Κεφ.8

17669 2023-02-11 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση I. Παρασυμπαθητικό και συμπαθητικό νευρικό σύστημα

Θέμα 2ο

2.1 Το αυτόνομο νευρικό σύστημα αποτελεί μέρος του νευρικού συστήματος. Με ποια άλλη ονομασία είναι γνωστό; (Μονάδες 5)

2.2 Πώς γίνεται η λειτουργία των οργάνων που νευρώνει το αυτόνομο νευρικό σύστημα; (Μονάδες 10)

2.3 Ποια όργανα νευρώνει το αυτόνομο νευρικό σύστημα; (Μονάδες 10)

Μονάδες 25

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1 Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ονομάζεται διαφορετικά και σπλαγχνικό νευρικό σύστημα.

2.2 Η λειτουργία των οργάνων που νευρώνει το αυτόνομο νευρικό σύστημα γίνεται χωρίς τη θέλησή μας. 

2.3 Τα όργανα που νευρώνει το αυτόνομο νευρικό σύστημα είναι η καρδιά, οι λείοι μύες των σπλάγχνων και των αγγείων και οι αδένες. 

18642 2023-01-22 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση Το αυτόνομο νευρικό σύστημα, I. Παρασυμπαθητικό και συμπαθητικό νευρικό σύστημα, α. Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα

Θέμα 2ο

2.1 Η κεντρική μοίρα του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος διακρίνεται σε εγκεφαλική μοίρα και σε νωτιαία μοίρα.

α) Αναφέρετε ονομαστικά από ποιους πυρήνες αποτελείται η εγκεφαλική μοίρα (μονάδες 5) και που βρίσκονται αυτοί. (μονάδες 3)

β) Που βρίσκονται οι πυρήνες της νωτιαίας μοίρας; (μονάδες 3)

γ) Ποιο είναι το κυριότερο νεύρο του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος (μονάδες 2) και ποια σπλάγχνα νευρώνει; (μονάδες 2) Μονάδες 15

2.2 Από τους κεντρικούς παρασυμπαθητικούς νευρώνες ξεκινούν προγαγγλιακές και μεταγαγγλιακές νευρικές ίνες.

α) Που καταλήγουν οι μεταγαγγλιακές ίνες (μονάδες 2) και ποιος είναι ο ρόλος τους; (μονάδες 2)

β) Γιατί οι προγαγγλιακές ίνες στο παρασυμπαθητικό σύστημα είναι πολύ μακρύτερες από τις μεταγαγγλιακές ίνες; (μονάδες 6) Μονάδες 10

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Η εγκεφαλική μοίρα αποτελείται από πέντε πυρήνες που βρίσκονται στο μέσο εγκέφαλο, στη γέφυρα και στον προμήκη. Αυτοί είναι: 

 Ο πυρήνας της κόρης του οφθαλμού ή πυρήνας των Edinger-Westphal

 Ο δακρυορινικός πυρήνας

 Ο άνω σιαλικός

 Ο κάτω σιαλικός

 Ο πνευμονοκαρδιεντερικός

β) Η νωτιαία μοίρα αποτελείται από πυρήνες που βρίσκονται στα πλάγια κέρατα της φαιάς ουσίας του 2ου με 4ου ιερού νευροτόμιου.

γ) Το κυριότερο νεύρο του παρασυμπαθητικού είναι το πνευμονογαστρικό το οποίο νευρώνει τα σπλάγχνα του θώρακα και της κοιλιάς.

2.2

α) Οι μεταγαγγλιακές ίνες καταλήγουν στα εκτελεστικά όργανα και μεταφέρουν το μήνυμα.

β) Στο παρασυμπαθητικό σύστημα οι προγαγγλιακές ίνες είναι πολύ μακρύτερες από τις μεταγαγγλιακές γιατί τα γάγγλια είναι πολύ κοντά ή βρίσκονται πάνω στο τοίχωμα των νευρούμενων εκτελεστικών οργάνων.

17753

Θέμα 2ο

2.1 Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε ένταση (stress). Ποιο τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος έχει τον κύριο λόγο; ( μονάδες 10) 

2.2 Ποιο τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος επαναφέρει τη λειτουργία του οργανισμού στο φυσιολογικό ρυθμό μετά από μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης; (μονάδες 10) 

2.3 Στο αυτόνομο νευρικό σύστημα ποιο είναι το ανώτατο συντονιστικό όργανο; ( μονάδες 5) Μονάδες 25  

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1 Σε καταστάσεις έντασης (stress) το τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος που έχει τον κύριο λόγο είναι το συμπαθητικό. 

2.2 Το τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος που επαναφέρει τη λειτουργία του οργανισμού στο φυσιολογικό ρυθμό, μετά από μία κατάσταση έκτακτης, ανάγκης είναι το παρασυμπαθητικό. 

2.3 Το ανώτατο συντονιστικό όργανο του αυτόνομου νευρικού συστήματος είναι ο υποθάλαμος.    

17754

Θέμα 2ο

2.1 Στο παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα διακρίνουμε την εγκεφαλική μοίρα. Να αναφέρετε ονομαστικά τρεις πυρήνες από τους οποίους αποτελείται; ( μονάδες 9) 

2.2 Σε ποιο είδος συνάψεων τα τελικά κομβία συνάπτονται με το κυτταρικό σώμα του γειτονικού νευρώνα; (μονάδες 6) 

2.3 Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης μία ταινίας τρόμου ένας έφηβος ίδρωσε και αντιλήφθηκε ότι υπήρχε ανόρθωση των τριχών στο δέρμα του. Ποιες ίνες νευρώνουν τους ιδρωτοποιούς αδένες και τους ανορθωτήρες των τριχών στο σώμα του; (μονάδες 8) Ποια νευροδιαβιβαστική ουσία εκκρίνουν οι ίνες αυτές; (μονάδες 2) Μονάδες 25  

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

• ο πυρήνας της κόρης του οφθαλμού ή πυρήνας των Edinger-Westphal

• ο δακρυορινικός πυρήνας

• ο άνω σιαλικός

• ο κάτω σιαλικός

• ο πνευμονοκαρδιεντερικός 

2.2 Στις αξονοσωματικές νευρικές συνάψεις. 

2.3 Οι μεταγαγγλιακές συμπαθητικές ίνες νευρώνουν τους ιδρωτοποιούς αδένες και τους ανορθωτήρες των τριχών και εκκρίνουν νορεπινεφρίνη.   

17755

Θέμα 2ο

2.1 Οι νευρικές ίνες που ξεκινούν από τους κεντρικούς παρασυμπαθητικούς νευρώνες πως ονομάζονται και γιατί; Πως ονομάζονται οι νευρικές ίνες που καταλήγουν στα εκτελεστικά όργανα και τι μεταφέρουν; (μονάδες 10) 

2.2 Γιατί στο παρασυμπαθητικό σύστημα οι προγαγγλιακές ίνες είναι πολύ μακρύτερες από τις μεταγαγγλιακές ίνες; (μονάδες 10) 

2.3 Ποιο είναι το κυριότερο νεύρο του παρασυμπαθητικού συστήματος και ποια όργανα του ανθρώπινου σώματος νευρώνει; (μονάδες 5) Μονάδες 25  

17755 68

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1 Από τους κεντρικούς παρασυμπαθητικούς νευρώνες ξεκινούν νευρικές ίνες που λέγονται προγαγγλιακές διότι σταματούν στα γάγγλια (σύνολο γαγγλιακών νευρικών κυττάρων). Οι νευρικές ίνες που καταλήγουν στα εκτελεστικά όργανα ονομάζονται μεταγαγγλιακές και μεταφέρουν το μήνυμα. 

2.2 Στο παρασυμπαθητικό σύστημα οι προγαγγλιακές ίνες είναι πολύ μακρύτερες από τις μεταγαγγλιακές γιατί τα γάγγλια είναι πολύ κοντά ή βρίσκονται πάνω στο τοίχωμα των νευρούμενων εκτελεστικών οργάνων. 

2.3 Το κυριότερο νεύρο του παρασυμπαθητικού συστήματος είναι το πνευμονογαστρικό το οποίο νευρώνει τα σπλάγχνα του θώρακα και της κοιλιάς.    

17757

Θέμα 2ο

2.1 Μία μαθήτρια μελετώντας έναν άτλαντα για το συμπαθητικό νευρικό σύστημα πληροφορείται ότι αυτό διαθέτει δύο μοίρες; Να αναφέρετε ονομαστικά τις μοίρες. (μονάδες 6) 

2.2 Περιγράψτε τι προκαλείται κατά την οφθαλμολογική εξέταση, όταν η κόρη του ματιού βρεθεί απέναντι σε πολύ ισχυρή φωτεινή πηγή. (μονάδες 5) Ποιο νευρικό σύστημα με τη δράση του προκαλεί αυτή τη μεταβολή και για ποιο λόγο; (μονάδες 5) 

2.3 Μέχρι που φθάνει το συμπαθητικό στέλεχος; (μονάδες 5) Πόσα γάγγλια υπάρχουν στην αυχενική του μοίρα; (μονάδες 4) Μονάδες 25  

17757 74

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1 Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα διαθέτει κεντρική και περιφερική μοίρα. 

2.2 Όταν η κόρη του ματιού βρεθεί απέναντι σε πολύ ισχυρή φωτεινή πηγή προκαλείται στένωση (μύση) αυτής. Το παρασυμπαθητικό σύστημα με τη δράση του προκαλεί τη μεταβολή του μεγέθους της κόρης για να την προφυλάξει. 

2.3 Το συμπαθητικό στέλεχος φθάνει στον κόκκυγα. Στην αυχενική του μοίρα υπάρχουν 3 γάγγλια. 

17758

Θέμα 2ο

2.1 Σύναψη λέγεται η θέση στην οποία γίνεται η λειτουργική σύνδεση των τελικών κομβίων του νευράξονα ενός νευρώνα είτε με τμήμα γειτονικού νευρώνα (κυτταρικό σώμα, δενδρίτες, νευράξονας) είτε με τα εκτελεστικά όργανα σε ειδικές θέσεις. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις;

α) Τι περιέχει το τελικό κομβίο; (μονάδες 7)

β) Τι είναι το συναπτικό διάστημα; (μονάδες 11 )

γ) Που βρίσκονται οι υποδοχείς για τη νευροδιαβιβαστική ουσία;(μονάδες 7)

Μονάδες 25

17758 76

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Το τελικό κομβίο περιέχει πολυάριθμα μιτοχόνδρια και συναπτικά κοκκία που περιέχουν τη νευροδιαβιβαστική ουσία. 

β) Το συναπτικό διάστημα είναι ο χώρος ανάμεσα στα τελικά κομβία και τη μεμβράνη του επόμενου νευρίτη ή της ειδικής θέσης του εκτελεστικού οργάνου. 

γ) Οι υποδοχείς για τη νευροδιαβιβαστική ουσία βρίσκονται στη μετασυναπτική μεμβράνη του επόμενου νευρώνα ή του εκτελεστικού οργάνου.  

Θέμα 2ο

2.1

α) Στο παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα διακρίνουμε την κεντρική και την περιφερική μοίρα. Να αναφέρετε ονομαστικά πως διακρίνεται η κεντρική μοίρα του; (μονάδες 5)

β) Που βρίσκονται οι πυρήνες που αποτελούν τη νωτιαία μοίρα της κεντρικής μοίρας του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος; (μονάδες 5)

γ) Τι είδους κινήσεις εκτελούνται με το πυραμιδικό σύστημα; (μονάδες 5) 

2.2 Ποιοι είναι ονομαστικά οι πέντε πυρήνες που βρίσκονται στο μέσο εγκέφαλο, στη γέφυρα και στον προμήκη; (μονάδες 10)  

Μονάδες 25  

17848 102

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Η κεντρική μοίρα του παρασυμπαθητικού συστήματος διακρίνεται σε εγκεφαλική και νωτιαία μοίρα.

β) Βρίσκονται στα πλάγια κέρατα της φαιάς ουσίας του 2ου με 4ου ιερού νευροτόμιου.

γ) Με το πυραμιδικό σύστημα εκτελούνται οι λεπτές ενσυνείδητες κινήσεις . 

2.2 Οι πέντε πυρήνες που βρίσκονται στο μέσο εγκέφαλο, στη γέφυρα και στον προμήκη είναι:

• ο πυρήνας της κόρης του οφθαλμού ή πυρήνας των Edinger-Westphal

• ο δακρυορινικός πυρήνας

• ο άνω σιαλικός

• ο κάτω σιαλικός

• ο πνευμονοκαρδιεντερικός   

Θέμα 2ο

2.1

α) Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα διαθέτει κεντρική και περιφερική μοίρα. Σε ποια μοίρα ανήκουν τα συμπαθητικά γάγγλια; ( μονάδες 5)

β) Πόσα γάγγλια υπάρχουν στην αυχενική και θωρακική μοίρα του συμπαθητικού στελέχους; (μονάδες 6) 

2.2

α) Πού και πως βρίσκονται τοποθετημένα τα συμπαθητικά γάγγλια του συμπαθητικού νευρικού συστήματος; (μονάδες 7)

β) Πώς συνδέονται τα συμπαθητικά γάγγλια με τα εκτελεστικά όργανα; (μονάδες 7) Μονάδες 25  

17849 104

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Τα συμπαθητικά γάγγλια ανήκουν στην περιφερική μοίρα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.

β) Στην αυχενική μοίρα υπάρχουν 3 γάγγλια και στη θωρακική μοίρα υπάρχουν 10-11 γάγγλια. 

2.2

α) Τα συμπαθητικά γάγγλια είναι τοποθετημένα στη σειρά σαν αλυσίδα, δίπλα στη σπονδυλική στήλη.

β) Από τα συμπαθητικά γάγγλια φεύγουν οι μεταγαγγλιακές ίνες για να καταλήξουν στα εκτελεστικά όργανα που νευρώνουν.   

Θέμα 2ο

2.1

α) Πώς λειτουργεί το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό σύστημα όταν νευρώνουν το ίδιο όργανο; (μονάδες 5)

β) Ποιο είναι το τελικό αποτέλεσμα της δράσης των δύο συστημάτων για το ίδιο όργανο (συμπαθητικό - παρασυμπαθητικό); (μονάδες 5)

γ) Πώς το αυτόνομο νευρικό σύστημα διατηρεί κάποια αυτονομία στη δράση του, σε σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα; (μονάδες 5) 

2.2

α) Ο οργανισμός ενός ηλικιωμένου ανθρώπου μπορεί να αντικαταστήσει τα νευρικά κύτταρα που χάνονται για οποιοδήποτε λόγο; (μονάδες 5)

β) Υπάρχουν υποδοχείς που εξοικειώνονται εύκολα και άλλοι που δεν εξοικειώνονται καθόλου. Επιλέξτε ποιοι από τους παρακάτω υποδοχείς παρουσιάζουν μεγάλη εξοικείωση (μονάδες 5):

• Οι υποδοχείς θερμού

• Οι υποδοχείς πόνου

• Οι υποδοχείς πίεσης

• Οι υποδοχείς ψυχρού

• Οι υποδοχείς αφής

 Μονάδες 25  

17850 106

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό σύστημα δεν δρουν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Στις περιπτώσεις που νευρώνουν το ίδιο όργανο ή αδένα λειτουργούν ανταγωνιστικά. 

β) Το τελικό αποτέλεσμα της δράσης του συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος οφείλεται στη συνδυασμένη δράση τους και είναι η αρμονία του ανθρώπινου οργανισμού 

γ) Το αυτόνομο νευρικό σύστημα, συνολικά, διατηρεί κάποια αυτονομία στη δράση του σε σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα καθώς έχει τη δυνατότητα της επεξεργασίας των μηνυμάτων στα συμπαθητικά και τα παρασυμπαθητικά γάγγλια. 

2.2

α) Ο άνθρωπος από τη γέννησή του ως το θάνατό του έχει τα ίδια νευρικά κύτταρα, χωρίς να μπορεί να αντικαταστήσει αυτά που για οποιοδήποτε λόγο χάνονται (τραυματισμός, πολύ μεγάλη ηλικία). 

β) Μεγάλη εξοικείωση εμφανίζουν οι υποδοχείς αφής και πίεσης.   

17851

Θέμα 2ο

2.1 Τι προκαλεί η δράση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος στην καρδιά, στα αγγεία, στους πνεύμονες και τους βρόγχους ενός αθλητή που τρέχει; (μονάδες 16) 

2.2 Τα αισθήματα της πείνας και της δίψας από που ελέγχονται και ποιος έχει την υψηλή εποπτεία τους; (μονάδες 9) 

 Μονάδες 25

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1 Στην καρδιά και τα αγγεία η δράση του συμπαθητικού προκαλεί αύξηση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης Στο αναπνευστικό, τους πνεύμονες και τους βρόγχους, η δράση του συμπαθητικού προκαλεί διαστολή αυξάνοντας έτσι το μέγεθος και τη συχνότητα της αναπνοής στις περιπτώσεις που ο οργανισμός το έχει ανάγκη (όπως σε περίπτωση έντονης άσκησης). 

2.2 Τα αισθήματα της πείνας και της δίψας ελέγχονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Την υψηλή εποπτεία τους έχει ο υποθάλαμος του εγκεφάλου.  

17853

Θέμα 2ο

2.1

α) Τα τελικά κομβία στις συνάψεις εκκρίνουν νευροδιαβιβαστικές ουσίες. Σε τι βοηθούν αυτές; (μ ονάδες 4)

β) Το νευρικό σύστημα εμφανίζεται ως ενιαίο και αδιαίρετο κατά τη λειτουργία του παρόλο που διακρίνεται σε δύο ξεχωριστά συστήματα. Να αναφέρετε ονομαστικά τα δύο ξεχωριστά συστήματα. (μ ονάδες 6 ) 

2.2 Να αναφέρετε ονομαστικά τα τμήματα από τα οποία αποτελείται η νευρική σύναψη; (μονάδες 6) 

2.3

α) Τι περιέχει το τελικό κομβίο; (μονάδες 6)

β) Τι αποτελούν οι στερεότυπες αυτόματες απαντήσεις του νευρικού συστήματος σε ειδικά ερεθίσματα; (μονάδες 3) Μονάδες 25 

17853 110

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Οι νευροδιαβιβαστικές ουσίες μεταβιβάζουν τη διέγερση από ένα νευρώνα στον άλλον ή στο εκτελεστικό όργανο.

β) Το νευρικό σύστημα διακρίνεται γενικά σε εγκεφαλονωτιαίο ή σωματικό νευρικό σύστημα και σε αυτόνομο ή σπλαγχνικό νευρικό σύστημα. 

2.2 Η σύναψη αποτελείται από:

• το προσυναπτικό τμήμα,

• το συναπτικό διάστημα και

• το μετασυναπτικό τμήμα 

2.3

α) Το τελικό κομβίο περιέχει πολυάριθμα μιτοχόνδρια και συναπτικά κοκκία που περιέχουν τη νευροδιαβιβαστική ουσία.

β) Οι στερεότυπες αυτόματες απαντήσεις του νευρικού συστήματος σε ειδικά ερεθίσματα αποτελούν τα αντανακλαστικά.  

17854

Θέμα 4ο

2.1 Το συναπτικό διάστημα, είναι ο χώρος ανάμεσα στα τελικά κομβία και τη μεμβράνη του επόμενου νευρίτη ή της ειδικής θέσης του εκτελεστικού οργάνου. Με ποιο χώρο επικοινωνεί ; (μονάδες 10) 

2.2

α) Η προσυναπτική και η μετασυναπτική μεμβράνη παρουσιάζουν παχύνσεις, τις πυκνές ζώνες. Οι ζώνες αυτές είναι ορατές με γυμνό μάτι;(μονάδες 5)

β) Το παρασυμπαθητικό σύστημα είναι γνωστό και ως χολινεργικό σύστημα. Εξηγείστε γιατί. (μονάδες 10) Μονάδες 25 

17854 112

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 4ο

2.1 Το συναπτικό διάστημα επικοινωνεί με τον εξωκυττάριο χώρο. 

2.2

α) Δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι αλλά μόνο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. 

β) Όλες οι συμπαθητικές και οι παρασυμπαθητικές νευρικές ίνες εκκρίνουν μια από τις δύο νευροδιαβιβαστικές ουσίες, την ακετυλοχολίνη ή την νορεπινεφρίνη ή νοραδρεναλίνη. Αυτές που εκκρίνουν ακετυλοχολίνη χαρακτηρίζονται ως χολινεργικές. Οι προγαγγλιακές νευρικές ίνες, τόσο του συμπαθητικού όσο και του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, είναι χολινεργικές. Γι’ αυτό το λόγο η ακετυλοχολίνη και ουσίες που μοιάζουν μ’ αυτήν, όταν επιδρούν πάνω στα γάγγλια, προκαλούν τη διέγερση τόσο των συμπαθητικών όσο και των παρασυμπαθητικών μεταγαγγλιακών νευρικών ινών. Οι μεταγαγγλιακές νευρικές ίνες του παρασυμπαθητικού συστήματος είναι επίσης χολινεργικές. Έτσι, όλες οι τελικές νευρικές απολήξεις του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος εκκρίνουν ακετυλοχολίνη. Γι’ αυτό το παρασυμπαθητικό σύστημα είναι γνωστό ως χολινεργικό σύστημα.   

17855

Θέμα 2ο

2.1

α) Έστω ότι σε μία νευρική σύναψη τα τελικά δενδρύλλια του νευράξονα τα οποία φέρουν τα τελικά κομβία συνάπτονται με δενδρίτες άλλων νευρώνων. Τι είδους σύναψη είναι αυτή ; (μονάδες 5)

β) Έστω ότι σε μία νευρική σύναψη τα τελικά κομβία συνάπτονται απευθείας με τη μεμβράνη άλλου νευράξονα. Τι είδους σύναψη είναι αυτή; (μονάδες 5) 

2.2 Τα τελικά κομβία στις συνάψεις εκκρίνουν χημικές ουσίες, με τη βοήθεια των οποίων μεταβιβάζεται η διέγερση από τον ένα νευρώνα στον άλλο ή στο εκτελεστικό όργανο. Πως ονομάζονται οι ουσίες αυτές; (μονάδες 5) 

2.3

α) Το νευρικό ερέθισμα στη σύναψη μπορεί να μεταδοθεί προς μία κατεύθυνση ή και αντίστροφα; (μονάδες 5)

β) Οι λείοι μύες των αγγείων και των σπλάγχνων από ποιο νευρικό σύστημα νευρώνονται; (μονάδες 5) Μονάδες 25 

17855 114

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Η σύναψη είναι αξονοδενδριτική

β) Η σύναψη είναι αξονοαξονική. 

2.2 Oι ουσίες ονομάζονται νευροδιαβιβαστικές. 

2.3

α) Στη σύναψη το ερέθισμα μπορεί να μεταδοθεί μόνο από το προσυναπτικό τμήμα στο μετασυναπτικό και όχι αντίστροφα, επομένως η κατεύθυνση της διέγερσης είναι καθορισμένη.

β) Οι λείοι μύες των αγγείων και των σπλάγχνων νευρώνονται από το αυτόνομο ή σπλαγχνικό νευρικό σύστημα. 

17857

Θέμα 2ο

2.1 Η διέγερση στις συνάψεις μεταβιβάζεται με χημικές ουσίες, που ονομάζονται νευροδιαβιβαστικές. Πόσα είδη νευροδιαβιβαστικών ουσιών παράγει κάθε νευρώνας; (μονάδες 10) 

2.2 Τι είναι η ακετυλοχολίνη; (μονάδες 5) 

2.3 Πως ονομάζονται οι συνάψεις που εκκρίνουν τη νευροδιαβιβαστική ουσία σεροτονίνη και πως ονομάζονται αυτές που εκκρίνουν νοραδρεναλίνη; (μονάδες 10) Μονάδες 25  

17857 116

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1 Κάθε νευρώνας παράγει και απελευθερώνει ένα μόνο είδος νευροδιαβιβαστικής ουσίας στις συνάψεις του. 

2.2 H ακετυλοχολίνη είναι η πιο διαδεδομένη νευροδιαβιβαστική ουσία. 

2.3 Οι συνάψεις που εκκρίνουν σεροτονίνη ονομάζονται σεροτονινεργικές και αυτές που εκκρίνουν νοραδρεναλίνη ονομάζονται νοραδρενεργικές – κατεχολαμινεργικές.  

18640

Θέμα 2ο

2.1 Το αυτόνομο ή σπλαγχνικό νευρικό σύστημα είναι το μέρος του νευρικού συστήματος που νευρώνει όργανα των οποίων η λειτουργία δε γίνεται με τη θέλησή μας, όπως είναι η καρδιά, οι λείοι μύες των σπλάγχνων και των αγγείων και οι αδένες.

α) Που βρίσκεται το αυτόνομο ή σπλαχνικό νευρικό σύστημα (μονάδες 4) και ποιο είναι το ανώτατο συντονιστικό όργανό του; (μονάδες 1)

β) Αναφέρετε ονομαστικά σε ποια συστήματα διακρίνεται το αυτόνομο ή σπλαχνικό νευρικό σύστημα (μονάδες 2) και πως δρουν αυτά τα συστήματα μεταξύ τους. (μονάδες 6) Μονάδες 13 

2.2 Κάθε άνθρωπος μπορεί μέσα στην καθημερινότητα να βιώσει καταστάσεις έντασης (stress) ή έκτακτης ανάγκης.

α) Ποιο σύστημα του αυτόνομου νευρικού συστήματος έχει το κύριο λόγο δράσης σε καταστάσεις έντασης (stress) ή έκτακτης ανάγκης (μονάδες 2) και ποιο θα επαναφέρει τις λειτουργίες του οργανισμού στο φυσιολογικό ρυθμό μετά από καταστάσεις έντασης; (μονάδες 2)

β) Περιγράψτε πως δρουν τα συστήματα αυτά στην καρδιά (μονάδες 4) και πως στην κόρη του οφθαλμού. (μονάδες 4) Μονάδες 12 

18640 126

    Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Το αυτόνομο νευρικό σύστημα βρίσκεται και στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός) και στο περιφερικό (εγκεφαλικά και νωτιαία νεύρα). Το ανώτατο συντονιστικό όργανο του αυτόνομου νευρικού συστήματος είναι ο υποθάλαμος.

β) Το αυτόνομο νευρικό σύστημα διακρίνεται σε παρασυμπαθητικό και συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Τα δύο αυτά συστήματα δρουν με ανταγωνιστικό τρόπο μεταξύ τους αλλά και αλληλοσυμπληρώνονται σε κατάσταση δυναμικής ισορροπίας. 

2.2

α) Το συμπαθητικό έχει τον κύριο λόγο σε καταστάσεις έντασης (stress) ή έκτακτης ανάγκης, ενώ αντίθετα το παρασυμπαθητικό επαναφέρει τις λειτουργίες του οργανισμού στο φυσιολογικό ρυθμό μετά από καταστάσεις έντασης.

β) Στην καρδιά, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό ενώ το παρασυμπαθητικό τον ελαττώνει. Στην κόρη του οφθαλμού, η δράση του συμπαθητικού έχει σαν αποτέλεσμα τη διαστολή της, ενώ η δράση του παρασυμπαθητικού τη συστολή της. 

18646

Θέμα 2ο

2.1 Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα διαθέτει κεντρική και περιφερική μοίρα.

α) Περιγράψτε αναλυτικά που βρίσκεται (μονάδες 5) και πως ονομάζεται η κεντρική μοίρα. (μονάδες 2)

β) Ποιες είναι οι μοίρες της κεντρικής μοίρας (μονάδες 4) και πόσα γάγγλια υπάρχουν σε καθεμία; (μονάδες 4) Μονάδες 15 

2.2 Το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό σύστημα δε δρουν ανεξάρτητα μεταξύ τους στις περιπτώσεις που νευρώνουν το ίδιο όργανο ή αδένα, λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά η αρμονία του ανθρώπινου οργανισμού ως τελικό αποτέλεσμα οφείλεται στη συνδυασμένη δράση τους.

α) Κατονομάστε δύο ανθρώπινες λειτουργίες που ελέγχονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. (μονάδες 4)

β) Πόση αυτονομία διατηρεί στη δράση του, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, σε σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα; (μονάδες 4)

γ) Ποιο όργανο έχει την υψηλή εποπτεία λειτουργιών που ελέγχονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα; (μονάδες 2) Μονάδες 10 

18646 128

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 2ο

2.1

α) Η κεντρική μοίρα βρίσκεται μόνο στα πλάγια κέρατα της φαιάς ουσίας του νωτιαίου μυελού από τον 8ο αυχενικό σπόνδυλο μέχρι τον 2ο-3ο οσφυϊκό νευροτόμιο. Η κεντρική μοίρα του συμπαθητικού λέγεται συμπαθητικό στέλεχος.

β) Η κεντρική μοίρα διακρίνεται στις ακόλουθες μοίρες:

 Αυχενική μοίρα όπου υπάρχουν 3 γάγγλια.

 Θωρακική μοίρα όπου υπάρχουν 10-11 γάγγλια.

 Οσφυϊκή και ιερή μοίρα στις οποίες υπάρχουν περίπου από 4 γάγγλια. 

2.2

α) Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, τα αισθήματα της πείνας και της δίψας, το ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών είναι ανθρώπινες λειτουργίες οι οποίες ελέγχονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα.

β) Το αυτόνομο νευρικό σύστημα συνολικά διατηρεί κάποια αυτονομία στη δράση του σε σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα, καθώς έχει τη δυνατότητα της επεξεργασίας των μηνυμάτων στα συμπαθητικά και τα παρασυμπαθητικά γάγγλια. Ταυτόχρονα, όμως, η λειτουργία του ελέγχεται από κέντρα του εγκεφάλου.

γ) Την υψηλή εποπτεία λειτουργιών που ελέγχονται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα έχει ο υποθάλαμος του εγκεφάλου.

18648

Θέμα 4ο

4.1 Η Μαρίνα βρίσκεται καθισμένη σε ένα παγκάκι της πλατείας του κέντρου της πόλης, περιμένοντας να συναντήσει τις φίλες της, για να πάνε στο σχολείο. Η μέρα είναι χειμωνιάτικη κι επικρατεί ιδιαίτερα χαμηλή θερμοκρασία.

α) Τι συμβαίνει στα τριχοειδή αγγεία του δέρματος της Μαρίνας σε σχέση με το μέγεθός τους λόγω του κρύου (μονάδες 3) και πως θα μεταβληθεί η θερμοκρασία του σώματός της εξ’ αιτίας αυτού; (μονάδες 3)

β) Ποιο χρώμα αναμένεται να αποκτήσει το δέρμα της Μαρίνας λόγω του κρύου (μονάδες 3) και γιατί θα συμβεί αυτό; (μονάδες 4) Μονάδες 13 

4.2 Ο Άρης επιστρέφει στο σπίτι του το μεσημέρι έπειτα από το σχολείο. Καθώς μπαίνει στο δωμάτιό του διαπιστώνει ότι το στόρι στο παράθυρο είναι κλειστό. Πλησιάζει με κάποια δυσκολία στο παράθυρο και το ανοίγει προκειμένου να μπει το φως στο δωμάτιο.

α) Πώς μεταβλήθηκε το μέγεθος της κόρης του οφθαλμού του, όταν αυτός μπήκε στο σκοτεινό δωμάτιο (μονάδες 2) και ποιο τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος έδρασε για να αλλάξει το μέγεθός της; (μονάδες 2)

β) Πως μεταβλήθηκε το μέγεθος της κόρης του οφθαλμού του, όταν άνοιξε το στόρι (μονάδες 2) και ποιο τμήμα του αυτόνομου νευρικού συστήματος έδρασε για να αλλάξει το μέγεθος της; (μονάδες 2)

γ) Αν τη στιγμή που άνοιγε το στόρι κοιτούσε τον ήλιο, ποια μεταβολή θα συνέβαινε στην κόρη του οφθαλμού του (μονάδες 2) και για ποιο λόγο; (μονάδες 2) Μονάδες 12 

18648 130

 Ενδεικτικές απαντήσεις 

Θέμα 4ο

4.1

α) Όταν κάνει κρύο, τα αγγεία του δέρματος της Μαρίνας συστέλλονται (δηλαδή στενεύουν) κι έτσι το αίμα περνάει με βραδύτερο ρυθμό από αυτά. Με αυτόν τον τρόπο δε χάνεται θερμότητα και δεν πέφτει η θερμοκρασία του σώματός της.

β) Λόγω του κρύου το δέρμα της Μαρίνας θα γίνει ωχρό. Αυτή η αλλαγή στο χρώμα θα συμβεί λόγω της περιορισμένης ροής του αίματος στα επιφανειακά αγγεία του δέρματός της. 

4.2

α) Όταν ο Άρης μπήκε στο σκοτεινό δωμάτιο, τότε το μέγεθος της κόρης του οφθαλμού του μεγάλωσε. Για να μπορέσει να δει, χρειάστηκε πιο μεγάλο άνοιγμα της κόρης, που πραγματοποιήθηκε αμέσως και χωρίς συνειδητή εντολή, χάρη στο συμπαθητικό. Η δράση του συμπαθητικού προκάλεσε διαστολή (μυδρίαση) στην κόρη του οφθαλμού του.

β) Όταν ο Άρης άνοιξε το παράθυρο και μπήκε φως στο δωμάτιό του το παρασυμπαθητικό επανέφερε το άνοιγμα της κόρης του οφθαλμού του στο φυσιολογικό της μέγεθος.

γ) Η κόρη του οφθαλμού του θα στένευε (μύση), επειδή βρέθηκε απέναντι σε πολύ ισχυρή φωτεινή πηγή (ακτίνες του ήλιου).