Ορισμός
Κλωνοποίηση είναι η δημιουργία και η επιτυχής ανάπτυξη κλώνου, πανομοιότυπου δηλαδή οργανισμού με αυτόν από τον οποίο γίνεται η λήψη του σωματικού κυττάρου.
Είδη: α. αναπαραγωγική 	β. θεραπευτική
Η πρόοδος της γενετικής τις τελευταίες δεκαετίες υπήρξε πραγματικά συγκλονιστική. Κανένας δεν θα μπορούσε να προβλέψει την ταχύτητα των εξελίξεων, την ποιότητα και τον όγκο των πληροφοριών που συνεχώς αθροίζονται. Σχεδόν κάθε χρόνο, η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα γίνεται μάρτυρας ενός τουλάχιστον μη αναμενόμενου επιστημονικού άλματος.
Είχε και η χρονιά που πέρασε το δικό της μέγα άθλο. Δημοσιεύτηκε η συγκλονιστική είδηση της γέννησης της Dolly, ενός προβάτου ηλικίας, 6 μηνών τότε. Το συγκλονιστικό της είδησης είναι ότι κατορθώθηκε το θεωρούμενο ως ακατόρθωτο. Αποδείχτηκε ότι δεν ήταν ανέφικτος ο αναπρογραμματισμός των γονιδίων ενός σωματικού κυττάρου από ενήλικο πρόβατο, ώστε ν' αποκτήσουν κάποιοι επιστήμονες τη δυνατότητα να παραγάγουν εξ απαρχής έναν τέλειο και πλήρη οργανισμό, ένα νεογνό προβάτου καθόλα φυσιολογικό. Κατορθώθηκε, όχι απλώς το ακατόρθωτο αλλά το αδιανόητο. Γι' αυτό και στις πιο ανεπτυγμένες κοινωνίες, δημιουργήθηκε τεράστιος θόρυβος και οι τελευταίες αποδείχθηκαν ανέτοιμες να δεχθούν την παρθενογένεση προβάτου, τη γέννηση ενός προβάτου χωρίς πατέρα, γεγονός το οποίο μπορεί να έχει πολλές και ποικίλες προεκτάσεις.
Να σημειώσoυμε εδώ ότι κλώνος στη Βιολογία είναι ένας οργανισμός γενετικά όμοιος προς αυτόν από τον οποίο προήλθε. Η Dolly, συνεπώς, υπήρξε προϊόν κλωνoπoίησης, αφού το σύνολο των γονιδίων του πυρήνα του κάθε κυττάρου της είναι απολύτως όμοιο με το αντίστοιχο του ζώου απ' το οποίο προήλθε.
Η γέννηση της Dolly προκάλεσε σωρεία διαμαρτυριών και έγινε αιτία προβολής ποικίλων ηθικών προβληματισμών. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ανθρωπότητα έχει φτάσει πλέον στην «ύβρι» και τείνει ν' αυτοκαταστραφεί και ν' αυτοεκμηδενιστεί και άλλοι ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει πλέον στη διάθεσή του ένα καταπληκτικό επίτευγμα, μέσω του οποίου τα οφέλη για το βιοτικό μας επίπεδο και κυρίως για το χώρο της Ιατρικής θα είναι ανυπολόγιστα.
Αποδείχθηκαν έτσι γι' ακόμη μια φορά δύο πράγματα. Από τη μια, ότι το θυμικό αδυνατίζει τη λογική, ισχυροποιώντας τις προκαταλήψεις και ότι η άγνοια προκαλεί φόβο και ενδυναμώνει το αίσθημα της απόρριψης. Από την άλλη, ότι ο προοδόπληκτος σύγχρονος άνθρωπος τείνει να ξεπεράσει τα όρια του σεβασμού στην αρχή της ζωής και ότι δυστυχώς αρχίζει να διαφαίνεται ο κίνδυνος να δημιουργηθούν άνθρωποι «κομμένοι και ραμμένοι» στα μέτρα αμφισβητήσιμων ιδεολογικών κριτηρίων, γεγονός που προξενεί αποτροπιασμό.
Μέλη του Ευρωπαϊκού και του Βρετανικού Κοινοβουλίου ζήτησαν να διακοπεί αμέσως κάθε έρευνα σχετική με την κλωνoπoίηση  ζώων ή ανθρώπου. Το Βατικανό διακήρυξε ότι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να γεννιούνται με ανθρώπινο τρόπο κι όχι στα εργαστήρια και αποκήρυξε την κλωνoπoίηση.
Κορυφαίοι επιστήμονες και αναλυτές από την άλλη μεριά υποστηρίζουν ότι  η πλειονότητα του κόσμου δεν μπόρεσε ν' αντιληφθεί τη διαφορά μεταξύ της κλωνoπoίησης του ζώου και των τεράστιων δυσχερειών που παρουσιάζει η κλωνoπoίηση του ανθρώπου και ότι, αν αυτή περιοριστεί μόνο στα ζώα, αποτελεί κολοσσιαίο επίτευγμα που θα προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες στον άνθρωπο.
Πάντως, εκείνο στο οποίο καταλήγουμε εμείς οι πνευματικά ανήσυχοι νέοι μέχρι στιγμής είναι ότι το συγκεκριμένο πείραμα δεν έδωσε παρά ένα ακόμη επιστημονικό δεδομένο, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί με καλό ή με κακό τρόπο. Η χρησιμοποίηση, η καλή ή κακή χρήση είναι η λέξη-κλειδί.  Όπως συμβαίνει για παράδειγμα και με το νερό. Αναμφισβήτητα, είναι απαραίτητο για τη ζωή μας. Αν όμως βάλεις μια μάνικα στο στόμα και προσπαθήσεις να πιεις χωρίς ανάσα, θα πνιγείς. Το ίδιο ισχύει και για την κλωνoπoίηση. Έχει θετικές και αρνητικές πτυχές. Μπορεί να είναι ευεργετική ή ολέθρια για τον άνθρωπο ανάλογα με τη χρήση της. Κι αυτό γιατί:

α. Θετικά κλωνοποίησης
1.	στον τομέα της κτηνοτροφίας και της φυτικής παραγωγής:
	Δημιουργία ανθεκτικών και αποδοτικών κλώνων, για βελτίωση της παραγωγικότητας (καλύτερη ποιότητα κρέατος, μεγαλύτερη ποσότητα γάλακτος, λαχανικά με ουσίες για την καταπολέμηση του καρκίνου, φυτά πιο ανθεκτικά στην ξηρασία καθώς και διατήρηση των εξαφανιζόμενων ζώων)
	Καταπολέμηση του υποσιτισμού
2.	στον τομέα της βιοϊατρικής
	Παραγωγή θεραπευτικών ουσιών για τον άνθρωπο από κλωνοποιημένα πειραματόζωα
	Προστασία της υγείας με την πρόληψη διεγνωσμένων κληρονομικών ασθενειών
	Βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων με τη μεταμόσχευση 	οργάνων από τα διαγονιδιακά θηλαστικά
3.	Η προσέγγιση της βιολογικής διάστασης θα συντελέσει στην προσπάθεια του ανθρώπου για αυτογνωσία.
4.	Η κλωνοποίηση συνδυασμένη με τη γενετική τροποποίηση, δηλαδή με τη δημιουργία εμβρύων στα οποία μπορεί να εμφυτεύονται γονίδια από άλλον οργανισμό, μπορεί να λύσει προβλήματα παραγωγής φαρμάκων. Για παράδειγμα, η ερυθροπηκτίνη είναι μια πανάκριβη ουσία που χρησιμοποιείται για την ανάπλαση του αίματος και κοστίζει 300.000 δρχ. το ένα εκατομμυριοστό του γραμμαρίου. Μία αγελάδα όμως ή ένα πρόβατο που θα φέρει το αντίστοιχο γονίδιο της ερυθροπηκτίνης του ανθρώπου μπορεί να παράγει κιλά τέτοιας ουσίας το χρόνο και ένα κλωνοποιημένο κοπάδι ακόμη περισσότερη. 
5.	Ήδη ετοιμάζεται η διάθεση στο εμπόριο άνω των 40 πρωτεϊνών του ανθρώπου που θα παράγονται σε αγροκτήματα και που θα δώσουν λύση στην επαρκή διάθεση πολλών φαρμάκων.
6.	Απ' την άλλη πλευρά, η τεχνητή γονιμοποίηση βελτιώνεται συνεχώς και χρησιμοποιείται κάθε δυνατότητα αντιμετώπισης του προβλήματος των στείρων ζευγαριών. Ασύλληπτες είναι και εδώ οι δυνατότητες, γιατί μπορεί να παράγονται έμβρυα από μητέρες που δεν γεννήθηκαν ποτέ, όπως στην περίπτωση χρησιμοποίησης ωαρίων από θηλυκά έμβρυα, των οποίων η κύηση διακόπηκε με άμβλωση.
7.	Αν ποτέ καταστεί δυνατή η κλωνοποίηση στον άνθρωπο, θα αρχίσει και θα περιοριστεί στο εργαστήριο με την κλωνοποίηση κυτταρικών σειρών και είναι πιθανόν ν' αποδώσει εξαιρετικά αποτελέσματα. Ενδέχεται να δημιουργηθεί, για παράδειγμα, ανθρώπινο δέρμα και να σώσει τη ζωή ανθρώπων με εκτεταμένα εγκαύματα, που δεν επιβιώνουν σήμερα. Μπορεί να δημιουργηθούν νευρώνες που θα μεταμοσχεύονται στον εγκέφαλο ανθρώπων που πάσχουν από τη νόσο του Parkinson. Πλήθος άλλων εφαρμογών θα επιτρέπουν τη θεραπεία πολλών ασθενειών και θα περιορίζουν τον ανθρώπινο πόνο ή θα έχουν σαν αποτέλεσμα την κατασκευή οργάνων χρήσιμων σε μεταμοσχεύσεις.
8.	Υποστηρίζεται, τέλος, ότι η κλωνοποίηση είναι μόνο η αρχή και ότι ενδέχεται να παραχθούν ακόμη και νέα είδη φυτών - ζώων (σήμερα έχουμε εξάλειψη πολλών ειδών χλωρίδας - πανίδας με το οικολογικό πρόβλημα) ή να παραχθούν και φυτόζωα (συνδυασμός φυτών και ζωών) που θα παράγουν γάλα με φωτοσύνθεση.

β. Αρνητικά κλωνoπoίησης
1.	Αν η κλωνοποίηση ξεφύγει απ' τα πλαίσια της δεοντολογίας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμετάλλευση του ανθρώπου απ' τον άνθρωπο, με την αναπαραγωγή ατόμων για ειδικούς σκοπούς, π.χ. τύπους όμορφων ανδρών ή γυναικών που θα προορίζονται για χειρωνακτικές ή άλλες εργασίες. Η κοινωνία θα μετατραπεί έτσι σ' έναν τεράστιο Καιάδα, στον οποίο θα έχουν θέση μόνον οι όμορφοι και οι έξυπνοι.
2.	Η πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων στην υγεία, γιατί οι κλώνοι παράγονται από ενήλικο κύτταρο με γηρασμένο γενετικό υλικό.
3.	Η ίδια η τεχνική της κλωνοποίησης εγκυμονεί κινδύνους, γιατί απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και αυξάνει αφενός την πιθανότητα εμφάνισης βλαβών στο DNA και αφετέρου το καθιστούν ευπαθές σε διάφορες ασθένειες.
4.	Η τεχνητή παρέμβαση της κλωνοποίησης θα εισβάλει με βίαιο τρόπο στη φύση, με καταστροφικές συνέπειες για οποιαδήποτε μορφή ζωής. Είναι ενδεχόμενη η εξάλειψη της ποικιλομορφίας και της βιοποικιλότητας στη φύση, με συνέπεια τη δημιουργία ενός κόσμου επιρρεπή στην εξαφάνιση λόγω της ομοιομορφίας που θα επιβάλει η κλωνοποίηση. Τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα μπορεί να «μολύνουν» το περιβάλλον και να μειώσουν τη γενετική ποικιλότητα, καταστρέφοντας την ισορροπία που η φύση χτίζει εδώ και χρόνια.
5.	Πολλοί επιστήμονες θεωρούν την κλωνοποίηση παράνομη και ανήθικη χωρίς καμιά πρακτική χρησιμότητα. Ισχυρίζονται ότι η κλωνοποίηση, ακόμη κι αν επιτευχθεί, δε θα εξασφαλίσει την παραγωγή κλώνων πανομοιότυπων με το δότη. Ο άνθρωπος δεν αποτελεί μόνο την εικόνα των γονιδίων, αλλά είναι μια σύνθετη οντότητα που διαμορφώνεται και με τις επιρροές που δέχεται από το περιβάλλον.
6.	Μια πιθανή μαζική παραγωγή πανομοιότυπων γενετικά αντιγράφων (κλώνων) θα προκαλέσει την κατάρρευση πολλών παραδοσιακών αξιών που οδήγησαν την ανθρωπότητα στο σύγχρονο πολιτισμό.
7.	Γενικά, θα καταργηθεί η ποικιλομορφία, η οποία δίνει και την ομορφιά στη ζωή, και μπορεί να διαταραχθούν επικίνδυνα οι ανθρώπινες σχέσεις (κοινωνικός ρατσισμός κ.λπ.). Ακόμη και στο χώρο της Δικαιοσύνης θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα, αφού θα είναι δύσκολο ν' αναγνωριστεί ο πραγματικός υπαίτιος.
8.	Καταργείται η μαγεία της δημιουργίας και ο άνθρωπος χάνει την ομορφιά και τη γοητεία του ως είδος.
9.	Καταργείται ή συρρικνώνεται η ιδιαιτερότητα του καθενός και επεκτείνεται το θλιβερό φαινόμενο της μαζοποίησης με απίστευτες προεκτάσεις στο πνευματικό επίπεδο των ανθρώπων και την πνευματική πρόοδο (όχι ανταλλαγή ιδεών, όχι αλληλοσυμπλήρωση ούτε κριτική αμφισβήτηση, απουσιάζει ο γόνιμος διάλογος, τυποποίηση κ.λπ.). Ισοπεδώνεται η ατομικότητα και προσβάλλεται η ατομική ελευθερία.
10.	Κατάργηση συναισθήματος - Καταρρέουν η αγάπη, ο έρωτας κ.λπ., αφού ο άνθρωπος αγαπιέται για τη μοναδικότητά του. Απ' την άλλη πλευρά και τα ίδια τα παιδιά που θα επέλθουν από κλωνοποίηση θα έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
11.	Απειλή από την κατασκευή ανθρώπων με στόχο την εκπλήρωση επικίνδυνων οικονομικών, στρατιωτικών ρόλων και σκοπών. Δεν έχουν περάσει άλλωστε και τόσα χρόνια από τότε που φημισμένοι και αξιοσέβαστοι ως εκείνη τη στιγμή επιστήμονες πήραν μέρος στην προσπάθεια δημιουργίας της Άριας Φυλής, ατόμων ξανθών με γαλάζια μάτια. Ούτε είναι εύκολο να ξεχαστεί ότι υπό την εποπτεία του Χίτλερ επικράτησε η πρακτική της ευγονικής, η οποία πρέσβευε ότι οι εύρωστοι είχαν μόνο δικαίωμα στη ζωή και στην αναπαραγωγή, ενώ οι σωματικά ανάπηροι έπρεπε να πεθαίνουν ή τουλάχιστον να στειρώνονται.
12.	Η επιλογή φύλου μπορεί να διαταράξει την κοινωνική δομή, καθώς είνω δυνατόν να επιλέγεται προνομιακά το ένα φύλο σε βάρος του άλλου, με σοβαρότατες κοινωνικές επιπτώσεις.
13.	Η γνώση του γονιδιώματος του ανθρώπου και η ανίχνευση ιδιαιτεροτήτων ή ατελειών μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα ευγονική, όπου οι εργαζόμενοι θα προεπιλέγονται γενετικά και θα απορρίπτονται οι ανεπιθύμητοι, οι οποίοι ενδεχομένως θα οδηγούνται στα υπό εκκόλαψιν κοινωνικά γκέτο.
14.	Τέλος, μέσω της κλωνοποίησης μπορεί να παραβιαστoύν ορισμένες από τις θεμελιώδεις αρχές που διέπoυν την αναπαραγωγή, το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία του ανθρώπινου γενετικού υλικoύ.
15.	Η προσέγγιση της βιολογικής αυτογνωσίας μέσα από τις ερευνητικές προσπάθειες που σχετίζονται με την κλωνοποίηση, συνιστά επέμβαση στα μυστικά της ζωής.
16.	Η κατανάλωση πιθανά επιβλαβών τροποποιημένων τροφών, διαταράσσει το οικοσύστημα από την εισαγωγή τροποποιημένων οργανισμών.
17.	Ένας κακός χειρισμός μπορεί να οδηγήσει σε βιολογικό λάθος, με συνέπεια την πιθανότητα τερατογέννησης, ενώ νέες ασθένειες μπορεί να μολύνουν ολόκληρους πληθυσμούς.
18.	Η «γενετοκρατία» θα αντικαταστήσει την αξιοκρατία.

Συμπέρασμα

Όλα αυτά αναδεικνύoυν σήμερα τη μεγάλη ανάγκη να τεθούν κανόνες ηθικής δεοντολογίας στη διαχείριση των ερευνών, ιδίως των πειραμάτων στον άνθρωπο και των ανακαλύψεων της γενετικής.
Η έρευνα οφείλει να λαμβάνει υπ' όψιν της τις ηθικές και πνευματικές αρχές της ζωής, όπως αυτές βιώθηκαν και βιώνoνται  και σήμερα στο Δυτικό χώρο. Οι  μέθoδoι  και τα αποτελέσματα τέτoιων πειραμάτων δεν θα πρέπει να είναι απόρρητα. Αντίθετα, θα πρέπει να περνούν απ' το κoινωνικό μικρoσκόπιο. 
Με άλλα λόγια, θα πρέπει να υφίσταται πλήρης έλεγχος και ενημέρωση της κoινής γνώμης, αλλά χωρίς να παρεμποδίζεται το επιστημoνικό έργο. Δεν πρέπει να υπάρχει ούτε μυστικισμός απ' την πλευρά των επιστημόνων, ούτε και αστυνομοκρατία, αλλά διαπαιδαγώγηση ολόκληρης της κoινωνίας. Εδώ έγκειται και η μεγάλη ευθύνη των αρμοδίων και θεμελιωδών φορέων καθώς και ο κoινωνικός ρόλος του επιστήμoνα ως πνευματικoύ ανθρώπου, σε σχέση με το κoινωνικό σύνολο.
Tις Θερμοπύλες της ελευθερίας μας δεν τις φυλάττουν απoτελεσματικά οι φoβικές μας πρoκαταλήψεις. Μπορεί να τις φυλάξει μόνο το ελεύθερο πνεύμα των ειδικών (αλλά και όλων μας), oπλισμένo όμως με τα όπλα εκείνα που μόνον ο ανθρωπισμός και ο υψηλός πoλιτισμός εξασφαλίζουν.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΤΙ ΘΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΓΙΑ ΜΑΣ ΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΑ ΜΑΣ; 
Κική Δημουλά 
Θαυμαστά τα έργα της επιστήμης. Ανεπαρκής να τα συλλάβει η αντίληψή μου. Αποστηθίζει μόνον τους φωτεινούς τίτλους. Γι' αυτό και η γλώσσα μου, ως αμαθής, προσέχει και ποτέ δεν πατάει το πόδι της σε τέτοια σκοτεινά εδάφη. Το να σχολιάζω μιαν ανακάλυψη μου φαίνεται πιο υπερφίαλο απ' το να επιχειρήσω να πιάσω τ' άστρα. Κι αν τώρα παραβαίνω τη σοβαρότητά μου, είναι γιατί με παρέσυρε ένα τρελό τηλεφώνημα φίλης φανατικής οικολόγου, τόσο που αρνείται να πατήσει σε γκαζόν επειδή αντιγράφει προσβλητικά το θείο, φυσικό γρασίδι.
Η φωνή της ήταν οργισμένη, κι αντί καλημέρας με περιέλουσε με ψόγους που «κάθομαι αραχτή μέσα στη νοικοκυρίστικη καταθλιψούλα μου αντί να ξεσηκωθώ εναντίον των τρομοκρατών που, τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας και, πάει, όπου να 'ναι θα τιναχτεί στον αέρα η ατoμικότητά μας, αυτό το μεγαλοειδές δώρο που έδωσε στον καθένα μας η φύση». Ένας καταιγισμός μαύρων οιωνών και σιγά σιγά ξεκαθάρισα ότι τρομοκράτες  χαρακτήριζε τους Άγγλoυς
ερευνητές και _βόμβα την ανακάλυψή τους, την κλωνοποίηση. Περιέγραψε εν τω μεταξύ με αξιοζήλευτη άνεση τις περίπλοκες κινήσεις του πειράματος σαν να ήταν η ίδια ερευνητής. Πάλευα να  καταλάβω από πού έφευγαν κύτταρα, πώς μπαινόβγαιναν στην κατάψυξη, πώς μεταφέρονταν οι ομοιότητες σε ωάριο αδειασμένο από τον αρχικό ρόλο του, τι σπέρμα ήταν αυτό που δεν ήταν σπέρμα αλλά κομμάτι από το αυτί ή από την αχίλλειο πτέρνα - πελάγωσα. Και πού να τολμήσω βέβαια να υπερασπίσω την «καταθλιψούλα» μου, ότι είναι το ιστορικό πολλών και διαφόρων ξεσηκωμών μου εναντίον πoλλών και διαφόρων βομβών που τοποθέτησαν τα ανεπιθύμητα στα θεμέλια των  επιθυμητών. Βόμβες που, παρά τους ξεσηκωμούς, εξερράγησαν.
	Ωστόσο συνωστίζομαι τώρα και εγώ έξω από το θόρυβο, και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα. Το διαφημίζει, νόστιμη, ήρεμη η Ντόλυ, ανυποψίαστη ότι είναι το ορεκτικό ώσπου να φτάσουμε στο κύριο γεύμα. Τον άνθρωπο.
Να ληφθούν μέτρα, ξεφώνιζε η οικολόγος φίλη. Ποια μέτρα, αλήθεια; Η μοίρα της ανθρωπότητας είναι σαν τη Λερναία Ύδρα. Κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο  καρκίνoς, κόβεις τη σχιζοφρένεια και πετάγεται το κεφάλι των πυρηνικών όπλων, μισοκόβεις το Έιτζ και φυτρώνει το κεφάλι της κλωνοποίησης. Ποια μέτρα, αλήθεια; Ο μοιραίος γενετικός τύπος ασφαλής πια φυλάσσεται στα άδυτα της μνήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ασφαλέστερoς στις κρυψώνες της εργοδότριας σκοπιμότητας που χρηματοδοτούσε και την έρευνα  - αναρωτιέμαι αν στοιχίζει φθηνότερα η παραγωγή ύπαρξης, απ' όσο το χαπάκι για τη θεραπεία του καρκίνου.
Και καλά ν' αυγατίσουν τα πρόβατα, τα πλάσματα των δασών και η παρέα της μοναχικής ατμόσφαιρας: τα πετούμενα. Και επάρκεια σφαγής θα έχουμε και χωρίς δεσμεύσεις πια θα μπορούν οι κυνηγοί ν' αξιοποιούν τα βόλια τους σημαδεύοντας τη μοναδική δυνατότητα των φτερών. Μόλις μας τελειώσουν τα πουλιά, θα γονιμοποιούμε τα αντίγραφά τους.
Αλλά ο άνθρωπος; Σωστά διατυπώνω το ενδεχόμενο ν' αναπαράγεται κατ' εικόνα καί ομοίωσή του, σε όσα αντίγραφα θέλει; Κι αν δε θέλει, πόσο σεβαστό θα είναι, πώς θα επανδρωθούν τα ακραία οράματα με επιστρατευμένα «Pόμποκοπ»;
	Μου είναι αδιανόητο ότι ανθρώπινο πλάσμα θα γεννιέται από ένα κύτταρο άμοιρο μάλλον μητρικού φίλτρου. Ένα πλάσμα ορφανό, εντέλει. Πώς να προβλέψεις με τι ασυνήθιστα, δικά του ένστικτα θα διεκδικήσει την επιβίωσή του, ποια εκδικητικότης θα λανθάνει για τη μυστηριώδη ορφάνια του. Καθόλου παράξενο κάποια στιγμή να γυρίσουν τ' αντίγραφα και να τρώνε το πρωτότυπο. 'Ο,τι παραλλαγμένα κάπως συμβαίνει και στους εμφύλιους πολέμους.
Ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας. Μια ακόμα ελπίδα για μετά θάνατον ζωή. Τι θα γνωρίζουν για μας Τα αντίγραφά μας; Πόσο πιστά θα ξέρουν να διαχειρίζονται όσα μας πόνεσαν, μας απέλπισαν, όσα αγαπώντας τα διασώσαμε; Θα αναπαραχθεί επομένως και ο ψυχισμός μας; Μα, Θεέ μου, η ψυχή, δεν αντιγράφεται με καμιά ανακάλυψη. Ψυχραιμία. Ας περιμένουμε να εκδηλώσει τη δυσφορία του ο Θεός. Γιατί καθόλου βέβαια δε θα του αρέσει να του επιβληθεί, με το έτσι θέλω, να γίνει συνέταιρoς στη δημιουργία μας. Ό,τι και να ισχυρίζονται οι πίθηκoι, εμείς το Θεό διαλέξαμε  για πλάστη, μας. Επειδή ως αόρατος είναι όμορφος, ως αόρατος είναι ανεξακρίβωτα φταίχτης και, προπάντων, γιατί άόρατος ευκολότερα υπάρχει.
Ψυχραιμία. Άλλωστε εμείς οι μεγάλοι, όταν θα ενσαρκωθεί η απειλή, θα βλέπουμε την κλωνοποίηση από τη ρίζα μόνον.
Ας φοράνε λοιπόν οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου: ποτέ μην δεχτούν να προέλθει ο άνθρωπος από άλλη μέθοδο, παρά μόνον από κείνην που εφαρμόζει η έλξη, μόνον από τη μεθυστική πειθώ που ασκεί ο έρωτας, μόνον από την αβίαστη ευτυχισμένη συναίνεση των σωμάτων, τη γοργή έστω, τη χιμαιρική έστω, αλλά κάθε φορά σαν και καινούρια κοσμογονική ανακάλυψη.
Από το  περιοδικό ΜΕΤΡΟ

Ει Θ. Γεωργίου
	ΤΟ ΒΗΜΑ, 08-03-1998

Οι γενετικές τεχνικές και η αυτοσυνείδηση του ανθρώπου

Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ Jurgen Habermas με δύο άρθρα του, που δημοσιεύθηκαν προσφάτως στις γερμανικές εφημερίδες «Suddeutsche Zeitung» (17 Ιανουαρίου 1998) το πρώτο και «Die Zeit» (21 Φεβρουαρίου 1998) το δεύτερο, αναλύει τα ηθικά προβλήματα που θέτει το ζήτημα της κλωνοποίησης του ανθρώπου. Και οι ίδιοι οι βιολόγοι παραδέχονται ότι η ανάπτυξη των γενετικών τεχνικών θέτει προβλήματα που συνδέονται άρρηκτα με τις θεμελιώδεις έννοιες της ζωής, του θανάτου, του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή της προστασίας του γενετικού υλικού. Ο Habermas στα δύο αυτά - μικρής εκτάσεως- άρθρα του αναλύει εμπεριστατωμένα την ηθική όψη της κλωνοποίησης του ανθρώπου. Δεν πρόκειται για μια βιοηθική εξέταση ενός από τα πολλά ζητήματα της βιοτεχνολογίας. Ο Habermas ισχυρίζεται ότι η ανάπτυξη και η τελειοποίηση των τεχνικών της γενετικής αναπαραγωγής του ανθρώπου στρέφεται κατά της ίδιας της ηθικής αυτoσυνειδήσεώς του, της οποίας τα περιεχόμενα είναι η ελευθερία και η ισότητα. Ο σημερινός άνθρωπος αναπτύσσει τη δραστηριότητά του στο πλαίσιο μιας πολιτισμικής ηθικής δομής, η οποία θεσμοθετήθηκε κατά τους δύο τελευταίους αιώνες.
Η ίδια η φύση δεν μπορεί να απαγορεύσει ή να επιτρέψει την κλωνοποίηση του ανθρώπου τονίζει με έμφαση. Εμείς οι άνθρωποι, ο καθένας μας είτε ως επιστήμων (δηλαδή και οι βιολόγοι ως επιστημολογική κοινότητα) είτε ως συμμέτoχoς της δημόσιας συζήτησης που διεξάγεται, είμαστε εκείνοι που θα αποσαφηνίσουμε. Το επίδικο αντικείμενο της δημόσιας συζήτησης για την κλωνοποίηση του ανθρώπου κατά τον Habermas ορίζεται ως εξής: από τη μια έχουμε την ανάπτυξη των βιοτεχνολογιών που θεραπεύουν το κακό, δηλαδή τις γενετικές ασθένειες, και από την άλλη την ηθική αυτοσυνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου ως αυτόνομου ελεύθερου και ισότιμου ατόμου σε μια κοινωνία ελεύθερων και ισότιμων πολιτών. Στον βαθμό που ανάμεσα στα δύο αυτά μεγέθη εξασφαλίζεται η ισορροπία, δεν ανακύπτει κάποιο πρόβλημα. Το πρόβλημα δημιουργείται με την τεχνική αναπαραγωγή του γενετικού κώδικα, επειδή μια τέτοια πράξη δεν αντικαθιστά απλώς τη φυσική γέννηση του ανθρώπου αλλά προσβάλλει την ίδια την ηθική του υπόσταση. Στα άρθρα του ο Habermas εξηγεί αναλυτικά και με πειστικά επιχειρήματα ότι η κλωνοποίηση του ανθρώπου δεν είναι μόνο μια επιστημονική τεχνική αλλά είναι πρωτίστως πράξη που θέτει υπό αμφισβήτηση την ηθική αυτοσυνείδηση του ανθρώπινου είδους.
Η επιχειρηματολογία του Habermas είναι προσανατολισμένη προς το χειραφετητικό ιδεώδες του ανθρώπου. Και χειραφέτηση του ανθρώπου δεν σημαίνει να γίνει ο ίδιος ένα κακέκτυπο του Θεού και ταυτόχρονα να δημιουργήσει έναν νέο τύπο «σκλαβιάς». Αντιθέτως, σε αυτή τη φάση της ιστορικής ανάπτυξης εκείνο που υπερασπίζει σαφώς στην παρέμβασή του ο Habermas στη δημόσια συζήτηση για την κλωνοποίηση του ανθρώπου είναι η δυνατότητα συνειδησιακής επίγνωσης, την οποία ο ίδιος ο άνθρωπος θα πρέπει να επιδείξει στις πραγματολογικές συνθήκες βιολογικού μετασχηματισμού του ανθρώπινου είδους.
Ερωτήσεις
Α. 1. Να γράψετε την περίληψη του πρώτου κειμένου (80-100 λέξεις).	25 μον. 
Β. 1. «Αν το έμβρυο είχε εμφυτευθεί ... κύτταρο». Να χαρακτηρίσετε το είδος του συλλογισμού και να αξιολογήσετε το συμπέρασμά του.			5 μον.
     2. Να επισημάνετε τη συνεκτικότητα των παραγράφων του πρώτου κειμένου.
5 μον. 
     3. Στην παράγραφο «Η ίδια η φύση δεν μπορεί ... ανθρώπινου είδους»: Να αντικαταστήσετε την κάθε λέξη που ακολουθεί με άλλη, χωρίς να αλλοιώνεται η σημασία του κειμένου: διεξάγεται, εξασφαλίζεται, πράξη, δημιουργείται, αναλυτικά.											5 μον. 
         4.  Αξιοποιώντας το υλικό της έκτης παραγράφου του πρώτου κειμένου, να συντάξετε ένα επαγωγικό συλλογισμό που θα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι: «η θεραπευτική κλωνοποίηση είναι ηθικά αποδεκτή».         			 4 μον. 
   5. α. Να ανασκευάσετε με επιχειρήματα (80-100 λέξεις) την άποψη ότι η κλωνοποίηση προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια (Έκφραση Έκθεση Γ/Λυκείου, σελ. 181).
        β. Ο Habermas υποστηρίζει ότι «απ' τη μια έχουμε την ανάπτυξη των βιοτεχνολογιών που θεραπεύουν τις γενετικές ασθένειες και από την άλλη την ηθική αυτοσυνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου ως αυτόνομου, ελεύθερου και ισότιμου ατόμου σε μια κοινωνία ελεύθερων και ισότιμων πολιτών». Με αφορμή την άποψη αυτή, να γράψετε με ποιους τρόπους οι πληροφορίες σχετικά με τα γενετικά μας στοιχεία μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή του ατόμου στον τομέα της εργασίας και της ασφάλισης του εργαζομένου ή ποια προβλήματα μπορεί να προκύψουν από τις πληροφορίες αυτές στις σχέσεις ενός ζευγαριού (Έκφραση -Έκθεση ΓΆυκείαυ, σελ. 182).											6 μον. 
Γ.  Ποιες είναι, κατά τη γνώμη σας, οι προϋποθέσεις για την αποφυγή των αρνητικών συνεπειών της κλωνοποίησης; Υποθέστε ότι η απάντησή σας θα περιέχεται σε άρθρο που θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου σας (400 - 600 λέξεις).	50 μον.

Οι παρενέργειες της προόδου

Ο κατάλογος των επιτευγμάτων της Γενετικής είναι μεγάλος και θα μεγαλώνει ακόμα περισσότερο με το χρόνο. Η θεώρησή του θα γεννά πάντα το θαυμασμό για το μεγαλείο του ανθρώπου, χρειάζεται όμώς να δούμε  το νόμισμα και από την άλλη πλευρά,_που είναι η ευθύνη του. Γιατί η Κλωνοποίηση έχει και την αρνητική της πλευρά, αν ξεφύγει από τα πλαίσια της δεοντολογίας, καθώς, αν επιτευχθεί στον άνθρωπο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπo με την κλωνοποίηση ατόμων για ειδικoύς  σκοπούς, όπως, λ.χ., τύπους όμορφων γυναικών ή ανδρών για χειρωνακτικές εργασίες, που θα χρησιμοποιούνται ανάλογα.
Τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα μπορούν να «μολύνουν» το περιβάλλον και να μειώσουν τη γενετική ποικιλότητα, καταστρέφοντας την ισορροπία που η φύση «χτίζει» εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Η επιλογή φύλου μπορεί να διαταράξει την κοινωνική  δομή , καθώς είναι δυνατόν να επιλέγεται προνομιακά το ένα φύλο έναντι 	του άλλου. Η γνώση του γονιδιώματος του ανθρώπου και η ανίχνευση ιδιαιτεροτήτων ή ατελειών μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα ευγονική, όπου οι εργαζόμενοι θα προεπιλέγονται γενετικά και θα απορρίπτονται  οι ανεπιθύμητοι, στα υπό εκκόλαψη γενετικά γκέτο. Τα νομικά προβλήματα που προκαλούνται από την τεχνητή γονιμοποίηση είναι πολλά και το ισχύον δίκαιo τρέχει_ασθμαίνoν πίσω απ' αυτoύς τους νεοτερισμούς.
Τα λάθη της Γενετικής μπορεί να 'ναι πολλά και ανεπανόρθωτα. Πολλά γενετικά τροποποιημένα προϊόντα δεν αποδίδουν αυτό για το οποίο σχεδιάστηκαν. Κάτι ανάλογο αποδείχθηκε πριν από αρκετές δεκαετίες, όταν είχε γίνει προσπάθεια διασταύρωσης λάχανου με ραπανάκι, με στόχο το υβρίδιο να παράγει τους βολβούς του ραπάνου και τα φύλλα του λάχανου. Στην πράξη όμως, συνέβη το αντίθετο και το πρώτο κλασικό «διαγονιδιακό»αυτό φυτό δεν αντάμειψε τον εμπνευστή του.  Η κλωνοποίηση μπορεί να επεκταθεί και στον άνθρωπο. Κι αυτό είναι ηθικά απαράδεκτο, γιατί παραβιάζονται ορισμένες από τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την αναπαραγωγή, το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία του ανθρώπινου γενετικού υλικού.
	Η πρόοδος, λοιπόν, που αναδύεται μέσα από τις προσπάθειες των ερευνητών έχει και παρενέργειες βιολογικές, ηθικές, νομικές. Γι' αυτό αναπτύσσεται μια κινητικότητα σε επίπεδο ατόμων, ομάδων, συμβουλίων και κρατών, για να καθορίζεται η σωστή πορεία κάθε φορά. Κάτι που δεν είναι εύκολο, αφού ανεξέλεγκτες παράμετροι (επιστημονική αναζήτηση, κέρδος, δύναμη) μπορούν να παρεισφρύoυν και να διαταράσσουν το δέον γενέσθαι. Μια δυναμική, στην οποία ο άνθρωπος πρέπει να αντιπαραθέσει το μεγαλείο του και να μην αφήσει περιθώρια αυτοκαταστροφής και απεμπόλησης της ευθύνης του.
Γιατί η γνώση προάγει την ηθική, όταν ξέρουμε να επωφεληθoύμε απ' αυτήν. Άλλωστε ο Αριστοτέλης έχει δώσει και εδώ το στίγμα του, υποστηρίζοντας ότι η γνώση πρέπει να ελέγχεται από τους πολίτες και να αποσκοπεί στο κοινό καλό. Γιατί η πρόοδος της γνώσης δεν μπορεί να σταματήσει, καθώς ο άνθρωπος αρέσκεται από τη φύση του να γνωρίζει και γι' αυτό αμφισβητεί και ερευνά, αποκαλύπτει και ανακαλύπτει, νεωτερίζει και προοδεύει.
Στ. Ν. Αλαχιώτης, Η πρόκληση των γονιδίων, 	εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1999

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Α. Να συνοψίσετε το περιεχόμενο του κειμένου σε μια περίληψη 100 περίπου λέξεων.
Β. 1. Να εντοπίσετε στο κείμενο συνυποδηλωτικές εκφράσεις και να σχολιάσετε την αποτελεσματικότητά τους καθώς και την κυριολεκτική τους σημασία 	(τρία παραδείγματα).	
       2. Να αναγνωρίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου.
       3. Σε ποιο είδος ανήκει το κείμενο που διαβάσατε; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
       4. Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις - φράσεις με άλλες ισοδύναμες:		- θεμελιώδεις αρχές  που διέπουν την αναπαραγωγή
- η πρόοδος που αναδύεται μέσα από 
- μπορούν να παρεισφρύουν και να  διαταράσσουν το δέον γενέσθαι
- αυτόαταστροφής και απεμπόλησης της ευθύνης του
- νεωτερίζει και προοδεύει
Γ. «Η κλωνοποίηση μπορεί να επεκταθεί και στον άνθρωπο. Κι αυτό είναι ηθικά απαράδεκτο, γιατί παραβιάζονται ορισμένες από τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την αναπαραγωγή, το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία του ανθρώπινου γενετικού υλικού».
Με αφετηρία τη θέση αυτή. του συγγραφέα, να παρουσιάσετε τους κινδύνους που μπορούν να προκύψουν από την κλωνοποίηση.