Κεφ.9
16333
Θέμα 2o
2.1 Το δέρμα καλύπτει εξωτερικά ολόκληρο το σώμα.
α) Να αναφέρετε ονομαστικά τι εμφανίζει το δέρμα στην εξωτερική επιφάνειά του. (μονάδες 6)
β) Από ποιες στιβάδες αποτελείται το δέρμα από έξω προς τα μέσα; (μονάδες 6)
2.2 Το δέρμα περιέχει διάφορους αδένες.
α) Πως διακρίνονται ονομαστικά και τι παράγει το κάθε είδος από αυτούς; (12 μονάδες )
β) Με ποιο τρόπο ο ιδρώτας συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος; (μονάδα 1 )
Μονάδες 25
16333 2
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Η εξωτερική επιφάνεια του δέρματος εμφανίζει: α) πόρους β) δερματικές θηλές και γ) πτυχές και αύλακες.
β) Το δέρμα αποτελείται από τρεις στιβάδες, οι οποίες από έξω προς τα μέσα είναι: α) η επιδερμίδα, β) το χόριο και γ) το υποδερμάτιο πέταλο (ή υποδερμίδα).
2.2
α) Το δέρμα περιέχει τους εξής αδένες:
• τους σμηγματογόνους αδένες που εκκρίνουν το σμήγμα,
• τους ιδρωτοποιούς αδένες που εκκρίνουν τον ιδρώτα, και
• τους οσμηγόνους αδένες που εκκρίνουν μια ουσία που προσδίδει στον άνθρωπο τη χαρακτηριστική του οσμή.
β) Ο ιδρώτας με την εξάτμισή του συμβάλλει στη ρύθμιση (ή διαρρύθμιση) της θερμοκρασίας του σώματος.
16336
Θέμα 2ο
2.1 Ποια είναι τα τμήματα μιας τρίχας; (μονάδες 8 )
2.2 Ποια είναι τα μέρη από τα οποία αποτελείται κάθε νύχι; (μονάδες 9 )
2.3 Σε τι χρησιμεύουν τα νύχια; (μονάδες 8 )
Μονάδες 25
16336 5
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1 Το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται μέσα στο δέρμα ονομάζεται ρίζα και περιβάλλεται από ένα είδος θήκης, που ονομάζεται θύλακος της τρίχας. Το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται έξω από το δέρμα ονομάζεται στέλεχος και δεν αποτελεί ζωντανό ιστό.
2.2 Κάθε νύχι αποτελείται από τρία μέρη: α) το ριζωνύχιο. Είναι η «ρίζα» του νυχιού που βρίσκεται κάτω από το παρωνύχιο. β) το σώμα του νυχιού: το τμήμα, δηλαδή, που βρίσκεται μεταξύ του ριζωνυχίου και της κορυφής του νυχιού. γ) η κορυφή του νυχιού που είναι ελεύθερη.
2.3 Τα νύχια σκεπάζουν τη ραχιαία επιφάνεια των ονυχοφόρων φαλάγγων των δακτύλων του χεριού και του ποδιού και χρησιμεύουν ως αμυντικά όργανα, καθώς και για τη στήριξη των άκρων των δακτύλων.
16340
Θέμα 4ο
4.1 Για την αναγνώριση της ταυτότητας ενός ατόμου καθοριστικό ρόλο έχουν τα δακτυλικά αποτυπώματα.
α) Που και πως δημιουργούνται αυτά; (μονάδες 8)
β) Γιατί είναι σημαντικά στην αναγνώριση ενός ατόμου; (μονάδες 4 )
4.2 Όταν θέλουμε να αντιληφθούμε την υφή ενός αντικειμένου πιέζουμε ελαφρά τα δάκτυλα μας πάνω σ΄ αυτό. Εξηγείστε γιατί. (μονάδες 13)
Μονάδες 25
16340 8
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Το δέρμα στην εξωτερική του επιφάνεια εμφανίζει τις δερματικές θηλές που είναι μικρές προεξοχές που προέρχονται από το χόριο, καλύπτονται από την επιδερμίδα και συναντώνται κυρίως στις παλάμες και στα πέλματα, όπου σχηματίζουν σειρές που ονομάζονται δερματικές ακρολοφίες. Οι δερματικές ακρολοφίες στις ράγες των δακτύλων δημιουργούν σχήματα που είναι τα δακτυλικά αποτυπώματα.
β) Τα δακτυλικά αποτυπώματα είναι διαφορετικά σε κάθε άτομο και παραμένουν αναλλοίωτα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
4.2
Η λειτουργία της αφής πραγματοποιείται κυρίως με τις άκρες των δακτύλων, όπου υπάρχουν ορισμένες θέσεις που ονομάζονται απτικά σημεία. Η αφή λειτουργεί μόνο μετά από ελαφρά πίεση του αντικειμένου του οποίου την υφή θέλουμε να αντιληφθούμε. Η ελαφρά αυτή πίεση προκαλεί διέγερση των απτικών σημείων. Η διέγερση αυτή μεταφέρεται με κεντρομόλες ίνες στο φλοιό του εγκεφάλου, όπου γίνεται αντιληπτή η αίσθηση της αφής.
16344
Θέμα 4ο
4.1 Μεταξύ των ανθρώπων παρατηρείται μία ποικιλία χρωματικών αποχρώσεων στις τρίχες των μαλλιών. Που οφείλεται το διαφορετικό χρώμα των μαλλιών; (μονάδες 13 )
4.2 Με την πάροδο της ηλικίας εμφανίζεται ρυτίδωση του δέρματος και οι τρίχες των μαλλιών ασπρίζουν. Εξηγείστε γιατί συμβαίνει αυτό; (μονάδες 12 )
μονάδες 25
16344 10
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
Οι τρίχες περιέχουν μελανίνη, μια χρωστική ουσία, στην οποία οφείλεται το χρώμα των τριχών. Όταν η ποσότητα της μελανίνης είναι μικρή, τότε οι τρίχες είναι ανοιχτόχρωμες, ενώ όταν η ποσότητα της μελανίνης είναι μεγάλη, τότε οι τρίχες είναι σκούρες. Η ποσότητα της μελανίνης στις τρίχες κάθε ανθρώπου καθορίζεται από τη σύλληψή του, αφού εξαρτάται από τη λειτουργία ενός γονιδίου, το οποίο κληρονομείται από τους γονείς.
4.2
Η ρυτίδωση του δέρματος με την πάροδο της ηλικίας, οφείλεται στην ελάττωση του υποδόριου λίπους που βρίσκεται στο υποδερμάτιο πέταλο (ή υποδερμίδα), που είναι η εσωτερική στιβάδα του δέρματος. Επίσης, με την πάροδο της ηλικίας, οι τρίχες των μαλλιών ασπρίζουν, καθώς η μελανίνη καταστρέφεται και δημιουργούνται φυσαλίδες αέρα μέσα σ’ αυτές.
16354
Θέμα 2ο
2.1 Το δέρμα επιτελεί διάφορες λειτουργίες, μεταξύ των οποίων, είναι και η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.
α) Περιγράψτε με ποιους μηχανισμούς πραγματοποιείται η ρύθμιση αυτή. (μονάδες 10 )
β) Πως μεταβάλλεται το χρώμα του δέρματος σε ζεστό και κρύο περιβάλλον. (μονάδες 10 )
2.2 Να αναφέρετε πέντε επιπλέον λειτουργίες του δέρματος. (μονάδες 5)
Μονάδες 25
16354 13
Θέμα 2ο
2.1
α) Στο δέρμα υπάρχουν πολλά τριχοειδή αγγεία. Όταν κάνει κρύο, τα αγγεία του δέρματος συστέλλονται και έτσι το αίμα περνάει με βραδύτερο ρυθμό από αυτά. Μ’ αυτόν τον τρόπο δε χάνεται θερμότητα και δεν πέφτει η θερμοκρασία του σώματος. Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή, τότε τα τριχοειδή αγγεία του δέρματος διαστέλλονται. Έτσι, η επιπλέον θερμότητα αποβάλλεται μέσω του δέρματος προς το περιβάλλον, ενώ η εσωτερική θερμοκρασία του οργανισμού παραμένει σταθερή.
β) Όταν κάνει κρύο λ όγω της περιορισμένης ροής του αίματος στα επιφανειακά αγγεία του δέρματος, αυτό γίνεται ωχρό. Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή λόγω της αυξημένης ροής στα επιφανειακά αγγεία το χρώμα του δέρματος γίνεται ερυθρό.
2.2
Το δέρμα επιτελεί επιπλέον λειτουργίες, όπως:
• η λειτουργία της αφής,
• η αντίληψη των μεταβολών της θερμοκρασίας,
• η αντίληψη του πόνου και της πίεσης,
• η προστασία των εσωτερικών οργάνων από εξωτερικές επιδράσεις,
• η άδηλος αναπνοή,
• η απέκκριση ιδρώτα και σμήγματος,
• η αποθήκευση λίπους και νερού, και
• η παραγωγή βιταμίνης D.
16356
Θέμα 4ο
4.1 Ο φόβος αποτελεί μία ψυχική κατάσταση. Εξηγείστε γιατί σε συνθήκες έντονου φόβου παρατηρείται ανόρθωση των τριχών. (μονάδες 15)
4.2 Σε ποιες άλλες συνθήκες μπορεί να παρατηρηθεί το ίδιο; (μονάδες 5 )
4.3 Πως χαρακτηρίζεται διαφορετικά η ανόρθωση των τριχών; (μονάδες 5)
Μονάδες 25
16356 16
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
Το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται μέσα στο δέρμα ονομάζεται ρίζα και περιβάλλεται από ένα είδος θήκης, που ονομάζεται θύλακος της τρίχας. Στο μέσο κάθε θυλάκου υπάρχει μια μικρή δέσμη λείων μυϊκών ινών που αποτελούν τον ορθωτήρα μυ της τρίχας. Σε συνθήκες φόβου (που αποτελεί μία ψυχική κατάσταση), οι ορθωτήρες μύες των τριχών δέχονται εντολές από το συμπαθητικό σύστημα και συσπώνται αντανακλαστικά, οπότε παρατηρείται ανόρθωση των τριχών
4.2
Σε περίπτωση μεταβολής της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος ή και σε διάφορες άλλες ψυχικές καταστάσεις.
4.3
Η ανόρθωση των τριχών χαρακτηρίζεται επίσης ως χήνειο δέρμα.
17081 2023-02-12 4 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση α. Αισθητικό σκέλος του νευρικού συστήματος
Θέμα 4ο
4.1. Όταν εφαρμόζεται ένα παρατεταμένο ερέθισμα σταθερής έντασης σε ορισμένους αισθητικούς υποδοχείς πως μεταβάλλεται η συχνότητα των ερεθισμάτων σε σχέση με τον χρόνο; (μονάδες 8) Πως ονομάζεται το φαινόμενο αυτό; (μονάδες 5) Μονάδες 13
4.2 Πως συνδέονται με το παραπάνω φαινόμενο οι υποδοχείς της αφής, της πίεσης, του ψυχρού, θερμού και του πόνου; Μονάδες 12
Ενδεικτική απάντηση
Θέμα 4ο
4.1. Όταν εφαρμόζεται ένα παρατεταμένο ερέθισμα σταθερής έντασης σε ορισμένους αισθητικούς υποδοχείς , η συχνότητα των δυναμικών ενέργειας ελαττώνεται όσο περνάει ο χρόνος .Tο φαινόμενο αυτό ονομάζεται εξοικείωση (προσαρμογή)
4.2 . Υπάρχουν υποδοχείς που εξοικειώνονται εύκολα και άλλοι δεν εξοικειώνονται καθόλου. Μεγάλη εξοικείωση παρουσιάζουν οι υποδοχείς της αφής, πίεσης λιγότερο του ψυχρού, θερμού και σχεδόν καθόλου του πόνου.
17869
Θέμα 4ο
4.1 Περιγράψτε τη διαδικασία μέσα από την οποία αντιλαμβανόμαστε τη μυρωδιά ενός αρώματος. μονάδες 15
4.2 Εξηγείστε πως η σίελος συμμετέχει στην αντίληψη της γεύσης μιας τροφής; μονάδες 10
17869 118
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Η όσφρηση είναι χημική αίσθηση. Για να διεγερθούν τα οσφρητικά κύτταρα, οι οσμηρές ουσίες θα πρέπει να διαλυθούν μέσα σε υγρό, το οποίο παράγεται από ειδικούς αδένες του οσφρητικού βλεννογόνου. Οι ουσίες αυτές, δηλαδή, θα πρέπει να είναι πτητικές, που σημαίνει ότι θα πρέπει να μπορούν να αποσπώνται από αυτές πολύ μικρά μόρια. Επομένως, οι οσμηρές ουσίες φθάνουν στις δύο ρινικές κοιλότητες μέσω του αέρα που εισπνέουμε, διαλύονται μέσα στο υγρό του οσφρητικού βλεννογόνου και διεγείρουν τα ειδικά νευρικά του κύτταρα (δηλαδή τα οσφρητικά κύτταρα). Τα μόρια των ουσιών που έχουν οσμή φθάνουν στον οσφρητικό βλεννογόνο μέσω της δίνης που σχηματίζεται στη ρινική κοιλότητα κατά τη διάρκεια γρήγορων και σύντομων εισπνοών. Γι’ αυτό όταν θέλουμε να μυρίσουμε κάτι, παίρνουμε γρήγορες και σύντομες εισπνοές. Η διέγερση αυτή μεταδίδεται με τη μορφή νευρικού σήματος μέσω του οσφρητικού νεύρου στο οσφρητικό κέντρο του φλοιού του εγκεφάλου, στο οποίο δημιουργείται η αίσθηση της όσφρησης
4.2 Η γεύση συνιστά χημική αίσθηση. Οι ουσίες που εκλύουν γευστικά ερεθίσματα πρέπει να διαλυθούν σε υγρό, στη συγκεκριμένη περίπτωση στη σίελο, για να προκαλέσουν διέγερση των κυττάρων των γευστικών καλύκων. Η διέγερση αυτή μεταβιβάζεται μέσω των αντίστοιχων γευστικών ινών και των εγκεφαλικών νεύρων στο γευστικό κέντρο του φλοιού του εγκεφάλου, στο οποίο γίνεται αντιληπτή η αίσθηση της γεύσης.
17357
Θέμα 2ο
2.1 Η μύτη χρησιμεύει για την αναπνοή και την όσφρηση.
α) Από ποια μέρη αποτελείται η μύτη; (μονάδες 3)
β) Σε τι χρησιμεύει ο αναπνευστικός και ο οσφρητικός βλεννογόνος; (μονάδες 10)
Μονάδες 13
2.2 Η όσφρηση έχει μεγάλη σημασία για την υγεία. Εξηγείστε γιατί.
Μονάδες 12
17357 28
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Η μύτη αποτελείται από δύο μέρη : α) την έξω ρίνα και β) την έσω ρίνα ή ρινική κοιλότητα μαζί με τους παραρρινικούς κόλπους.
β) Ο αναπνευστικός βλεννογόνος, χρησιμεύει για τη θέρμανση και την ύγρανση του αέρα που αναπνέουμε. Ο οσφρητικός βλεννογόνος, αποτελεί το αισθητήριο όργανο της όσφρησης.
2.2
Η όσφρηση έχει μεγάλη σημασία για την υγεία, διότι:
α) βοηθάει στην επιλογή της τροφής, αφού μας δίνει τη δυνατότητα ν’ αναγνωρίσουμε τις αλλοιωμένες τροφές.
β) διευκολύνει την πέψη, αφού προκαλεί αντανακλαστική έκκριση σιέλου, γαστρικού υγρού, παγκρεατικού υγρού και χολής.
γ) μπορεί ν’ αποβεί σωτήρια για τη ζωή, αφού μας προειδοποιεί όταν υπάρχει κίνδυνος, όπως για παράδειγμα σε περίπτωση πυρκαγιάς.
17756
Θέμα 2ο
2.1 Σε ποιες λειτουργίες χρησιμεύει η γλώσσα;
Μονάδες 6
2.2 Πως ονομάζονται (μονάδα 1) και σε ποια είδη (μονάδες 4) διακρίνονται οι μικρές προεξοχές που βρίσκονται στην επιφάνεια της γλώσσας ; Περιγράψτε σε συντομία που βρίσκεται το κάθε είδος. (μονάδες 4)
Μονάδες 9
2.3 Τι είναι οι γευστικοί κάλυκες και που βρίσκονται;
Μονάδες 10
17756 71
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1 Η γλώσσα χρησιμεύει για τον έναρθρο λόγο, για την κατάποση και για τη γεύση.
2.2 Στην επιφάνειά της γλώσσας βρίσκονται μικρές προεξοχές που ονομάζονται θηλές. Υπάρχουν τεσσάρων ειδών θηλές στη γλώσσα :
α) οι περιχαρακωμένες θηλές (10 με 15) που βρίσκονται στο οπίσθιο μέρος της γλώσσας και σχηματίζουν ένα κεφαλαίο Λ, που ονομάζεται γευστικό λάμδα, β) οι τριχοειδείς θηλές,
γ) οι μυκητοειδείς θηλές και δ) οι φυλοειδείς θηλές που βρίσκονται στις πλάγιες επιφάνειες της γλώσσας. Οι τριχοειδείς και οι μυκητοειδείς θηλές βρίσκονται διεσπαρμένες σ’ ολόκληρη τη γλώσσα.
2.3 Το αισθητήριο όργανο της γεύσης αποτελείται από μικρούς επιθηλιακούς σχηματισμούς που ονομάζονται γευστικοί κάλυκες . Οι γευστικοί κάλυκες βρίσκονται στη γλώσσα, στα παρίσθμια, στην επιγλωττίδα και στην πρόσθια επιφάνεια της μαλακής υπερώας (εκτός της σταφυλής). Έχουν ωοειδές σχήμα και περιέχουν ειδικά γευστικά κύτταρα. Οι γευστικοί κάλυκες βρίσκονται κυρίως στις περιχαρακωμένες και στις μυκητοειδείς θηλές. Καθένας από αυτούς αποτελείται από 5 έως 20 ειδικά γευστικά κύτταρα. Στην εξωτερική επιφάνεια κάθε γευστικού κυττάρου υπάρχουν τα γευστικά τριχίδια ενώ στην εσωτερική, δηλαδή στην κάτω επιφάνειά του, υπάρχουν αισθητικές νευρικές ίνες.
17759
Θέμα 4ο
4.1 Ο άνθρωπος διακρίνει τέσσερις βασικές γεύσεις.
α) Εξηγείστε γιατί οι γλυκές και πικρές τροφές γίνονται αντιληπτές σε διαφορετικές περιοχές της γλώσσας. (μονάδες 12)
β) Εκτός από το γλυκό και το πικρό, ποιες άλλες γεύσεις διακρίνει ο άνθρωπος; (μονάδες 3)
Μονάδες 15
4.2 Με ποιο τρόπο η γεύση βοηθάει στην επιλογή της τροφής και διευκολύνει την πέψη;
Μονάδες 10
17759 79
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Έχει διαπιστωθεί ότι για κάθε βασική γεύση υπάρχουν ειδικοί υποδεκτικοί κάλυκες. Οι κάλυκες για τη γεύση του γλυκού είναι συγκεντρωμένοι στην κορυφή της γλώσσας, ενώ στη βάση της είναι λίγοι. 0ι κάλυκες για τη γεύση του πικρού είναι περισσότεροι στη βάση της γλώσσας και για το λόγο αυτό οι γλυκές και πικρές τροφές γίνονται αντιληπτές σε διαφορετικές περιοχές της γλώσσας. Υποσημείωση: Τα γευστικά ερεθίσματα και οι γευστικές περιοχές καταγράφονται και στην εικόνα 9.10.
β) Ο άνθρωπος διακρίνει εκτός από το γλυκό και το πικρό, το όξινο και το αλμυρό.
4.2 Η γεύση βοηθάει στην επιλογή της τροφής, αφού μας δίνει τη δυνατότητα να αναγνωρίσουμε τις αλλοιωμένες τροφές και διευκολύνει την πέψη, αφού προκαλεί αντανακλαστική έκκριση σιέλου, γαστρικού υγρού, παγκρεατικού υγρού και χολής.
17760
Θέμα 2ο
2.1 Να αναφέρετε ονομαστικά τα μέρη από τα οποία αποτελούνται τα μάτια καθώς επίσης και πού βρίσκονται.
Μονάδες 10
2.2 Ξεκινώντας από έξω προς τα μέσα, να αναφέρετε ονομαστικά από ποιους χιτώνες αποτελείται το τοίχωμα του οφθαλμικού βολβού.
Μονάδες 10
2.3 Που βρίσκεται ο κερατοειδής χιτώνας; Γιατί είναι διαφανής;
Μονάδες 5
17760 83
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1 Τα μάτια βρίσκονται μέσα στους οφθαλμικούς κόγχους και καθένα από αυτά αποτελείται από: α) το βολβό του οφθαλμού και το οπτικό νεύρο, β) τα προασπιστικά και επικουρικά μόρια του βολβού, γ) τους μύες που κινούν το βολβό του οφθαλμού.
2.2 Το τοίχωμα του οφθαλμικού βολβού αποτελείται από τρεις χιτώνες, οι οποίοι από έξω προς τα μέσα είναι : α) ο εξωτερικός ή ινώδης χιτώνας, β) ο μεσαίος ή αγγειώδης χιτώνας και γ) ο εσωτερικός ή αμφιβληστροειδής χιτώνας.
2.3 Ο ινώδης χιτώνας αποτελείται μπροστά από τον κερατοειδή χιτώνα, ο οποίος είναι διαφανής για να περνάει το φως.
17762
Θέμα 4ο
4.1 Όταν μπαίνουμε απότομα σε ένα σκοτεινό χώρο (με αδύνατο φως) στην αρχή δεν βλέπουμε τι υπάρχει μέσα σ΄ αυτόν. Σιγά –σιγά «συνηθίζουμε» το σκοτάδι και διακρίνουμε όλο και περισσότερες λεπτομέρειες.
α) Εξηγείστε γιατί συμβαίνει αυτό; (μονάδες 10)
β) Πως σχετίζεται η βιταμίνη Α με την προσαρμογή μας στο αδύνατο φως; (μονάδες 10)
γ) Τα κωνία, ως ειδικοί υποδοχείς φωτεινών ερεθισμάτων, σε ποιες περιπτώσεις χρησιμεύουν; (μονάδες 5)
Μονάδες 25
17762 87
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Τα ραβδία χρησιμεύουν για να βλέπουμε στο πολύ αδύνατο φως. Τα ραβδία για να λειτουργήσουν χρειάζονται μια ουσία που ονομάζεται ροδοψίνη. Όταν μπαίνουμε απότομα σ’ ένα σκοτεινό χώρο (αδύνατο φως), στην αρχή δε μπορούμε να δούμε τι υπάρχει μέσα σ’ αυτόν. Σιγά - σιγά, όμως, «συνηθίζουμε» το σκοτάδι και διακρίνουμε όλο και περισσότερες λεπτομέρειες. Αυτό συμβαίνει γιατί στο διάστημα που μεσολαβεί, συντίθεται η ροδοψίνη και αρχίζουν να λειτουργούν τα ραβδία, με αποτέλεσμα να βλέπουμε στο πολύ αδύνατο φως.
β) Η ροδοψίνη σχηματίζεται στον αμφιβληστροειδή εφόσον υπάρχει βιταμίνη Α και μόνο όταν το περιβάλλον έχει αδύνατο φως. Όταν δεν υπάρχει αρκετή βιταμίνη Α στον οργανισμό, τότε όση ώρα και να περάσει στο αδύνατο φως, επειδή δεν παράγεται ροδοψίνη και δε λειτουργούν τα ραβδία, δεν είναι δυνατή η όραση. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται νυκταλωπία (= νυξ + ανωπία, δηλαδή νύχτα + έλλειψη όρασης)
γ) Τα κωνία χρησιμεύουν για να βλέπουμε στο δυνατό φως και για να διακρίνουμε τα χρώματα.
17361
Θέμα 2ο
Το κυκλικό κενό που υπάρχει στο κέντρο της ίριδας ονομάζεται κόρη του ματιού και εμφανίζει μεταβολές ανάλογα με την ένταση του φωτός.
α) Πως μεταβάλλεται το μέγεθος της σε αύξηση της έντασης του φωτός και πως ονομάζεται η μεταβολή αυτή; (μονάδες 8)
β) Πως μεταβάλλεται το μέγεθος της σε μείωση της έντασης του φωτός και πως ονομάζεται η μεταβολή αυτή; (μονάδες 8)
γ) Με τη βοήθεια ποιων μυών γίνεται η μεταβολή τους μεγέθους της; (μονάδες 9)
Μονάδες 25
17361 30
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
α) Σε αύξηση της έντασης του φωτός η κόρη μικραίνει και η μεταβολή αυτή ονομάζεται μύση.
β) Σε μείωση της έντασης του φωτός η κόρη μεγαλώνει και η μεταβολή αυτή ονομάζεται μυδρίαση.
γ) Η μεταβολή του μεγέθους της κόρης πραγματοποιείται με τη βοήθεια του σφιγκτήρα και του διαστολέα μυός της κόρης.
17763
Θέμα 2ο
2.1 Στα προασπιστικά και επικουρικά μόρια του βολβού ανήκουν τα φρύδια και τα βλέφαρα.
α) Σε τι χρησιμεύουν τα φρύδια ; (μονάδες 6)
β) Σε τι χρησιμεύουν τα βλέφαρα; (μονάδες 6)
Μονάδες 12
2.2 Τα δάκρυα εκκρίνονται από τον δακρυϊκό αδένα.
α) Που εκκρίνονται μέσω του εκφορητικού του πόρου; (μονάδες 3)
β) Ποιες είναι οι λειτουργίες των δακρύων; (μονάδες 10)
Μονάδες 13
17763 91
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Τα φρύδια προστατεύουν τα μάτια από τον ιδρώτα ενώ συμμετέχουν και στην έκφραση των συναισθημάτων.
β) Τα βλέφαρα προστατεύουν τα μάτια από ξένα σώματα, έντονο φως ή άλλες εξωτερικές βλαπτικές επιδράσεις και με τις συνεχείς κινήσεις τους βοηθούν στην ύγρανση του κερατοειδούς χιτώνα από τα δάκρυα.
2.2
α) Ο δακρυϊκός αδένας εκκρίνει τα δάκρυα μέσω του εκφορητικού του πόρου στην εξωτερική γωνία του άνω βλεφάρου.
β) Τα δάκρυα διατηρούν την επιφάνεια του βολβού υγρή, λεία και καθαρή. Επίσης περιέχουν ένα ένζυμο, τη λυσοζύμη, που εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό διαφόρων μικροβίων.
17764
Θέμα 4ο
Σε μία νευρολογική εξέταση ο γιατρός κινεί το δείκτη του χεριού του μπροστά στα μάτια του ασθενή. Απομακρύνει και πλησιάζει το δάκτυλο πολύ κοντά στα μάτια του ασθενή (σε απόσταση 5 εκατοστά) για μερικές φορές. Όταν το δάκτυλο πλησιάζει σε απόσταση 5 εκατοστά, ο ασθενής δεν μπορεί να το δει καθαρά.
α) Λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι η νευρολογική εξέταση είναι φυσιολογική και χωρίς παθολογικά ευρήματα, εξηγείστε γιατί όταν πλησιάζει το δάκτυλο σε απόσταση 5 εκατοστά, ο ασθενής δεν το βλέπει καθαρά. (μονάδες 20)
β) Σε ποια απόσταση πρέπει να βρίσκεται το δάκτυλο, για να το βλέπει καθαρά ο ασθενής ; (μονάδες 5)
Μονάδες 25
17764 95
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Το μάτι είναι σχεδιασμένο για να βλέπει μακριά. Όταν κοιτάμε μακριά, τότε το είδωλο σχηματίζεται πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Όταν όμως πρέπει να διακρίνουμε κάτι που βρίσκεται κοντά στα μάτια μας σε απόσταση 5 εκατοστά , τότε το είδωλο σχηματίζεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή. Στην περίπτωση αυτή ο κρυσταλλοειδής φακός αυξάνει την κυρτότητά του για να σχηματιστεί το είδωλο πάνω στον αμφιβληστροειδή. Η ικανότητα αυτή του κρυσταλλοειδούς φακού ονομάζεται προσαρμοστική ικανότητα και υπόκειται σε περιορισμούς. Όταν το δάκτυλο πλησιάζει πολύ κοντά στα μάτια, σε απόσταση λιγότερη από 12 εκατοστά, ο κρυσταλλοειδής φακός δεν μπορεί να αυξήσει περισσότερο την κυρτότητά του γιατί η προσαρμοστική ικανότητα του, υπόκειται σε περιορισμούς με αποτέλεσμα να μη βλέπει καθαρά.
β) Το δάκτυλο πρέπει να απέχει από τα μάτια περισσότερο από 12 εκατοστά, για να μπορεί ο φακός να αυξήσει την κυρτότητα περισσότερο, και ο ασθενής να το βλέπει καθαρά.
19540
Θέμα 4ο
4.1 Μαθήτρια περιμένει στη στάση του λεωφορείου για να επιστρέψει στο σπίτι της.
Καθώς περιμένει εμφανίζεται το λεωφορείο.
α) Ποιο είναι το οπτικό ερέθισμα; (μονάδες 5)
β) Ποιο αισθητήριο όργανο διεγείρει το οπτικό ερέθισμα; (μονάδες 5)
γ) Με ποιο αισθητικό νεύρο μεταφέρεται η διέγερση από την περιφέρεια προς τον
εγκέφαλο και που; (μονάδες 5)
Μονάδες 15
4.2 Οι αισθήσεις δεν πρέπει να συγχέονται με τα συναισθήματα. Ποια είναι η διαφορά
τους;
Μονάδες 10
19540 148
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Το οπτικό ερέθισμα είναι το λεωφορείο που έρχεται.
β) Το οπτικό ερέθισμα διεγείρει το αισθητήριο όργανο της όρασης, δηλαδή τον αμφιβληστροειδή χιτώνα στο βάθος του ματιού.
γ) Η διέγερση μεταφέρεται από το μάτι μέσω του αντίστοιχου αισθητικού κεντρομόλου (που μεταφέρει μηνύματα από την περιφέρεια προς τον εγκέφαλο) νεύρου, που είναι το οπτικό νεύρο, προς το φλοιό του εγκεφάλου και συγκεκριμένα στο οπτικό κέντρο αυτού.
4.2 Τα συναισθήματα σχετίζονται με τον εσωτερικό ψυχικό κόσμο ενός ανθρώπου, ενώ οι αισθήσεις είναι στην πραγματικότητα η αποκωδικοποίηση των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος από το νευρικό σύστημα.
17765
Θέμα 4ο
4.1 Ένας μαθητής παραπονιέται ότι δεν βλέπει καλά στον πίνακα. Ποια διαταραχή της όρασης έχει; Σε τι οφείλεται η εμφάνισή της; (μονάδες 12)
4.2 Ένας μεσήλικας δυσκολεύεται να διαβάσει και απομακρύνει το βιβλίο για να δει το κείμενο. Ποια διαταραχή εμφανίζει; Σε τι οφείλεται η εμφάνισή της; (μονάδες 13)
Μονάδες 25
17765 99
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Ο μαθητής έχει μυωπία. Μυωπία σημαίνει ότι βλέπουμε καθαρά ότι βρίσκεται κοντά μας. Αυτό οφείλεται στο ότι ο επιμήκης άξονας του βολβού είναι μεγαλύτερος από το κανονικό, οπότε το είδωλο σχηματίζεται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή.
4.2 Ο μεσήλικας έχει πρεσβυωπία. Στην πρεσβυωπία βλέπουμε καθαρά μόνο ότι βρίσκεται μακριά. Αυτό οφείλεται στην απώλεια της προσαρμοστικής ικανότητας του φακού (λόγω ελάττωσης της ελαστικότητάς του) με την πάροδο της ηλικίας με συνέπεια να μη μπορεί να αυξήσει αρκετά την κυρτότητά του. Το αποτέλεσμα είναι ότι το είδωλο σχηματίζεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή.
17351
Θέμα 4ο
4.1 Κατά την εξέταση του αυτιού και στην προσπάθειά του να δει τον τυμπανικό υμένα, ένας γιατρός τραβά το πτερύγιο του αυτιού προς τα πάνω και πίσω. Εξηγείστε γιατί το κάνει αυτό.
Μονάδες 10
4.2 Ποιο διαγνωστικό εργαλείο θα χρησιμοποιήσει για την εξέταση του τυμπανικού υμένα;
Μονάδες 5
4.3 Γιατί είναι σημαντικό ο γιατρός να παρατηρήσει τον φωτεινό κώνο;
Μονάδες 10
17351 26
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
Η πορεία του έξω ακουστικού πόρου δεν είναι ευθεία, αλλά ελικοειδής. Γι’ αυτό ο γιατρός στην προσπάθειά του να δει τον τυμπανικό υμένα, τραβά το πτερύγιο του αυτιού προς τα πάνω και πίσω, ώστε να ευθειαστεί ο έξω ακουστικός πόρος.
4.2
Ο γιατρός για να εξετάσει τον τυμπανικό υμένα θα χρησιμοποιήσει το ωτοσκόπιο, που είναι ένας ειδικός φακός που εισάγεται στον ακουστικό πόρο και ρίχνει φως στο τύμπανο.
4.3
Καθώς το φως του ωτοσκοπίου πέφτει πάνω στον τυμπανικό υμένα, σχηματίζεται μια τριγωνική φωτεινή περιοχή που ονομάζεται φωτεινός κώνος, του οποίου η κορυφή βρίσκεται προς τον ομφαλό του τυμπάνου και η βάση βρίσκεται προς την περιφέρεια του τυμπάνου. Ο φωτεινός κώνος είναι σημαντικός, γιατί, όταν μεταβάλλεται το σχήμα του ή η ένταση της φωτεινότητάς του, τότε ο γιατρός μπορεί να βγάλει συμπεράσματα σχετικά με διάφορες παθήσεις του αυτιού.
19046
Θέμα 2ο
2.1 Η αίσθηση της ακοής και του χώρου πραγματοποιείται από το αυτί. Από ποια τρία τμήματα αποτελείται το αυτί; μονάδες 8
2.2 Στην κοιλότητα η οποία αποτελεί το μέσο ους και βρίσκεται μέσα από τον τυμπανικό υμένα βρίσκεται η αλυσίδα των ακουστικών οσταρίων. Να αναφέρετε ονομαστικά από ποια οστά αποτελείται η αλυσίδα των ακουστικών οσταρίων. μονάδες 8
2.3 Ο λαβύρινθος ονομάζεται έτσι λόγω της πολύπλοκης κατασκευής του. Να αναφέρετε ονομαστικά τα μέρη που περιλαμβάνει ο οστέινος λαβύρινθος. μονάδες 9
19046 133
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1 Το αυτί αποτελείται από τρία τμήματα, τα οποία από έξω προς τα μέσα είναι: α) το έξω ους, β) το μέσο ους και γ) το έσω ους.
2.2 Στο μέσο αυτί μέσα από τον τυμπανικό υμένα βρίσκονται τρία μικρά οστά που αποτελούν την αλυσίδα των ακουστικών οσταρίων: η σφύρα, ο άκμονας και ο αναβολέας.
2.3 Ο οστέινος λαβύρινθος περιλαμβάνει την αίθουσα, τον κοχλία και τους τρεις
ημικύκλιους σωλήνες.
19375
Θέμα 4ο
4.1 Ασθενής επισκέπτεται το ιατρείο ωτορινολαρυγγολόγου επειδή νιώθει πόνο στο αυτί του.
α) Περιγράψτε πως πρέπει να τραβήξει ο ωτορινολαρυγγολόγος το πτερύγιο του αυτιού του ασθενή, προκειμένου να δει τον τυμπανικό υμένα (μονάδες 2) και τι θα πετύχει με αυτή την κίνηση. (μονάδες 2)
β) Αναφέρετε πως επικοινωνούν η εξωτερική και η εσωτερική πλευρά του τυμπάνου του ασθενή με τον ατμοσφαιρικό αέρα. (μονάδες 4)
γ) Πως το τύμπανο του αυτιού του ασθενή δέχεται τη ν ατμοσφαιρική πίεση στις δύο επιφάνειές του; (μονάδες 2)
Μονάδες 10
4.2 Ο εκπαιδευτικός στο μάθημα της Βιολογίας αναφέρεται στο φαινόμενο της ώσμωσης - καθαρής διάχυσης νερού.
α) Τι ονομάζεται ώσμωση; (μονάδες 4)
β) Περιγράψτε τι προκαλεί η διαφορετική συγκέντρωση ουσιών στο ενδοκυττάριο κι εξωκυττάριο υγρό. (μονάδες 4)
γ) Ανάλογα με την κατεύθυνση της μετακίνησης του νερού μέσα από τη μεμβράνη ποιο είναι το αποτέλεσμα στο κύτταρο; (μονάδες 2)
δ) Αιτιολογήστε γιατί ο όγκος του κυττάρου διατηρείται σταθερός και η κυτταρική μεμβράνη ακέραια. (μονάδες 5)
Μονάδες 15
19375 145
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Εάν ο ωτορινολαρυγγολόγος θέλει να δει τον τυμπανικό υμένα του ασθενή πρέπει να τραβήξει το πτερύγιο του αυτιού προς τα πάνω και πίσω, ώστε να ευθειαστεί ο έξω ακουστικός πόρος.
β) Το τύμπανο επικοινωνεί με τον ατμοσφαιρικό αέρα κατά την εσωτερική του επιφάνεια (μέσω του ρινοφάρυγγα και της ευσταχιανής σάλπιγγας) και κατά την εξωτερική του επιφάνεια (μέσω του έξω ακουστικού πόρου).
γ) Το τύμπανο του αυτιού δέχεται την ατμοσφαιρική πίεση ισότιμα και στις δύο του επιφάνειες.
4.2
α) Ώσμωση ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο σε δύο διαλύματα διαφορετικής πυκνότητας που χωρίζονται με ημιδιαπερατή μεμβράνη παρατηρείται μετακίνηση του διαλύτη από το αραιότερο στο πυκνότερο διάλυμα.
β) Η διαφορετική συγκέντρωση ουσιών στο ενδοκυττάριο και εξωκυττάριο υγρό προκαλεί καθαρή μετακίνηση νερού μέσα από τη μεμβράνη.
γ) Η καθαρή μετακίνηση του νερού μέσα από τη μεμβράνη έχει ως αποτέλεσμα τη διόγκωση ή τη συρρίκνωση του κυττάρου ανάλογα με την κατεύθυνση της μετακίνησης.
δ) Επειδή λειτουργούν διάφοροι άλλοι πολύπλοκοι μηχανισμοί, καθαρή ποσότητα νερού μετακινείται συνεχώς μέσα από την κυτταρική μεμβράνη με δεδομένο ότι όση ποσότητα νερού μπαίνει στο κύτταρο τόση βγαίνει από αυτό. Έτσι ο όγκος του κυττάρου διατηρείται σταθερός και η κυτταρική μεμβράνη ακέραια.
19541
Θέμα 4ο
Ένας ασθενής με υψηλό πυρετό παρουσιάζει «παραλήρημα» και έχει ψευδαισθήσεις.
α) Πως δημιουργούνται οι ψευδαισθήσεις; (μονάδες 13)
β) Σε τι διαφέρουν οι ψευδαισθήσεις από τις παραισθήσεις; (μονάδες 12)
μονάδες 25
19541
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
α) Τα φλοιώδη αισθητικά κέντρα είναι δυνατόν να διεγείρονται και χωρίς να υπάρχουν εξωτερικά ερεθίσματα. Στο «παραλήρημα» που παρουσιάζουν ασθενείς με πολύ υψηλό πυρετό, λόγω μεταβολών της κατάστασης του αίματος, ο ασθενής βλέπει φανταστικά αντικείμενα ή ακούει ανύπαρκτους ήχους, δηλαδή έχει ψευδαισθήσεις (=ψευδείς αισθήσεις από ερεθίσματα που δεν υπάρχουν).
β) Οι ψευδαισθήσεις δημιουργούνται από ερεθίσματα που δεν υπάρχουν (π.χ. ένας ασθενής βλέπει φανταστικά αντικείμενα ή ακούει ανύπαρκτους ήχους). Διαφορετική κατάσταση αποτελούν οι παραισθήσεις, κατά τις οποίες υπάρχουν τα εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά ο ασθενής τα αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο, (π.χ. μπορεί να βλέπει ένα αντικείμενο και να νομίζει ότι βλέπει κάποιον άνθρωπο).
19542
Θέμα 4ο
4.1 Ζωτικά όργανα όπως η καρδιά και ο εγκέφαλος προστατεύονται μέσα σε κοιλότητες του σκελετού, όπως η θωρακική και η κρανιακή αντίστοιχα. Σε ποιες άλλες λειτουργίες χρησιμεύει ο σκελετός;
Μονάδες 10
4.2 Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του χαρακτηριστική οσμή; Που οφείλεται αυτό;
Μονάδες 5
4.3 Με ποιο μηχανισμό το κύτταρο πετυχαίνει τη μετακίνηση ιόντων καλίου και νατρίου αντίθετα με τη διαφορά συγκέντρωσης, δηλαδή από τη μικρότερη συγκέντρωση στη μεγαλύτερη; (μονάδες 7) Με ποια αναλογία γίνεται η μετακίνηση των ιόντων νατρίου και καλίου; (μονάδες 3)
Μονάδες 10
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Ο σκελετός χρησιμεύει επιπλέον, στις παρακάτω λειτουργίες:
• υποβαστάζει τη μυϊκή μάζα,
• περικλείει το μυελό των οστών, όπου παράγονται τα κύτταρα του αίματος,
• τα οστά χρησιμεύουν ως αποθήκη ασβεστίου, φωσφόρου και άλλων ιόντων, τα οποία μπορούν να αποδεσμεύουν ή να αποθηκεύουν με ελεγχόμενο τρόπο, ώστε να διατηρείται σταθερή η συγκέντρωση αυτών των σπουδαίων ιόντων στα υγρά του σώματος.
4.2 Η χαρακτηριστική οσμή στον άνθρωπο οφείλεται σε μία ουσία που εκκρίνουν οι οσμηγόνοι αδένες.
4.3 Το κύτταρο πετυχαίνει τη μετακίνηση ιόντων καλίου και νατρίου αντίθετα με τη διαφορά συγκέντρωσης, δηλαδή από τη μικρότερη συγκέντρωση στη μεγαλύτερη, μ’ ένα μηχανισμό ενεργητικής μεταφοράς που λέγεται αντλία Να+-Κ+. Για κάθε 3 Να+ που απομακρύνει από το εσωτερικό του κυττάρου προς τα έξω βάζει 2 Κ+ μέσα στο κύτταρο.
19543
Θέμα 4ο
4.1 Όταν οι άνθρωποι είναι πολλές ώρες στον ήλιο, το δέρμα τους γίνεται πιο σκούρο. Εξηγείστε το μηχανισμό μέσα από τον οποίο γίνεται η μεταβολή του χρώματος του δέρματος (μονάδες 5) και το όφελος της μεταβολής αυτής στον ανθρώπινο οργανισμό. (μονάδες 5)
Μονάδες 10
4.2 Οι μύες προκειμένου να επιτελέσουν μία συγκεκριμένη κίνηση συνεργάζονται κατά ζεύγη. Στη διάρκεια της προπόνησής του ένας αθλητής σηκώνει βάρος 10 κιλών με το δεξί του χέρι κάνοντας συνεχείς κάμψεις και εκτάσεις του πήχη.
α) Να αναφέρετε ονομαστικά ποιο είναι το ζεύγος μυών που συνεργάζονται στην κίνηση του πήχη. (μονάδες 3)
β) Εξηγείστε πως γίνεται η κάμψη και η έκταση του πήχη, χαρακτηρίζοντας τους μυς που συμμετέχουν ως κύριους και ανταγωνιστές. (μονάδες 12)
Μονάδες 15
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Όταν είμαστε πολλές ώρες στον ήλιο το δέρμα γίνεται πιο σκούρο, επειδή αυξάνεται η ποσότητα της μελανίνης που περιέχει και βρίσκεται στην επιδερμίδα και στο χόριο. Ο μηχανισμός αυτός προστατεύει τον οργανισμό, διότι η μελανίνη εμποδίζει τις υπεριώδεις και τις άλλες βλαβερές ηλιακές ακτίνες να προχωρήσουν σε βαθύτερα στρώματα του σώματος.
4.2
α) Δικέφαλος βραχιόνιος - Τρικέφαλος βραχιόνιος
β) Για να γίνει η κάμψη του πήχη πρέπει να συσταλεί ο δικέφαλος βραχιόνιος (κύριος μυς) και να χαλαρώσει ο τρικέφαλος (ανταγωνιστής μυς), ενώ για να γίνει η έκταση του πήχη πρέπει να χαλαρώσει ο δικέφαλος βραχιόνιος (ανταγωνιστής μυς) και να συσταλεί ο τρικέφαλος (κύριος μυς).
19543
19545
Θέμα 4ο
4.1 Ένα παχύσαρκο άτομο το χειμώνα κρυώνει λιγότερο από ένα αδύνατο άτομο και το καλοκαίρι ιδρώνει περισσότερο. Εξηγείστε γιατί συμβαίνει αυτό.
Μονάδες 9
4.2 Ένα άτομο βρίσκεται σε διακοπές σε ένα όμορφο ελληνικό νησί και κοιτάζει τον καλοκαιρινό ήλιο.
α) Ποια μεταβολή παρατηρείται στο μέγεθος της κόρης του οφθαλμού; (μονάδες 2)
β) Ποιο νευρικό σύστημα είναι υπεύθυνο για τη μεταβολή αυτή; (μονάδες 3)
γ) Γιατί γίνεται η μεταβολή αυτή; (μονάδες 4)
Μονάδες 9
4.3 Κατά τη διάρκεια μιας νευρολογικής κλινικής εξέτασης ο γιατρός χτυπά με ένα σφυράκι κάτω από την επιγονατίδα.
α) Ποια αντανακλαστικά ελέγχει και πως εκδηλώνονται αυτά; (μονάδες 2)
β) Τι ενδείξεις δίνει ο έλεγχος των αντανακλαστικών αυτών; (μονάδες 5)
Μονάδες 7
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Το υποδόριο λίπος χρησιμεύει ως θερμική μόνωση του σώματος, επειδή είναι κακός αγωγός της θερμότητας. Έτσι, μας προστατεύει από το κρύο γιατί εμποδίζει την αποβολή θερμότητας από το σώμα. Αυτός είναι ο λόγος που οι παχύσαρκοι άνθρωποι κρυώνουν λιγότερο από τους αδύνατους. Αντίθετα, οι παχύσαρκοι ζεσταίνονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τους λεπτούς, γιατί το υποδόριο λίπος εμποδίζει την απώλεια θερμότητας. Αυτό το πρόβλημα εξισορροπείται ως ένα βαθμό με την εφίδρωση, η οποία στους παχύσαρκους είναι αυξημένη.
4.2
α) Όταν το άτομο κοιτάζει τον ήλιο (πολύ ισχυρή φωτεινή πηγή) παρατηρείται στένωση στο άνοιγμα της κόρης του οφθαλμού (μύση).
β) Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα.
γ) Για να προφυλάξει την κόρη του οφθαλμού.
4.3
α) Ελέγχει το αντανακλαστικά της επιγονατίδας. Αν χτυπήσουμε με ένα σφυράκι τον τένοντα κάτω από την επιγονατίδα, έχουμε συστολή του τετρακέφαλου μυός και εκτίναξη της κνήμης
β) Η κλινική εξέταση διαφόρων αντανακλαστικών δίνει πολύτιμες ενδείξεις για τη λειτουργική κατάσταση των περιφερικών νεύρων και των κεντρικών οδών και κέντρων στο Κ.Ν.Σ. .
19545
19546
Θέμα 4ο
4.1 Αθλητής αγώνων δρόμου παρουσιάζει δυσκολία στο τρέξιμο. Η κλινική εξέταση του μυοσκελετικού συστήματος ήταν φυσιολογική χωρίς ευρήματα. Σε ποιο άλλο όργανο πρέπει να αναζητηθεί η αιτία για τη δυσκολία στο τρέξιμο και γιατί;
Μονάδες 8
4.2 Ένας φοιτητής ιατρικής μελετά έναν άτλαντα ανατομίας και παρατηρεί τους μύες της οπίσθιας επιφάνειας του κορμού.
α) Να αναφέρετε ονομαστικά τους σημαντικότερους από αυτούς. (μονάδες 3)
β) Σε τι συντελούν οι μύες αυτοί; (μονάδες 3)
γ) Ποιες κινήσεις γίνονται με τη συμβολή τους; (μονάδες 3)
Μονάδες 9
4.3 Εξηγείστε, γιατί η κάλυψη του δέρματος με πολύ εφαρμοστά ρούχα μπορεί να είναι επικίνδυνη για την υγεία.
Μονάδες 8
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1 Η παρεγκεφαλίδα είναι ιδιαίτερα ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο της γρήγορης μυϊκής δραστηριότητας, όπως είναι το τρέξιμο. Η απώλεια αυτού του τμήματος του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσει έλλειψη συντονισμού αυτής της δραστηριότητας παρά το γεγονός ότι δε συνεπάγεται παράλυση κανενός μυός.
4.2
α) Οι σημαντικότεροι μύες της οπίσθιας επιφάνειας του κορμού είναι ο τραπεζοειδής, ο πλατύς ραχιαίος και ο ορθωτήρας μυς του κορμού.
β) Οι μύες της οπίσθιας επιφάνειας συντελούν στην όρθια στάση του κορμού.
γ) Οι μύες της οπίσθιας επιφάνειας συμβάλλουν στις πλάγιες κινήσεις και στη στροφή της σπονδυλικής στήλης.
4.3 Η άδηλος αναπνοή είναι η αναπνοή που πραγματοποιείται μέσω του δέρματος, δηλαδή η δερματική αναπνοή με την οποία μέσω του δέρματος προσλαμβάνεται οξυγόνο και αποβάλλεται διοξείδιο του άνθρακα. Γι’ αυτό το λόγο, το δέρμα δεν πρέπει να καλύπτεται με εφαρμοστά ρούχα, διότι τότε δε μπορεί να πραγματοποιηθεί η άδηλος αναπνοή και αυτό είναι επικίνδυνο για την υγεία.
19546