισοσύλλαβα /περιττοσύλλαβα

-μονόθεμα / διπλόθεμα

Αρσενικά και θηλυκά κλίνονται με τον ίδιο τρόπο. Βασικές καταλήξεις:

Βασικές καταλήξεις ουδετέρων (τα ουδέτερα έχουν 3 όμοιες πτώσεις στον ενικό και πληθυντικό αριθμό, ονομαστική, αιτιατική και κλητική – οι άλλες πτώσεις είναι ακριβώς ίδιες με τις αντίστοιχες πτώσεις των αρσενικών και θηλυκών)

[Συμπλήρωσε τους παρακάτω πίνακες]

Ιδιομορφίες των αρσενικών και θηλυκών

1. Σχηματίζουν την αιτιατική του ενικού σε –im αντί σε –em,

α) τα ισοσύλλαβα σε is –is ονόματα πόλεων και ποταμών, π.χ. Neapolis-Neapolis, Tiberis-Tiberis.

β) το ελλειπτικό vis (δύναμη)

γ) το turris-turris, θηλ. γ’= πύργος[1]

2. Σχηματίζουν την αφαιρετική ενικού σε –i αντί –e :

α) όσα ουσιαστικά σχηματίζουν την αιτιατική ενικού σε -im[2]

3. Σχηματίζουν την γενική πληθυντικού σε –ium αντί –um και την αιτιατική πληθυντικού σε –es και –is:

α) όλα τα ισοσύλλαβα, π.χ civis-civis αρς.γ’=πολίτης, collis-collis, αρς. γ’ λόφος. Εξαιρούνται τα suboles-subolis θηλ. γ’ =απόγονοι, senex-senis αρς. γ’= γέρος, canis-canis σκύλος, iuvenis is αρς. γ’νεανίας, και sedes-sedis θηλ. γ’ έδρα.

β) από τα περιττοσύλλαβα όσα στη γενική ενικού το θέμα τους λήγει σε δυο ή παραπάνω σύμφωνα, π.χ. urs-urbis θηλ. γ’= πόλη, nox-noctis θηλ. γ’ =νύχτα. Εξαιρούνται τα τρια συγγενικά ονόματα  pater-patris, mater-matris, frater.

γ) ορισμένα ουσιαστικά όπως  dos-dotis θηλ. γ’=προίκα, vis θηλ. γ’=δύναμη, τα εθνικά σε –as-atis, -is-itis, π.χ.Samnis-Samnitis[3].

Ιδιομορφίες των ουδετέρων

Τα ουδέτερα σε –e, -al , -ar έχουν:

• την αφαιρετική του ενικού σε –i
• την ονομαστική, αιτιατική και κλητική του πληθυντικού σε -ia
• τη γενική πληθυντικού σε –ium

[1]ακόμα τα (όλα θηλυκά): febris (πυρετός), sitis (δίψα), tussis (βήχας), securis (τσεκούρι) .

[2] και β) τα ονόματα των μηνών σε-is ή –er, Aprilis, November και  τα προσηγορικά ονόματα που αρχικά ήταν επίθετα, όπως aequalis (ομήλικος),  annalis (ενν.liber, το χρονικό), natalis (ενν.dies, γενέθλιος), Atheniensis(Αθηναίος), κ.τ.λ.

[3] ακόμα τα ονόματα nostras (ημεδαπός), vestras (υμεδαπός), optimates (πληθ. οι αριστεις), penates (πληθ. οι πατρώοι θεοί).