Κεφ.1
16358
Θέμα 2ο
2.1. H κυτταρική μεμβράνη συνιστά μία λεπτή ελαστική κατασκευή που περιβάλλει το κύτταρο και αποτελείται από πρωτεΐνες και λιπίδια.
α) Ποια είναι ονομαστικά, τα είδη λιπιδίων της κυτταρικής μεμβράνης (μονάδες 3) και πως ονομάζεται ο σχηματισμός τους γύρω από το κύτταρο; (μονάδες 2)
β) Πως διακρίνονται οι πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης; (μονάδες 8)
2.2. Ποιοι είναι οι βασικοί μηχανισμοί με τους οποίους γίνεται η μεταφορά μορίων ή ιόντων μέσα από τη βασική μεμβράνη; (μονάδες 12)
Μονάδες 25
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Τα λιπίδια της κυτταρικής μεμβράνης είναι δύο ειδών: φωσφολιποειδή και χοληστερόλη. Ο σχηματισμός τους λέγεται λιπιδιακή διπλοστιβάδα και περικλείει γύρω- γύρω ολόκληρο το κύτταρο.
β) Οι πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης διακρίνονται σε:
• δομικές πρωτεΐνες οι οποίες διαπερνούν ολόκληρο το πάχος της κυτταρικής μεμβράνης.
• περιφερικές πρωτεΐνες οι οποίες είναι προσκολλημένες στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης και δε φθάνουν στο εσωτερικό του κυττάρου
2.2 Οι βασικοί μηχανισμοί με τους οποίους γίνεται η μεταφορά μορίων ή ιόντων μέσα από την κυτταρική μεμβράνη είναι:
- η διάχυση ουσιών η οποία λέγεται και παθητική μεταφορά γιατί γίνεται χωρίς την κατανάλωση ενέργειας και
- η ενεργητική μεταφορά, δηλαδή η μετακίνηση ουσιών που απαιτεί κατανάλωση ενέργειας για να πραγματοποιηθεί.
16358_SOLUTION 17
16361
Θέμα 2ο
2.1 Να αναφέρετε τέσσερα χημικά στοιχεία ή ενώσεις που μεταφέρονται με απλή διάχυση μέσω της κυτταρικής μεμβράνης. (μονάδες 10)
2.2 Η γλυκόζη μεταφέρεται στο εσωτερικό του κυττάρου προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας.
α) Να περιγράψετε με ποιο τρόπο γίνεται η μεταφορά αυτή; (μονάδες 12 )
β) Πως ονομάζεται αυτός ο μηχανισμός μεταφοράς; (μονάδες 3)
Μονάδες 25
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
Με απλή διάχυση περνούν εύκολα μέσα από την κυτταρική μεμβράνη το οξυγόνο, το διοξείδιο του άνθρακα, το οινόπνευμα και τα λιπαρά οξέα, τα οποία αποτελούν είτε χημικά στοιχεία (οξυγόνο) είτε χημικές ενώσεις (διοξείδιο του άνθρακα, οινόπνευμα, λιπαρά οξέα)
2.2
α) Η γλυκόζη για να περάσει μέσα από την κυτταρική μεμβράνη χρειάζεται τη βοήθεια μιας πρωτεΐνης της μεμβράνης. Έτσι η γλυκόζη συνδέεται στην εξωτερική πλευρά της μεμβράνης με την πρωτεΐνη που λέγεται φορέας, με τη βοήθεια της οποίας περνάει στην άλλη πλευρά και εκεί αποσυνδέεται και μπαίνει μέσα στο εσωτερικό του κυττάρου.
β) Ο μηχανισμός αυτός λέγεται διευκολυνόμενη διάχυση.
16361_SOLUTION 21
17368
Θέμα 4ο
4.1. Το 70% του βάρους του ανθρώπινου οργανισμού είναι υγρό.
α) Τι είναι το ενδοκυττάριο και τι το εξωκυττάριο υγρό; (μονάδες 4)
β) Να αναφέρετε δύο διαφορές ως προς τη σύσταση των υγρών αυτών. (μονάδες 9)
μονάδες 13
4.2. Τι ονομάζεται ώσμωση (μονάδες 6) και ποια επίδραση έχει στο κύτταρο. (μονάδες 6)
μονάδες 12
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α. Ένα μέρος του υγρού αυτού βρίσκεται μέσα στα κύτταρα και λέγεται ενδοκυττάριο υγρό. Το υγρό συστατικό του αίματος και το υγρό που βρίσκεται ανάμεσα στα κύτταρα αποτελεί το εξωκυττάριο υγρό.
β. Τα δύο αυτά υγρά διαφέρουν σημαντικά ως προς τη σύστασή τους. Το εξωκυττάριο υγρό περιέχει μεγάλες ποσότητες νατρίου και πολύ μικρές ποσότητες καλίου. Το ενδοκυττάριο υγρό, αντίθετα, περιέχει μεγάλες ποσότητες καλίου και μικρές νατρίου. Το εξωκυττάριο υγρό επίσης περιέχει μεγάλες ποσότητες άλλων ιόντων και θρεπτικές ουσίες για το κύτταρο, όπως οξυγόνο, γλυκόζη, λιπαρά οξέα και αμινοξέα.
4.2
Ώσμωση ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο σε δύο διαλύματα διαφορετικής πυκνότητας που χωρίζονται με ημιδιαπερατή μεμβράνη παρατηρείται μετακίνηση του διαλύτη από το αραιότερο στο πυκνότερο διάλυμα. Η διαφορετική συγκέντρωση ουσιών στο ενδοκυττάριο και εξωκυττάριο υγρό προκαλεί καθαρή μετακίνηση νερού μέσα από τη μεμβράνη, με αποτέλεσμα τη διόγκωση ή τη συρρίκνωση του κυττάρου ανάλογα με την κατεύθυνση της μετακίνησης.
17368_SOLUTION 31
17369
Θέμα 4ο
4.1 Μεταξύ της εξωτερικής και της εσωτερικής πλευράς της κυτταρικής μεμβράνης δημιουργείται διαφορά δυναμικού.
α) Πως λέγεται το δυναμικό αυτό (μονάδες 7) και τι τιμή έχει; (μονάδα 1)
β) Τι συνιστούν δυναμικό ενέργειας ενός νευρικού κυττάρου; (μονάδες 10 )
γ) Τι αποτελεί τη νευρική ώση; (μονάδες 7)
Μονάδες 25
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Το δυναμικό αυτό λέγεται δυναμικό ηρεμίας και είναι περίπου -70 mV.
β) Όταν επιδράσει κάποιο ερέθισμα στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου, η διαπερατότητα της κυτταρικής μεμβράνης στο σημείο αυτό για τα ιόντα νατρίου και καλίου στιγμιαία αλλάζει. Η μετακίνηση ιόντων έχει σαν αποτέλεσμα την αναστροφή του δυναμικού της μεμβράνης από αρνητικό σε θετικό και τη γρήγορη επαναφορά του. Οι γρήγορες μεταβολές στο δυναμικό της μεμβράνης συνιστούν το δυναμικό ενέργειας.
γ) Το δυναμικό ενέργειας που δημιουργείται σ’ ένα σημείο της κυτταρικής μεμβράνης μεταδίδεται πολύ γρήγορα σ’ ολόκληρη τη μεμβράνη. Η μετάδοση του δυναμικού ενέργειας κατά μήκος του νευρικού κυττάρου αποτελεί τη νευρική ώση
17369_SOLUTION 33
17746
Θέμα 2ο
2.1 Το 70% του βάρους του ανθρώπινου οργανισμού είναι υγρό.
α) Τι αποτελεί το υγρό συστατικό του αίματος και το υγρό που βρίσκεται ανάμεσα στα κύτταρα; (μονάδες 3)
β) Αναφέρετε ονομαστικά δύο θρεπτικές ουσίες για το κύτταρο που περιέχει το εξωκυττάριο υγρό. (μονάδες 4)
Μονάδες 7
2.2 Η διαφορετική συγκέντρωση ουσιών στο ενδοκυττάριο και στο εξωκυττάριο υγρό προκαλεί καθαρή μετακίνηση νερού μέσα από τη μεμβράνη.
α) Με ποιο φαινόμενο πραγματοποιείται η καθαρή μετακίνηση του νερού;
(μονάδες 4)
β) Πώς διατηρείται σταθερός ο όγκος του κυττάρου και ακέραια η κυτταρική μεμβράνη; (μονάδες 6)
Μονάδες 10
2.3 Το κύτταρο πετυχαίνει τη μετακίνηση ιόντων νατρίου και καλίου αντίθετα με τη διαφορά συγκέντρωσης, δηλαδή από τη μικρότερη συγκέντρωση προς τη μεγαλύτερη μ’ ένα μηχανισμό ενεργητικής μεταφοράς. Πώς ονομάζεται αυτός ο μηχανισμός ενεργητικής μεταφοράς, που υπάρχει σε όλα τα κύτταρα, (μονάδες 4) και ποια ευθύνη έχει; (μονάδες 4)
Μονάδες 8
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Αποτελεί το εξωκυττάριο υγρό.
β) Οι θρεπτικές ουσίες για το κύτταρο που περιέχει το εξωκυττάριο υγρό είναι το οξυγόνο, η γλυκόζη, τα λιπαρά οξέα και τα αμινοξέα.
2.2
α) Με το φαινόμενο της ώσμωσης.
β) Επειδή στην πραγματικότητα λειτουργούν διάφοροι άλλοι πολύπλοκοι μηχανισμοί, η καθαρή ποσότητα νερού μετακινείται συνεχώς μέσα από την κυτταρική μεμβράνη, με δεδομένο ότι όση ποσότητα νερού μπαίνει στο κύτταρο τόσο βγαίνει από αυτό. Έτσι ο όγκος του κυττάρου διατηρείται σταθερός και η κυτταρική μεμβράνη ακέραια.
2.3 Ο μηχανισμός αυτός ονομάζεται αντλία Na + - K + και είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση της διαφοράς συγκέντρωσης των ιόντων νατρίου και καλίου στις δύο πλευρές της μεμβράνης.
17746_SOLUTION 59
17752
Θέμα 2ο
2.1 Μεταξύ της εξωτερικής και εσωτερικής πλευράς της κυτταρικής μεμβράνης δημιουργείται διαφορά δυναμικού.
α) Πώς ονομάζεται αυτό το δυναμικό (μονάδες 2) και πόσα περίπου mV είναι;
(μονάδες 2)
β) Τι σημαίνει αυτή η τιμή των mV όσον αφορά την εσωτερική και εξωτερική πλευρά της μεμβράνης; (μονάδες 2)
γ) Σε ποια κύτταρα του οργανισμού υπάρχουν διαφορές δυναμικού ανάμεσα στις δύο πλευρές της κυτταρικής μεμβράνης; (μονάδες 2)
Μονάδες 8
2.2 Στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου επιδρά ένα χημικό ερέθισμα το οποίο στιγμιαία αλλάζει τη διαπερατότητα της στο σημείο αυτό για τα ιόντα νατρίου και καλίου. Η μετακίνηση ιόντων έχει σαν αποτέλεσμα την αναστροφή δυναμικού της μεμβράνης στο σημείο αυτό από αρνητικό σε θετικό και την γρήγορη επαναφορά του.
α) Τι συνιστούν οι γρήγορες μεταβολές στο δυναμικό της μεμβράνης στο σημείο αυτό; (μονάδες 4)
β) Τι αποτελεί η μετάδοση του δυναμικού ενέργειας κατά μήκος του νευρικού κυττάρου; (μονάδες 4)
Μονάδες 8
2.3 Ο σκελετός του ανθρώπου διαιρείται στο σκελετό του κορμού και στο σκελετό των άκρων.
α) Να αναφέρετε ονομαστικά και αριθμητικά τα οστά από τα οποία αποτελείται το εγκεφαλικό κρανίο. (μονάδες 6)
β) Να αναφέρετε ονομαστικά τα οστά από τα οποία αποτελείται ο σκελετός του χεριού. (μονάδες 3)
Μονάδες 9
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 2ο
2.1
α) Το δυναμικό αυτό ονομάζεται δυναμικό ηρεμίας και είναι περίπου -70 mV.
β) Η τιμή αυτή σημαίνει ότι η εσωτερική πλευρά της μεμβράνης είναι ηλεκτραρνητικότερη κατά 70 mV από την εξωτερική.
γ) Σε όλα τα κύτταρα του οργανισμού.
2.2
α) Οι γρήγορες μεταβολές στο δυναμικό της μεμβράνης συνιστούν το δυναμικό ενέργειας.
β) Τη νευρική ώση.
2.3
α) Το εγκεφαλικό κρανίο αποτελείται από οκτώ οστά, τέσσερα μονά και δύο διπλά.
Μονά είναι το μετωπιαίο, το ινιακό, το σφηνοειδές και το ηθμοειδές. Διπλά είναι το κροταφικό (δεξιό-αριστερό) και το βρεγματικό (δεξιό-αριστερό).
β) Αποτελείται από τα οστά του καρπού, τα μετακάρπια οστά και τις φάλαγγες των δακτύλων.
17752_SOLUTION 61
21532
Θέμα 4ο
4.1 Ο καθηγητής στο μάθημα της Ανατομίας ανέφερε πως το κύτταρο για να μετακινήσει ιόντα καλίου και νατρίου από το ενδοκυττάριο προς το εξωκυττάριο υγρό και αντίστροφα χρησιμοποιεί έναν μηχανισμό ενεργητικής μεταφοράς που ονομάζεται αντλία Na + -K + .
α) Πώς λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός ενεργητικής μεταφοράς; (μονάδες 8)
β) Πότε το εσωτερικό της μεμβράνης του κυττάρου είναι αρνητικά φορτισμένο; (μονάδες 5)
Μονάδες 13
4.2 Καθώς εισέρχεστε στο γυμναστήριο βλέπετε μια αφίσα που αναφέρει ότι, όλες οι κινήσεις του σώματος είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας στη δράση περισσότερων από έναν μυών. Η συνεργασία των μυών κατά ζεύγη εξασφαλίζει την αρμονική κίνηση του σώματος.
α) Ποιοί είναι οι μύες που συνεργάζονται κατά ζεύγη έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η κίνηση του σώματος; (μονάδες 6)
β) Πως πραγματοποιείται η έκταση της κνήμης; (μονάδες 6)
Μονάδες 12
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα 4ο
4.1
α) Ο μηχανισμός αυτός δουλεύει συνεχώς σαν πραγματική αντλία και για κάθε 3 Na + που απομακρύνει από το εσωτερικό του κυττάρου προς τα έξω βάζει 2 Κ + μέσα στο κύτταρο. Η ενέργεια που χρειάζεται απελευθερώνεται από τη διάσπαση του ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη), που είναι το «ενεργειακό νόμισμα» του οργανισμού.
β) Όταν έχουμε μεγάλη συγκέντρωση ιόντων καλίου και άλλων αρνητικών ιόντων στο εσωτερικό της μεμβράνης του κυττάρου έχει σαν αποτέλεσμα την εγκατάσταση αρνητικού φορτίου ενδοκυττάρια.
4.2
α) Οι μύες που συνεργάζονται κατά ζεύγη για να επιτευχθεί μια συγκεκριμένη κίνηση των σώματος είναι:
1) ο κύριος μυς, είναι εκείνος από τον οποίο εξαρτάται η συγκεκριμένη κίνηση.
2) ο ανταγωνιστής μυς, είναι εκείνος ο οποίος ενεργεί αντίθετα προς τη συγκεκριμένη κίνηση. Πριν απο τη συστολή του κύριου μυός πρέπει να χαλαρώσει ο ανταγωνιστής.
β) Για να γίνει έκταση της κνήμης ο ανταγωνιστής μυς, που είναι ο δικέφαλος μηριαίος(ανταγωνίζεται τη δράση του τετρακέφαλου μηριαίου) χαλαρώνει, ενώ συστέλλεται
ο κύριος μυς, ο οποίος είναι ο τετρακέφαλος μηριαίος,. Επομένως πριν από τη συστολή του κύριου μυός πρέπει να χαλαρώσει ο ανταγωνιστής.
21532_SOLUTION 176