Κεφ6τθ

Κεφ.6

17708

Θέμα 2ο

2.1 Ο σκελετός του ανθρώπου διαιρείται στο σκελετό του κορμού και στο σκελετό των άκρων.

α) Σε ποια μέρη υποδιαιρείται ο σκελετός του κορμού; (μονάδες 6)

β) Σε ποια μέρη υποδιαιρείται ο σκελετός των άκρων; (μονάδες 4)

Μονάδες 10

2.2 Στο μάθημα της Ανατομίας – Φυσιολογίας Ι ο καθηγητής έφερε ένα πρόπλασμα μηριαίου οστού το οποίο παρουσιάζει κάθετη τομή στη μία από τις δύο επιφύσεις του. Οι μαθητές παρατήρησαν σε αυτή πυκνές περιοχές χωρίς κοιλότητες και περιοχές με πολυάριθμες διαπλεκόμενες κοιλότητες, τις μυελοκυψέλες. Σε ποιο τύπο οστού αντιστοιχεί η κάθε μία περιοχή που παρατήρησαν οι μαθητές;

Μονάδες 6

2.3 Η κυτταρική μεμβράνη συνιστά μια πολύ λεπτή ελαστική κατασκευή η οποία αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από λιπίδια και πρωτεΐνες.

α) Πως λέγεται ο σχηματισμός των στιβάδων λιπιδίων της κυτταρικής μεμβράνης. (μονάδες 1)

β) Κατονομάστε τα είδη των λιπιδίων της κυτταρικής μεμβράνης. (μονάδες 4)

γ) Αναφέρετε ονομαστικά τα είδη των γλυκοπρωτεϊνών της κυτταρικής μεμβράνης. (μονάδες 4)

Μονάδες 9

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Ο σκελετός του κορμού υποδιαιρείται στο σκελετό της κεφαλής, στη σπονδυλική στήλη και στο σκελετό του θώρακα.

β) Ο σκελετός των άκρων υποδιαιρείται στο σκελετό των άνω άκρων και στο σκελετό των κάτω άκρων.

2.2 Οι πυκνές περιοχές χωρίς κοιλότητες αντιστοιχούν στο συμπαγές οστούν, ενώ οι περιοχές με πολυάριθμες διαπλεκόμενες κοιλότητες, οι μυελοκυψέλες, αντιστοιχούν στο σπογγώδες οστούν.

*Τα οστά σύμφωνα με τη σύστασή τους αντιστοιχούν στα συμπαγή οστά και τα σπογγώδη οστά (επεξήγηση από εκπαιδευτικό) .

2.3

α) Ο σχηματισμός των στιβάδων λιπιδίων της κυτταρικής μεμβράνης ονομάζεται λιπιδιακή διπλοστιβάδα.

β) Τα λιπίδια της κυτταρικής μεμβράνης είναι δύο ειδών: φωσφολιποειδή και χοληστερόλη.

γ) Οι γλυκοπρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης διακρίνονται σε δομικές και περιφερικές.

17708_SOLUTION

17724

Θέμα 2ο

2.1 Το προσωπικό κρανίο περιέχει την αρχή του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήματος, γι’ αυτό ονομάζεται και σπλαγχνικό κρανίο.

α) Να αναφέρετε ονομαστικά τα διπλά οστά του προσωπικού κρανίου. (μονάδες 6)

β) Να αναφέρετε ονομαστικά (και τον αριθμό) τις οστέινες κοιλότητες που σχηματίζουν τα οστά του προσωπικού κρανίου μαζί με μερικά οστά της βάσης του κρανίου. (μονάδες 3)

γ) Ποιο από τα οστά του προσωπικού κρανίου είναι το μόνο κινητό οστό της κεφαλής; (μονάδες 2)

δ) Ποια οστά του προσωπικού κρανίου αρθρώνονται ώστε να σχηματιστεί η κροταφογναθική διάρθρωση; (μονάδες 2)

Μονάδες 13

2.2 Τα αισθητήρια όργανα είναι εξειδικευμένα περιφερικά νευρικά όργανα, τα οποία δέχονται εξωτερικά ή εσωτερικά ερεθίσματα ή μηνύματα, από τα οποία διεγείρονται.

α) Ποιο νεύρο μεταβιβάζει τη νευρική διέγερση στο κεντρικό νευρικό σύστημα; (μονάδες 4)

β) Το δέρμα για ποιες αισθήσεις είναι αισθητήριο όργανο; (μονάδες 4)

γ) Ποια είναι τα απαραίτητα στοιχεία για να έχουμε μία αίσθηση; (μονάδες 4)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Το διπλά οστά του προσωπικού κρανίου είναι τα δύο δακρυϊκά, τα δύο ρινικά, οι δύο κάτω ρινικές κόγχες, οι δύο άνω γνάθοι, τα δύο ζυγωματικά, τα δύο υπερώϊα.

β) Οι δύο οφθαλμικοί κόγχοι (δεξιός-αριστερός), η ρινική κοιλότητα και η στοματική κοιλότητα.

γ) Η μονή κάτω γνάθος.

δ) Η κάτω γνάθος αρθρώνεται με τα κροταφικά οστά και σχηματίζει την κροταφογναθική διάρθρωση.

2.2

α) Το αισθητήριο νεύρο.

β) Το όργανο της αφής και της αίσθησης του πόνου και της πίεσης είναι το δέρμα.

γ) Το ερέθισμα, το αισθητήριο όργανο, το αισθητικό νεύρο και το αντίστοιχο κέντρο του εγκεφάλου.

17724_SOLUTION

17725

Θέμα 2ο

2.1 Η σπονδυλική στήλη αποτελεί τον κύριο στηρικτικό σκελετικό άξονα του σώματος.

α) Ποιοι σπόνδυλοι ονομάζομαι γνήσιοι και γιατί; (μονάδα 3) Ποιοι σπόνδυλοι ονομάζονται νόθοι και γιατί; (μονάδα 3)

β) Πόσους σπονδύλους διακρίνουμε ανάλογα με την μοίρα της σπονδυλικής στήλης; (μονάδες 5)

γ) Το στέρνο, οι δώδεκα θωρακικοί σπόνδυλοι και τα δώδεκα ζεύγη πλευρών που εκτείνονται μεταξύ σπονδυλικής στήλης και στέρνου τι αποτελούν; (μονάδες 2)

Μονάδες 13

2.2 Το δέρμα αποτελεί το αισθητήριο όργανο της αφής, το οποίο καλύπτει εξωτερικά ολόκληρο το σώμα.

α) Πώς ονομάζεται το σύστημα του οργανισμού το οποίο αποτελείται από το δέρμα μαζί τα εξαρτήματά του, δηλαδή τις τρίχες, τα νύχια και τους αδένες του; (μονάδες 3)

β) Αναφέρετε ονομαστικά δύο παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται το χρώμα το δέρματος. (μονάδες 6)

γ) Που εκβάλλουν τα εκφορητικά σωληνάρια των ιδρωτοποιών αδένων; (μονάδες 3)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Οι αυχενικοί, θωρακικοί και οσφυϊκοί σπόνδυλοι είναι ανεξάρτητοι και ονομάζονται γνήσιοι σπόνδυλοι. Οι ιεροί και οι κοκκυγικοί έχουν συνοστεωθεί και σχηματίζουν αντίστοιχα ενιαία οστά, το ιερό οστό και τον κόκκυγα, γι ‘αυτό και ονομάζονται νόθοι σπόνδυλοι.

β) Ανάλογα με την μοίρα της σπονδυλικής στήλης διακρίνουμε επτά αυχενικούς, δώδεκα θωρακικούς, πέντε οσφυϊκούς, πέντε ιερούς και τρεις – τέσσερις κοκκυγικούς σπονδύλους.

γ) Το σκελετό του θώρακα.

2.2

α) Το δέρμα μαζί τα εξαρτήματά του, δηλαδή τις τρίχες, τα νύχια και τους αδένες του ποιο σύστημα του οργανισμού αποτελεί το καλυπτήριο σύστημα.

β) Το χρώμα του δέρματος εξαρτάται από την ποσότητα των χρωστικών ουσιών, την ποσότητα του οξυγόνου, τη φυλή, το φύλο, την ηλικία και την περιοχή του σώματος.

γ) Στα μικρά στόμια που ονομάζονται πόροι.

17725_SOLUTION

17726

Θέμα 2ο

2.1 Οι περισσότερες πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης είναι γλυκοπρωτεϊνες και διακρίνονται σε δομικές και περιφερικές πρωτεΐνες.

α) Ποιες από αυτές διαπερνούν ολόκληρο το πάχος της κυτταρικής μεμβράνης (μονάδες 4) και ποιες είναι προσκολλημένες στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης και δεν φθάνουν στο εσωτερικό του κυττάρου; (μονάδες 4)

β) Πώς λειτουργούν κυρίως οι περιφερικές πρωτεΐνες; (μονάδες 5)

Μονάδες 13

2.2 Μεταξύ των ιστών του ανθρώπινου σώματος υπάρχει ένας ιστός που είναι από τους σκληρότερους και μετά τον χόνδρο ο πιο ανθεκτικός στις πιέσεις.

α) Πως ονομάζεται αυτός ο ιστός; (μονάδες 4)

β) Ποια είναι η κύρια λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου; (μονάδες 4)

γ) Σε ποιες επιφάνειες (μονάδες 2) και θέσεις (μονάδες 2) των οστών λείπει το περιόστεο;

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Οι δομικές πρωτεΐνες διαπερνούν ολόκληρο το πάχος της κυτταρικής μεμβράνης ενώ οι περιφερικές πρωτεΐνες είναι προσκολλημένες στην επιφάνεια της κυτταρικής μεμβράνης και δε φθάνουν στο εσωτερικό του κυττάρου.

β) Οι περιφερικές πρωτεΐνες λειτουργούν κυρίως ως ένζυμα.

2.2

α) Ο ιστός αυτός ονομάζεται οστίτης ιστός.

β) Η κύρια λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου είναι η θρέψη του οστίτη ιστού και η συνεχής ανακατασκευή του οστού.

γ) Στις αρθρικές επιφάνειες και στις θέσεις όπου προσφύονται σύνδεσμοι και τένοντες.

17726_SOLUTION

17739

Θέμα 2ο

2.1 Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από διάφορα συστήματα που συνδέονται μεταξύ τους ανατομικά και λειτουργικά και με την επίδραση του νευρικού συστήματος και των ορμονών τον εμφανίζουν ως ενιαίο σύνολο. Τι αποτελούν τα συστήματα αυτά (μονάδες 4) και γιατί συνεργάζονται μεταξύ τους; (μονάδα 4)

Μονάδες 8

2.2 Τα όργανα του μυοσκελετικού συστήματος αποτελούνται από διάφορους ιστούς.

α) Πώς διακρίνεται ο ερειστικός ιστός; (μονάδες 4)

β) Αναφέρετε, ονομαστικά, τα όργανα του ανθρώπινου σκελετού που αποτελούνται από ερειστικό ιστό. (μονάδες 3)

Μονάδες 7

2.3 Μέσα από την κυτταρική μεμβράνη γίνεται η μεταφορά μορίων ή ιόντων με βασικούς μηχανισμούς.

α) Να αναφέρεται ονομαστικά του βασικούς μηχανισμούς μεταφοράς μορίων ή ιόντων. (μονάδες 2)

β) Σε ποιον από τους προηγούμενους βασικούς μηχανισμούς, για να πραγματοποιηθεί μεταφορά μορίων ή ιόντων, απαιτείται κατανάλωση ενέργειας; (μονάδες 2)

γ) Σε ποιον από τους προηγούμενους βασικούς μηχανισμούς μεταφοράς μορίων ή ιόντων περνούν εύκολα από την κυτταρική μεμβράνη το οξυγόνο, το διοξείδιο του άνθρακα, το οινόπνευμα και τα λιπαρά οξέα; (μονάδες 3)

δ) Πώς ονομάζεται ο βασικός μηχανισμός μεταφοράς μορίων ή ιόντων με τον οποίο μπορεί μια ουσία να μεταφερθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις, να μπει στο κύτταρο ή να βγει από αυτό; (μονάδες 3)

Μονάδες 10

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1 Τα συστήματα αποτελούν αθροίσματα οργάνων, τα οποία έχουν κοινή καταγωγή και συνεργάζονται μεταξύ τους για την πραγματοποίηση μιας κοινής λειτουργίας.

2.2

α) Ο ερειστικός ιστός διακρίνεται στον συνδετικό, χονδρικό και οστίτη ιστό.

β) Τα όργανα του ανθρώπινου σκελετού που αποτελούνται από ερειστικό ιστό είναι τα οστά και οι αρθρώσεις.

2.3

α) Είναι η διάχυση ουσιών και η ενεργητική μεταφορά.

β) Στην ενεργητική μεταφορά.

γ) Στον βασικό μηχανισμό της απλής διάχυσης.

δ) Στον βασικό μηχανισμό της διευκολυνόμενης διάχυσης.

17739_SOLUTION

18471

Θέμα 2ο

2.1

α) Ποια διάρθρωση αποτελεί παράδειγμα πλήρους διαίρεσης της αρθρικής κοιλότητας με διάρθριο χόνδρο; (μονάδες 4)

β)Περιγράψτε τις σύνθετες διαρθρώσεις. Αναφέρατε ένα παράδειγμα σύνθετης διάρθρωσης.(μονάδες 4)

γ)Αναφέρατε ονομαστικά τα είδη κινήσεων που διακρίνουμε στις διαρθρώσεις. (μονάδες 5)

Μονάδες 13

2.2

α) Με ποιούς μύες και με ποιό τρόπο πραγματοποιείται ο περισταλτισμός του πεπτικού σωλήνα;(μονάδες 2)

β)Που βρίσκονται οι ατρακτοειδείς μυϊκές ίνες, οι οποίες δεν υπακούουν στη θέληση μας; (μονάδες 4)

γ)Αναφέρατε ονομαστικά τρείς μύες που έχουν κοινή γαστέρα και κατάφυση, αλλά περισσότερες από μία εκφύσεις. (μονάδες 6)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Παράδειγμα πλήρους διαίρεσης της αρθρικής κοιλότητας με διάρθριο χόνδρο, αποτελεί η κροταφογναθική διάρθρωση.

β)Οι σύνθετες διαρθρώσεις σχηματίζονται με περισσότερα από δύο οστά και περιβάλλονται από κοινό αρθρικό θύλακο. Παράδειγμα η διάρθρωση του αγκώνα.

γ) Τα είδη κινήσεων που διακρίνουμε στις διαρθρώσεις είναι η ολίσθηση ,η κάμψη έκταση, η προσαγωγή, απαγωγή ,η στροφή και περιαγωγή.

2.2

α)Ο περισταλτισμός του πεπτικού σωλήνα πραγματοποιείται με τις λείες μυϊκές ίνες. Με τη σύσπαση τους το περιεχόμενο των κοίλων σπλάχνων αναμειγνύεται και προωθείται.

β)Ο λείος μυϊκός ιστός, ο οποίος συναντάται στους λείους μύες των σπλάχνων, των αδένων και των αγγείων.

γ)Οι μύες που έχουν κοινή γαστέρα και κατάφυση, αλλά περισσότερες από μια εκφύσεις είναι ο δικέφαλος (δικέφαλος βραχιόνιος, δικέφαλος μηριαίος), τρικέφαλος (τρικέφαλος βραχιόνιος), τετρακέφαλος ( τετρακέφαλος μηριαίος).

18471_SOLUTION

18491

Θέμα 2ο

2.1

α)Σε ποιους μύες περιλαμβάνεται το διάφραγμα ; Περιγράψτε το διάφραγμα και αναφέρατε σε τι εξυπηρετεί.(μονάδες 6)

β)Αναφέρατε ονομαστικά σε τι διακρίνονται οι μύες της πρόσθιας επιφάνειας του κορμού. (μονάδες 4)

γ)Που βρίσκονται οι μεσοπλεύριοι μύες και σε τι χρησιμεύουν; (μονάδες 2)

Μονάδες 12

2.2

α) Σε ποια είδη διακρίνονται οι σκελετικοί μύες; (μονάδες 4)

β)Τι περιβάλλουν οι σφιγκτήρες μύες; Αναφέρατε δύο παραδείγματα. (μονάδες 5)

γ)Τι είναι οι τένοντες των μυών ,απo τι αποτελούνται και τι συνδέουν; (μονάδες 4)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Το διάφραγμα περιλαμβάνεται στους μύες του θώρακα. Είναι ένας πλατύς θολωτός μυς που χωρίζει την κοιλότητα του θώρακα από την κοιλότητα της κοιλιάς.

β)Οι μύες της πρόσθιας επιφάνειας του κορμού διακρίνονται στους μύες της κεφαλής, στους μύες του τραχήλου, στους μύες του θώρακα, στους μύες της κοιλιάς.

γ)Οι μεσοπλεύριοι μύες βρίσκονται ανάμεσα στις πλευρές και λειτουργούν ως αναπνευστικοί μύες.

2.2

α) Οι σκελετικοί μύες διακρίνονται σε μακρούς, βραχείς, πλατείς, σφιγκτήρες.

β)Οι σφιγκτήρες μύες περιβάλλουν τις φυσιολογικές οπές του σώματος. Παράδειγμα ο σφιγκτήρας του πρωκτού και ο σφιγκτήρας του στόματος.

γ) Οι προσφύσεις των μυών ,οι οποίες ειδικότερα στους μακρούς μύες βρίσκονται στα δύο άκρα τους, αποτελούν τους τένοντες του μυός. Οι τένοντες αποτελούνται από συνδετικό ιστό και συνδέουν τους μύες με τα οστά.

18491_SOLUTION

21597

Θέμα 4ο

4.1 Στη διάρθρωση ο μαλακότερος ιστός, περιβάλλει τα αρθρούμενα οστά και έτσι επιτρέπεται από μικρή μέχρι μεγάλη κινητικότητα.

α) Περιγράψτε το μέρος της διάρθρωσης όπου μπορούν να εμφανιστούν αρθροπάθειες. (μονάδες 6)

β) Περιγράψτε το μέρος της διάρθρωσης όπου η παθολογική αύξηση του αρθρικού υγρού μετά από τραυματισμό ή φλεγμονή λέγεται ύδραρθρος; (μονάδες 6)

Μονάδες 12

4.2 Στο μάθημα της Ανατομίας η καθηγήτρια ρώτησε τη Μαρία:

-Που βρίσκονται οι ειδικοί υποδεκτικοί κάλυκες για τα τέσσερα είδη βασικών γεύσεων πάνω στο όργανο της γλώσσας;

Η Μαρία απάντησε ότι:

-Οι κάλυκες για τη γεύση του γλυκού είναι όλοι συγκεντρωμένοι στη βάση της γλώσσας, για τη γεύση του πικρού είναι όλοι στην κορυφή της, για τη γεύση του αλμυρού είναι οι περισσότεροι στα πλάγια χείλη της ενώ για τη γεύση του ξινού είναι όλοι στο κέντρο της γλώσσας.

α) Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την Μαρία; (μονάδες 1)

β) Παρακαλώ να τεκμηριώσετε την απάντηση σας. (μονάδες 12)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4ο

4.1

α) Οι αρθρικές επιφάνειες είναι οι επιφάνειες των οστών που έρχονται σε επαφή. Είναι λείες και εφαρμόζουν η μία στην άλλη, δηλαδή αν η μία είναι κοίλη ή άλλη είναι κυρτή. Καλύπτονται από ένα στρώμα χόνδρου που λέγεται αρθρικός χόνδρος. Οι διαταραχές του αρθρικού χόνδρου δημιουργούν δυσκολία στην κίνηση της άρθρωσης, προκαλούν πόνο και χαρακτηρίζονται ως αρθροπάθειες.

β) Η αρθρική κοιλότητα είναι ο κλειστός χώρος που βρίσκεται ανάμεσα στις αρθρικές επιφάνειες και τον αρθρικό υμένα. Η αρθρική κοιλότητα περιέχει ελάχιστη ποσότητα ολισθηρού υγρού, του αρθρικού υγρού, το οποίο παράγεται από τον αρθρικό υμένα. Με το αρθρικό υγρό εξασφαλίζεται η ομαλή ολίσθηση των αρθρικών επιφανειών μεταξύ τους. Η παθολογική αύξηση του αρθρικού υγρού μετά από τραυματισμό ή φλεγμονή λέγεται ύδραρθρος.

4.2

α) Όχι, δεν συμφωνώ.

β) Οι κάλυκες για τη γεύση του γλυκού είναι συγκεντρωμένοι στην κορυφή της γλώσσας, ενώ στη βάση της είναι λίγοι, οι κάλυκες για τη γεύση του πικρού είναι περισσότεροι στη βάση της γλώσσας, οι κάλυκες για τη γεύση του αλμυρού είναι περισσότεροι στην κορυφή και τα πλάγια χείλη της γλώσσας και οι κάλυκες για την όξινη γεύση είναι περισσότεροι στα πλάγια χείλη της γλώσσας.

21597_SOLUTION

19921

Θέμα 4ο

4.1 Ο Πέτρος και ο Νίκος, μαθητές του τομέα Νοσηλευτικής , διαφωνούν για την εξωτερική μορφή των οστών. Ο Πέτρος υποστηρίζει ότι η εξωτερική μορφή των οστών είναι λεία, ενώ ο Νίκος διαφωνεί λέγοντας ότι η εξωτερική μορφή του οστού σε διάφορες θέσεις εμφανίζει προεξοχές, αποφύσεις και ογκώματα αλλά δεν θυμάται πως λέγονται. Μπορείτε να τον βοηθήσετε αναφέροντας:

α) Πώς ονομάζονται οι προεξοχές, οι αποφύσεις και τα ογκώματα που βρίσκονται στις διάφορες θέσεις εξωτερικά του οστού (μονάδες 4) και σε τι χρησιμεύουν; (μονάδες 3)

β) Τι δημιουργούνται εξωτερικά του οστού από την πορεία των αγγείων και των νεύρων πάνω στα οστά; (μονάδες 3)

γ) Τι υπάρχουν στις θέσεις όπου τα οστά συνδέονται μεταξύ τους; (μονάδες 3)

Μονάδες 13

4.2 Ο Περικλής μελετάει ανατομία. Αυτό που τον δυσκολεύει στη μελέτη του είναι η ενότητα με αναφορές στη δομή και λειτουργία της γραμμωτής μυϊκής ίνας. Βοηθήστε τον να κατανοήσει τη δομή και τη λειτουργία της γραμμωτής μυϊκής ίνας απαντώντας στη παρακάτω ερώτηση:

α) Από τι αποτελούνται οι γραμμωτές μυϊκές ίνες; (μονάδες 12) Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4ο

4.1

α) Η εξωτερική μορφή των οστών εμφανίζει σε διάφορες θέσεις προεξοχές, αποφύσεις και ογκώματα που λέγονται φύματα, άκανθες, γραμμές και τραχύσματα και χρησιμεύουν στην πρόσφυση των μυών και των συνδέσμων.

β) Στις επιφάνειες των οστών υπάρχουν επίσης αύλακες, βοθρία, βόθροι και εντομές, που δημιουργούνται από την πορεία των αγγείων και των νεύρων πάνω στα οστά. Τα οστά έχουν επίσης τα τροφοφόρα τρήματα από τα οποία εισέρχονται τα αγγεία που τρέφουν τα οστά.

γ) Στις θέσεις όπου τα οστά συνδέονται μεταξύ τους υπάρχουν οι αρθρικές επιφάνειες.

4.2

α) Ο σκελετικός μυς αποτελείται από μακριές κυλινδρικές ίνες. Οι ίνες αυτές έχουν γραμμώσεις και λέγονται γραμμωτές μυϊκές ίνες. Περιβάλλονται όπως όλα τα κύτταρα από την κυτταρική μεμβράνη που λέγεται σαρκείλλημα. Στο κυτταρόπλασμα της μυϊκής ίνας, που λέγεται σαρκόπλασμα, υπάρχουν πάρα πολλά μιτοχόνδρια και αναπτυγμένο ενδοπλασματικό δίκτυο, το σαρκοπλασματικό δίκτυο. Σε κάθε μυϊκή ίνα υπάρχει μεγάλος αριθμός πυρήνων, διάσπαρτων σε όλο το μήκος της. Η μυϊκή ίνα περιέχει μερικές εκατοντάδες η χιλιάδες μυϊκά ινίδια, παράλληλα μεταξύ τους, που εκτείνονται από τη μία ως τη άλλη άκρη της. Κάθε ινίδιο αποτελείται από πολλά νημάτια ακτίνης και μυοσίνης τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο εναλλάξ. Κατά μήκος των ινιδίων παρεμβάλλονται κάθετα στον επιμηκή άξονα τους πάρα πολύ λεπτές μεμβράνες. Το τμήμα του μυϊκού ινιδίου που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο διαδοχικές μεμβράνες λέγεται σαρκομέριο. Τα νημάτια της ακτίνης είναι προσκολλημένα με το ένα άκρο τους στη μεμβράνη του σαρκομερίου. Τα νημάτια της μυοσίνης που παρεμβάλλονται συνδέονται μόνο μεταξύ τους και όχι με τη μεμβράνη του σαρκομερίου. Οι περιοχές στις οποίες υπάρχουν αλληλοκαλυπτόμενα νημάτια ακτίνης και μυοσίνης στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο δίνουν την εικόνα μιας σκοτεινής ζώνης. Οι περιοχές όπου υπάρχουν μόνο νημάτια ακτίνης δίνουν την εικόνα φωτεινής ζώνης. Η εναλλαγή αυτή των σκοτεινών και φωτεινών περιοχών προσδίδει τις χαρακτηριστικές τους γραμμώσεις στις μυϊκές ίνες των σκελετικών μυών.

19921_SOLUTION

19544

Θέμα 4ο

Οι μεσοπλεύριοι μύες, βρίσκονται ανάμεσα στις πλευρές και λειτουργούν ως αναπνευστικοί μύες.

α) Περιγράψτε με ποιο τρόπο γίνεται η συστολή των μυϊκών ινών τους. (μονάδες 10)

β) Ποια ιόντα είναι απαραίτητα για να γίνει η συστολή των μυϊκών ινών τους; (μονάδες 2) Που βρίσκονται αυτά αποθηκευμένα και πως απελευθερώνονται; (μονάδες 8)

γ) Από πού προέρχεται η ενέργεια που χρειάζεται για τη συστολή τους. (μονάδες 5)

Μονάδες 25

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4ο

α) Η μυϊκή συστολή των μεσοπλεύριων μυών γίνεται χάρη σ’ έναν πολύπλοκο μηχανισμό με τον οποίο, σε κάθε σαρκομέριο, τα νημάτια μυοσίνης έλκουν τα νημάτια ακτίνης με αποτέλεσμα να αλληλοκαλύπτονται σε όλο τους το μήκος. Με το μηχανισμό αυτό ελαττώνεται το μήκος του σαρκομερίου και κατά συνέπεια ολόκληρης της μυϊκής ίνας.

β) Για να γίνει η διολίσθηση των νηματίων ακτίνης και μυοσίνης, χρειάζεται την παρουσία ιόντων ασβεστίου. Τα ιόντα ασβεστίου είναι αποθηκευμένα στο σαρκοπλασματικό δίκτυο της μυϊκής ίνας και απελευθερώνονται από αυτό κάθε φορά που στη μυϊκή ίνα φθάνει το κατάλληλο νευρικό ερέθισμα.

γ) Η ενέργεια που χρειάζεται για την έλξη των νημάτιων ακτίνης και μυοσίνης προέρχεται από τη διάσπαση της τριφωσφορικής αδενοσίνης ΑΤΡ σε διφωσφορική αδενοσίνη ADP.

19316

Θέμα 2ο

2.1 Ο σκελετός του θώρακα αποτελεί υποδιαίρεση του σκελετού του κορμού του ανθρώπου.

α) Αναφέρετε αναλυτικά τα μέρη που αποτελούν τον σκελετό του θώρακα. (μονάδες 6)

β) Περιγράψτε το σχήμα του σκελετού του θώρακα. (μονάδες 3)

γ) Κατονομάστε ποιες διαστάσεις (διαμέτρους) εμφανίζει ο σκελετός του θώρακα, οι οποίες μεταβάλλονται στις διάφορες φάσεις των αναπνευστικών κινήσεων. (μονάδες 3) Μονάδες 12

2.2 Το ανθρώπινο δέρμα αποτελείται από τρεις στιβάδες.

α) Κατονομάστε τις στιβάδες του δέρματος από έξω προς τα μέσα. (μονάδες 6)

β) Αναφέρετε ονομαστικά ποια επιπλέον ανατομικά στοιχεία περιέχει το δέρμα. (μονάδες 5)

γ) Ποια από τις τρεις στιβάδες του δέρματος δεν έχει καθόλου αιμοφόρα και λεμφοφόρα αγγεία, ενώ έχει αντίθετα πολλά νεύρα; (μονάδες 2)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Ο σκελετός του θώρακα αποτελείται από το στέρνο, τους δώδεκα θωρακικούς σπονδύλους και τα δώδεκα ζεύγη πλευρών που εκτείνονται μεταξύ σπονδυλικής στήλης και στέρνου.

β) Ο θώρακας στο σύνολό του έχει σχήμα κώνου αποπλατυσμένου από μπροστά προς τα πίσω.

γ) Ο σκελετός του θώρακα εμφανίζει τρεις διαστάσεις (διαμέτρους): την κάθετη, την εγκάρσια και την προσθιοπίσθια.

2.2

α) Οι τρεις στιβάδες του δέρματος από έξω προς τα μέσα είναι: η επιδερμίδα, το χόριο και το υποδερμάτιο πέταλο.

β) Εκτός από τις τρεις στιβάδες το δέρμα περιέχει επίσης αδένες, τρίχες, νύχια, αγγεία και νεύρα.

γ) Η επιδερμίδα δεν έχει καθόλου αιμοφόρα και λεμφοφόρα αγγεία, ενώ αντίθετα έχει πολλά νεύρα.

19319

Θέμα 2ο

2.1 Ο σκελετός των κάτω άκρων αποτελεί υποδιαίρεση του σκελετού των άκρων του ανθρώπου.

α) Αναφέρετε αναλυτικά από ποια οστά και σκελετούς αποτελείται ο σκελετός των κάτω άκρων. (μονάδες 13)

β) Σε ποιο τύπο οστών περιλαμβάνονται τα οστά του ταρσού, όσον αφορά το σχήμα τους; (μονάδες 2)

Μονάδες 15

2.2 Η επιδερμίδα αποτελεί μια από τις τρεις στιβάδες του ανθρώπινου δέρματος.

α) Κατονομάστε από ποιες στιβάδες αποτελείται η επιδερμίδα (μονάδες 2) και αναφέρετε ονομαστικά ποια από τις στιβάδες αυτές ονομάζεται και μητρική στιβάδα. (μονάδες 2)

β) Περιγράψτε τι συμβαίνει στα επιφανειακά κύτταρα της επιδερμίδας όταν κερατινοποιούνται μετά το σχηματισμό τους. (μονάδες 2)

γ) Αναφέρετε ονομαστικά (από μέσα προς τα έξω) από ποιες στιβάδες αποτελείται η παχιά επιδερμίδα που βρίσκεται στις παλάμες και στα πέλματα. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

1) Ο σκελετός των κάτω άκρων αποτελείται: 1) από τα οστά της πυελικής ζώνης, δηλαδή το δεξιό και το αριστερό ανώνυμο οστό. 2) από το σκελετό του μηρού, δηλαδή το μηριαίο οστό και την επιγονατίδα. 3) από το σκελετό της κνήμης, που αποτελείται από τα οστά κνήμη και περόνη. 4) από το σκελετό του ποδιού, που αποτελείται από τα οστά του ταρσού, τα μετατάρσια και τις φάλαγγες των δακτύλων του ποδιού.

2) Τα οστά του ταρσού, όσον αφορά το σχήμα τους, ονομάζονται βραχέα οστά.

2.2

1) Η επιδερμίδα αποτελείται από δύο στιβάδες: α) την επιφανειακή ή κερατίνη στιβάδα και την βαθύτερη ή βλαστική στιβάδα. Η βλαστική στιβάδα της επιδερμίδας ονομάζεται και μητρική στιβάδα.

2) Μετά τον σχηματισμό τους τα επιφανειακά κύτταρα του δέρματος κερατινοποιούνται, δηλαδή υφίστανται ένα είδος εκφύλισης, οπότε νεκρώνονται και πέφτουν (απόπτωση).

3) Στις παλάμες και στα πέλματα όπου η επιδερμίδα είναι παχιά, η τελευταία αποτελείται από τέσσερις στιβάδες οι οποίες από μέσα προς τα έξω είναι:

1. Η βλαστική στιβάδα

2. Η κοκκώδης στιβάδα

3. Η διαυγής στιβάδα

4. Η κεράτινη στιβάδα

19346_

Θέμα 2ο

2.1 Τα οστά του ανθρώπου ανάλογα με το σχήμα τους διακρίνονται μεταξύ άλλων σε μακρά.

α) Αναφέρετε ονομαστικά τους άλλους τύπους διάκρισης των οστών ανάλογα με το σχήμα τους. (μονάδες 3)

β) Κατονομάστε τα τμήματα από τα οποία αποτελούνται τα μακρά οστά (μονάδες 2) και πώς ονομάζεται το όριο που βρίσκεται μεταξύ τους. (μονάδες 2)

γ) Πως ονομάζεται η σωληνοειδής κοιλότητα της διάφυσης μέσα στην οποία βρίσκεται ο μυελός των οστών (μονάδες 2) και με τι επικοινωνεί κατά τα δύο άκρα του; (μονάδες 2)

Μονάδες 11

2.2 Μια από τις στιβάδες του ανθρώπινου δέρματος είναι το χόριο το οποίο αποτελείται από πυκνό ινώδη ιστό.

α) Κατονομάστε τι περιέχει το χόριο (μονάδες 4) και ποια είναι η κύρια αποστολή του χορίου. (μονάδες 1)

β) Πώς ονομάζεται αλλιώς η υποδερμίδα (μονάδες 1), από τι αποτελείται (μονάδες 1) και τι περιέχει; (μονάδες 5)

γ) Τι προκαλεί τη ρυτίδωση του ανθρώπινου δέρματος; (μονάδες 2)

Μονάδες 14

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Άλλοι τύποι οστών ανάλογα με το σχήμα τους είναι: βραχέα, πλατιά και αεροφόρα.

β) Τα μακρά οστά αποτελούνται από ένα κυλινδρικό τμήμα, τη διάφυση και από δύο διογκωμένα άκρα, τις επιφύσεις. Το όριο επίφυσης - διάφυσης καλείται μετάφυση.

γ) Η διάφυση αποτελείται από σκληρή συμπαγή οστική ουσία και περικλείει σωληνοειδή κοιλότητα, το μυελώδη αυλό, μέσα στον οποίο βρίσκεται ο μυελός των οστών.

2.2

α) Το χόριο περιέχει πολλά αγγεία και νεύρα, καθώς επίσης και τις ρίζες των τριχών και τους αδένες του δέρματος. Η κύρια αποστολή του χορίου είναι η θρέψη της επιδερμίδας.

β) Η υποδερμίδα ονομάζεται και υποδερμάτιο πέταλο και αποτελείται από αραιό συνδετικό ιστό, μέσα στον οποίο βρίσκεται λίπος, αιμοφόρα και λεμφικά αγγεία, νεύρα και αισθητικές απολήξεις. Επίσης στο υποδερμάτιο πέταλο βρίσκονται οι άκρες των θυλάκων των τριχών και τα εκκριτικά τμήματα των ιδρωτοποιών αδένων.

γ) Η ρυτίδωση του δέρματος προκαλείται από την ελάττωση του υποδόριου λίπους που βρίσκεται στο υποδερμάτιο πέταλο.

19347

Θέμα 2ο

2.1 Τα οστά του ανθρώπου ανάλογα με το σχήμα τους διακρίνονται σε διάφορους τύπους.

1) Αναφέρετε σε ποιο τύπο οστών ανήκουν οι σπόνδυλοι και τα οστά του καρπού και του ταρσού (μονάδες 2) και περιγράψτε από τι αποτελούνται εσωτερικά και εξωτερικά; (μονάδες 2)

2) Αναφέρετε σε ποιο τύπο οστών ανήκουν τα οστά του θόλου του κρανίου και της ωμοπλάτης (μονάδες 1) και περιγράψτε από τι αποτελούνται; (μονάδες 3)

3) Αναφέρετε σε ποιο τύπο οστών ανήκουν το μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές και κροταφικό οστό και η άνω γνάθος (μονάδες 1) και περιγράψτε τι περικλείουν; (μονάδες 3)

Μονάδες 12

2.2 Το δέρμα του ανθρώπου μεταξύ άλλων περιέχει και τρίχες.

1) Πώς ονομάζεται το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται μέσα στο δέρμα (μονάδες 2), από τι περιβάλλεται (μονάδες 1) και πώς ονομάζεται το τμήμα που βρίσκεται έξω από το δέρμα; (μονάδες 2)

2) Πώς ονομάζεται το τμήμα το οποίο χρησιμεύει για την αύξηση της τρίχας; (μονάδες 1) και τι φτάνουν σε αυτό ώστε να είναι δυνατή η θρέψη της; (μονάδες 2)

3) Που βρίσκεται ο ορθωτήρας μυς της τρίχας (μονάδες 1) και από τι αποτελείται; (μονάδες 1)

4) Σε ποιες περιπτώσεις παρατηρείται ανόρθωση των ορθωτήρων μυών των τριχών δεχόμενες εντολές από το συμπαθητικό σύστημα (μονάδες 2) και πώς αλλιώς χαρακτηρίζεται αυτή η κατάσταση; (μονάδες 1) Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α) Οι σπόνδυλοι και τα οστά του καρπού και του ταρσού ανήκουν στα βραχέα οστά. Τα οστά αυτά αποτελούνται εξωτερικά από λεπτή συμπαγή στιβάδα και εσωτερικά από σπογγώδη οστέινη ουσία.

β) Τα οστά του θόλου του κρανίου και της ωμοπλάτης ανήκουν στα πλατιά οστά και αποτελούνται από δύο πλάκες συμπαγούς ουσίας (έξω, έσω πλάκα), μεταξύ των οποίων υπάρχει λεπτή στιβάδα σπογγώδους ουσίας, που λέγεται διπλόη.

γ) Το μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές, κροταφικό οστό και η άνω γνάθος ανήκουν στα αεροφόρα οστά και περικλείουν κοιλότητα η οποία καλύπτεται με βλεννογόνο και περιέχει αέρα.

2.2

α) Το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται μέσα στο δέρμα ονομάζεται ρίζα και περιβάλλεται από ένα είδος θήκης, που ονομάζεται θύλακος της τρίχας. Το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται έξω από το δέρμα ονομάζεται στέλεχος.

β) Το τμήμα το οποίο χρησιμεύει για την αύξηση της τρίχας ονομάζεται βολβός και σε αυτόν φτάνουν τα αγγεία και τα νεύρα ώστε να είναι δυνατή η θρέψη της τρίχας.

γ) Ο ορθωτήρας μυς της τρίχας βρίσκεται στο μέσο κάθε θυλακίου και αποτελείται από μια δέσμη λείων μυϊκών ινών.

δ) Ανόρθωση των ορθωτήρων μυών των τριχών παρατηρείται σε μεταβολή της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος ή σε διάφορες ψυχικές καταστάσεις. Αυτή η κατάσταση χαρακτηρίζεται και ως χήνειο δέρμα.

19374

Θέμα 4ο

4.1 Ο Παναγιώτης βρίσκεται για άθληση στο γυμναστήριο. Στο πρόγραμμά του είναι να κάνει άσκηση των χεριών με βαράκια και γι’ αυτό ξεκινά ρυθμικά να εκτείνει και να κάμπτει τον πήχη του δεξιού χεριού του.

α) Ποιος μυς θα συσταλεί ως κύριος μυς (μονάδες 2) και ποιος θα χαλαρώσει ως ανταγωνιστής μυς (μονάδες 2) για να γίνει η έκταση του πήχη του;

β) Ποιος μυς θα συσταλεί ως κύριος μυς (μονάδες 2) και ποιος θα χαλαρώσει ως ανταγωνιστής μυς (μονάδες 2) για να γίνει η κάμψη του πήχη του; γ) Πως καθορίζεται αν ένας μυς θα έχει κύριο ρόλο ή ρόλο ανταγωνιστή; (μονάδες 3) Μονάδες 11

4.2 Η Αλίκη κατευθύνεται προς τη στάση του Μετρό. Ξαφνικά σκέφτεται ότι αν χάσει τον επόμενο συρμό θα αργήσει στο ραντεβού με τις φίλες της, οπότε αρχίζει να επιταχύνει το βηματισμό της. Τελικά καταφέρνει να μπει στο συρμό, κάθεται σε μια άδεια θέση κι αρχίζει να ηρεμεί.

α) Περιγράψτε αναλυτικά τι προκλήθηκε στην καρδιά και στα αγγεία της όταν αυτή έτρεχε να προλάβει το συρμό και γιατί. (μονάδες 7)

β) Περιγράψτε αναλυτικά τι προκλήθηκε στην καρδιά και στα αγγεία της όταν αυτή ηρεμούσε καθισμένη μέσα στο συρμό και γιατί. (μονάδες 7) Μονάδες 14

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4ο

4.1

α) Για να γίνει η έκταση του πήχη του δεξιού χεριού του πρέπει να χαλαρώσει ο δικέφαλος βραχιόνιος μυς (ο ανταγωνιστής μυς) και να συσταλεί ο τρικέφαλος μυς (ο κύριος μυς).

β) Για να γίνει η κάμψη του πήχη του δεξιού χεριού του , ο δικέφαλος βραχιόνιος (ο κύριος μυς) πρέπει να συσταλεί και να χαλαρώσει ο τρικέφαλος (ο ανταγωνιστής μυς).

γ) Ο ίδιος μυς μπορεί να είναι άλλοτε ο κύριος και άλλοτε ο ανταγωνιστής, ανάλογα με το είδος της κίνησης που θα γίνει κάθε φορά.

4.2

α) Στην καρδιά και τα αγγεία της, όταν αυτή έτρεχε για να προλάβει το συρμό, προκλήθηκε αύξηση του καρδιακού της ρυθμού και της αρτηριακής πίεσής της, εξαιτίας της δράσης του συμπαθητικού. Επικράτησε το συμπαθητικό αυτόματα και ανεξάρτητα από τη θέλησή της, το οποίο μετέφερε στο μυοκάρδιο την εντολή αύξησης της δύναμης συστολής του και αύξησης της καρδιακής συχνότητας. Αυτό συνέβη επειδή είχε ανάγκη αυξημένης καρδιακής λειτουργίας.

β) Όταν ηρεμούσε καθισμένη ανέλαβε το παρασυμπαθητικό προκειμένου να επαναφέρει τον καρδιακό ρυθμό της και την αρτηριακή πίεσή της στα φυσιολογικά επίπεδα.

18588 2023-02-26 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 2ο

α)Περιγράψτε τον ρόλο των μεσοσπονδύλιων δίσκων της σπονδυλικής στήλης.

(μονάδες 10)

β) Τι παρατηρούμε σε μία κάθετη τομή ενός οστού; (μονάδες 15)

Μονάδες 25

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

α) Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι έχουν αρκετή ελαστικότητα, απορροφούν τα τραντάγματα και προσδίδουν ευκαμψία.

β) Αν κόψουμε κάθετα ένα οστό, θα παρατηρήσουμε πυκνές περιοχές χωρίς κοιλότητες, που αντιστοιχούν στο συμπαγές οστούν, και περιοχές με πολυάριθμες διαπλεκόμενες κοιλότητες, τις μυελοκυψέλες, που αντιστοιχούν στο σπογγώδες οστούν. Κάτω από το μικροσκόπιο, όμως, το συμπαγές οστούν όσο και τα διαφράγματα που χωρίζουν τις κοιλότητες του σπογγώδους οστού έχουν την ίδια βασική ιστολογική δομή.

18586 2023-02-26 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 2

α) Το προσωπικό κρανίο για ποια συστήματα την αρχή αποτελεί και πώς αλλιώς ονομάζεται; (μονάδες 10)

β)Περιγράψτε τους ρόλους του οστίτη ιστού. (μονάδες 15)

Μονάδες 25

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

α) Το προσωπικό κρανίο περιέχει την αρχή του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήματος, γι’ αυτό ονομάζεται και σπλαγχνικό κρανίο.

β) Ο οστίτης ιστός είναι από τους σκληρότερους ιστούς του ανθρώπινου σώματος και μετά το χόνδρο ο πιο ανθεκτικός στις πιέσεις. Καθώς αποτελεί το κύριο συστατικό του ώριμου σκελετού, υποβαστάζει τη μυϊκή μάζα, προστατεύει ζωτικά όργανα, όπως αυτά που περιέχονται στην κρανιακή και θωρακική κοιλότητα, και περικλείει το μυελό των οστών, όπου παράγονται τα κύτταρα του αίματος. Τα οστά επίσης χρησιμεύουν ως αποθήκη ασβεστίου, φωσφόρου και άλλων ιόντων, τα οποία μπορούν να αποδεσμεύουν ή να αποθηκεύουν με ελεγχόμενο τρόπο, ώστε να διατηρείται σταθερή η συγκέντρωση αυτών των σπουδαίων ιόντων στα υγρά του σώματος.

18607 2023-02-25 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 2ο

2.1

α)Σε τι διαιρούνται οι μύες των άνω άκρων; (μονάδες 4)

β) Αναφέρατε ονομαστικά από τι αποτελείται ο σκελετός των κάτω άκρων; ;

(μονάδες 4)

γ)Σε τι διακρίνονται οι μύες της κοιλιάς; Ποια η χρησιμότητα τους; (μονάδες 4)

Μονάδες 12

2.2

α) Αναφέρατε ονομαστικά από τι αποτελείται ο σκελετός κάθε άνω άκρου;

(μονάδες 4)

β)Σε τι διαιρούνται οι μύες των κάτω άκρων; (μονάδες 4)

γ)Από τι αποτελούνται εξωτερικά τα οστά; (μονάδες 1). Αναφέρατε ονομαστικά σε τι

διακρίνονται τα οστά ανάλογα με το σχήμα τους.(μονάδες 4)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

2.1

α)Οι μύες των άνω άκρων διαιρούνται στους μύες της ωμικής ζώνης, στους μύες του

βραχίονα ,στους μύες του πήχη ,στους μύες του χεριού.

β) Ο σκελετός των κάτω άκρων αποτελείται, από τα οστά της πυελικής ζώνης, δηλαδή το

δεξιό και το αριστερό ανώνυμο οστό, το σκελετό του μηρού, δηλαδή το μηριαίο οστό και

την επιγονατίδα ,από το σκελετό της κνήμης ,που αποτελείται από τα οστά κνήμη και

περόνη, από το σκελετό του ποδιού που αποτελείται από τα οστά του ταρσού,

τα μετατάρσια και τις φάλαγγες των δακτύλων του ποδιού.

γ) Οι μύες της κοιλιάς διακρίνονται σε πλάγιους, πρόσθιους και οπίσθιους. Η ενέργεια των

κοιλιακών μυών είναι σημαντική καθώς αυτοί προφυλάσσουν τα κοιλιακά σπλάγχνα.

2.2

α) Ο σκελετός κάθε άνω άκρου αποτελείται, από το σκελετό της ωμικής ζώνης, δηλαδή από

τα οστά κλείδα και ωμοπλάτη, από το σκελετό του βραχίονα, δηλαδή το βραχιόνιο οστό,

από το σκελετό του πήχη, δηλαδή τα οστά ωλένη και κερκίδα, από το σκελετό του χεριού,

δηλαδή από τα οστά του καρπού, τα μετακάρπια οστά και τις φάλαγγες των δακτύλων.

β) Οι μύες των κάτω άκρων διαιρούνται στους μύες της πυέλου (έσω και έξω μύες της

πυέλου), στους μύες του μηρού, στους μύες της κνήμης, στους μύες του ποδιού.

γ) Όλα σχεδόν τα οστά αποτελούνται εξωτερικά από συμπαγή οστική ουσία.

Ανάλογα με το σχήμα τους τα οστά διακρίνονται σε μακρά οστά, σε βραχέα οστά, σε πλατιά

οστά, σε αεροφόρα οστά.

18606 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α)Που βρίσκεται το αρθρικό υγρό και σε τι χρησιμεύει; (μονάδες 6)

β)Σε ποιο είδος αρθρώσεων συναντάμε τον αρθρικό θύλακο; Από τι αποτελείται;

(μονάδες 6)

Μονάδες 12

4.2

α) Που βρίσκονται οι ορογόνοι θύλακοι ; (μονάδες 5)

β)Τι είναι οι επιχείλιοι χόνδροι και ποια η χρησιμότητα τους;

Αναφέρατε δύο διαρθρώσεις που τους συναντάμε. (μονάδες 8)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α)Το αρθρικό υγρό βρίσκεται στην αρθρική κοιλότητα και είναι ελάχιστη ποσότητα

ολισθηρού υγρού, που παράγεται από τον αρθρικό υμένα. Με το αρθρικό υγρό

εξασφαλίζεται η ομαλή ολίσθηση των αρθρικών επιφανειών μεταξύ τους.

β) Τον αρθρικό θύλακο τον συναντάμε στις διαρθρώσεις. Αποτελείται από δύο στιβάδες,

την έξω η οποία είναι παχύτερη και ονομάζεται ινώδης θύλακος, και την έσω, η οποία είναι

λεπτότερη και ονομάζεται αρθρικός υμένας.

4.2

α) Οι ορογόνοι θύλακοι βρίσκονται κοντά στις διαρθρώσεις, σε θέσεις όπου γίνεται τριβή

μυών και οστών.

β) Οι επιχείλιοι χόνδροι είναι ινοχόνδρινοι δακτύλιοι ,οι οποίοι με την πρόσφυση τους στην

περιφέρεια μερικών αρθρικών επιφανειών, αυξάνουν την έκταση τους. Παράδειγμα η

διάρθρωση του ώμου και διάρθρωση του ισχίου.

18604 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α)Πόσα και ποια είναι τα οστά του εγκεφαλικού κρανίου; (μονάδες 7)

β)Που βρίσκονται και σε τι χρησιμεύουν οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι; (μονάδες 6)

Μονάδες 13

4.2

α) Πόσες μοίρες εμφανίζει η σπονδυλική στήλη; (μονάδες 4)

β)Πόσους και ποιούς σπονδύλους διακρίνουμε στη σπονδυλική στήλη; (μονάδες 5)

γ)Ποιες είναι οι οστέινες κοιλότητες που σχηματίζονται από τα οστά του προσωπικού

κρανίου μαζί με μερικά οστά της βάσης του κρανίου; (μονάδες 3)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α) Τα οστά του εγκεφαλικού κρανίου είναι οκτώ, τέσσερα μονά και δύο διπλά. Μονά είναι

το μετωπιαίο, το ινιακό, το σφηνοειδές και το ηθμοειδές. Διπλά είναι το κροταφικό,(δεξιόαριστερό) και το βρεγματικό (δεξιό- αριστερό).

β) Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι είναι οι χόνδρινοι δίσκοι που παρεμβάλλονται ανάμεσα στους

σπονδύλους της σπονδυλικής στήλης. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι έχουν αρκετή

ελαστικότητα, απορροφούν τα τραντάγματα και προσδίδουν ευκαμψία.

4.2

α) Η σπονδυλική στήλη εμφανίζει πέντε μοίρες : την αυχενική ,τη θωρακική την οσφυϊκή,

την ιερή και την κοκκυγική.

β)Στη σπονδυλική στήλη ανάλογα με τη μοίρα, διακρίνουμε επτά αυχενικούς, δώδεκα

θωρακικούς ,πέντε οσφυϊκούς ,πέντε ιερούς και τρεις –τέσσερις κοκκυγικούς σπονδύλους.

γ) Οι οστέινες κοιλότητες που σχηματίζονται από τα οστά του προσωπικού κρανίου μαζί με

μερικά οστά της βάσης του κρανίου είναι: οι δύο οφθαλμικοί κόγχοι (δεξιός και αριστερός),

η ρινική κοιλότητα και η στοματική κοιλότητα

18589 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α)Σε ποιους μύες περιλαμβάνεται το διάφραγμα ; Περιγράψτε το διάφραγμα και

αναφέρατε σε τι εξυπηρετεί.(μονάδες 6)

β)Αναφέρατε ονομαστικά σε τι διακρίνονται οι μύες της πρόσθιας επιφάνειας του

κορμού. (μονάδες 4)

γ)Που βρίσκονται οι μεσοπλεύριοι μύες και σε τι χρησιμεύουν; (μονάδες 2)

Μονάδες 12

4.2

α) Σε ποια είδη διακρίνονται οι σκελετικοί μύες; (μονάδες 4)

β)Τι περιβάλλουν οι σφιγκτήρες μύες; Αναφέρατε δύο παραδείγματα. (μονάδες 5)

γ)Τι είναι οι τένοντες των μυών ,απo τι αποτελούνται και τι συνδέουν; (μονάδες 4)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α) Το διάφραγμα περιλαμβάνεται στους μύες του θώρακα. Είναι ένας πλατύς θολωτός μυς

που χωρίζει την κοιλότητα του θώρακα από την κοιλότητα της κοιλιάς.

β)Οι μύες της πρόσθιας επιφάνειας του κορμού διακρίνονται στους μύες της κεφαλής,

στους μύες του τραχήλου, στους μύες του θώρακα, στους μύες της κοιλιάς.

γ)Οι μεσοπλεύριοι μύες βρίσκονται ανάμεσα στις πλευρές και λειτουργούν ως

αναπνευστικοί μύες.

4.2

α) Οι σκελετικοί μύες διακρίνονται σε μακρούς, βραχείς, πλατείς, σφιγκτήρες.

β)Οι σφιγκτήρες μύες περιβάλλουν τις φυσιολογικές οπές του σώματος. Παράδειγμα ο

σφιγκτήρας του πρωκτού και ο σφιγκτήρας του στόματος.

γ)Οι προσφύσεις των μυών ,οι οποίες ειδικότερα στους μακρούς μύες βρίσκονται στα δύο

άκρα τους, αποτελούν τους τένοντες του μυός. Οι τένοντες αποτελούνται από συνδετικό

ιστό και συνδέουν τους μύες με τα οστά.

18585 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α) Ποια διάρθρωση αποτελεί παράδειγμα πλήρους διαίρεσης της αρθρικής

κοιλότητας με διάρθριο χόνδρο; (μονάδες 4)

β) Περιγράψτε τις σύνθετες διαρθρώσεις ;Αναφέρατε ένα παράδειγμα σύνθετης

διάρθρωσης.(μονάδες 4)

γ) Αναφέρατε ονομαστικά τα είδη κινήσεων που διακρίνουμε στις διαρθρώσεις.

(μονάδες 5)

Μονάδες 13

4.2

α) Με ποιούς μύες και με ποιό τρόπο πραγματοποιείται ο περισταλτισμός του

πεπτικού σωλήνα; (μονάδες 2)

β)Που βρίσκονται οι ατρακτοειδείς μυϊκές ίνες ,οι οποίες δεν υπακούουν στη θέληση

μας; (μονάδες 4)

γ)Αναφέρατε ονομαστικά τρείς μύες που έχουν κοινή γαστέρα και κατάφυση, αλλά

περισσότερες από μία εκφύσεις. (μονάδες 6)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α) Παράδειγμα πλήρους διαίρεσης της αρθρικής κοιλότητας με διάρθριο χόνδρο, αποτελεί

η κροταφογναθική διάρθρωση.

β)Οι σύνθετες διαρθρώσεις σχηματίζονται με περισσότερα από δύο οστά και

περιβάλλονται από κοινό αρθρικό θύλακο. Παράδειγμα η διάρθρωση του αγκώνα.

γ) Τα είδη κινήσεων που διακρίνουμε στις διαρθρώσεις είναι η ολίσθηση ,η κάμψη έκταση,

η προσαγωγή, απαγωγή ,η στροφή και περιαγωγή.

4.2

α)Ο περισταλτισμός του πεπτικού σωλήνα πραγματοποιείται με τις λείες μυϊκές ίνες. Με τη

σύσπαση τους το περιεχόμενο των κοίλων σπλάχνων αναμειγνύεται και προωθείται.

β) Στο λείο μυϊκό ιστό, ο οποίος συναντάται στους λείους μύες των σπλάχνων, των αδένων

και των αγγείων.

γ)Οι μύες που έχουν κοινή γαστέρα και κατάφυση, αλλά περισσότερες από μια εκφύσεις

είναι ο δικέφαλος (δικέφαλος βραχιόνιος, δικέφαλος μηριαίος), τρικέφαλος (τρικέφαλος

βραχιόνιος), τετρακέφαλος ( τετρακέφαλος μηριαίος).

18584 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α) Ποιος ο ρόλος της σπονδυλικής στήλης στο ανθρώπινο σώμα; (μονάδες 6)

β) Προσδιορίστε τη διαφορά μεταξύ γνήσιων και νόθων σπονδύλων της σπονδυλικής

στήλης.(μονάδες 2)

γ) Αναφέρατε ονομαστικά τα αεροφόρα οστά. (μονάδες 5)

Μονάδες 13

4.2

α) Που βρίσκεται ο μυελός των οστών;(μονάδες 2)

β) Ποια η κύρια λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου; (μονάδες 4)

γ)Από τι αποτελείται ο σκελετός του θώρακα; Περιγράψτε το σχήμα του και τις

διαστάσεις που εμφανίζει.(μονάδες 6)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές Απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α)Η σπονδυλική στήλη αποτελεί τον κύριο στηρικτικό σκελετικό άξονα του σώματος.

Με αυτή στηρίζεται η κεφαλή και ο κορμός, το δε βάρος τους μεταβιβάζεται με τα οστά της

λεκάνης στα κάτω άκρα. Στο εσωτερικό της σπονδυλικής στήλης (σπονδυλικός σωλήνας)

φιλοξενείται προστατευόμενος από αυτήν ο νωτιαίος μυελός.

β)Οι γνήσιοι σπόνδυλοι είναι ανεξάρτητοι. Οι νόθοι σπόνδυλοι-ιεροί και κοκκυγικοίέχουν συνοστεωθεί και σχηματίζουν αντίστοιχα ενιαία οστά, το ιερό οστό και τον κόκκυγα.

γ)Τα αεροφόρα οστά είναι: το μετωπιαίο ,το σφηνοειδές ,το ηθμοειδές ,το κροταφικό και

άνω γνάθος.

4.2

α) Ο μυελός των οστών βρίσκεται μέσα στο μυελώδη αυλό.

β)Η θρέψη του οστίτη ιστού και η συνεχής ανακατασκευή του οστού αποτελούν κύρια

λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου.

γ)Ο σκελετός του θώρακα αποτελείται από το στέρνο, τους δώδεκα θωρακικούς

σπονδύλους και τα δώδεκα ζεύγη πλευρών που εκτείνονται μεταξύ σπονδυλικής

στήλης και στέρνου. Έχει σχήμα κώνου αποπλατυσμένου. Εμφανίζει τρείς διαστάσεις την

κάθετη, την εγκάρσια και την προσθιοπίσθια, οι οποίες μεταβάλλονται στις διάφορες

φάσεις των αναπνευστικών κινήσεων.

18478 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α)Ποιο είδος μυϊκού ιστού αποτελείται από ατρακτοειδείς μυϊκές ίνες, χωρίς

γραμμώσεις, που δεν υπακούουν στη θέληση μας; Που τον συναντάμε στο

ανθρώπινο σώμα; (μονάδες 4)

β)Σε ποια όργανα βρίσκονται ανεξάρτητοι λείοι μύες; Αναφέρατε δύο παραδείγματα

(μονάδες 4)

γ)Πως ρυθμίζεται το εύρος του αυλού των αγγείων; (μονάδες 4)

Μονάδες 12

4.2

α) Η μυϊκή ίνα περιέχει εκατοντάδες ή χιλιάδες μυϊκά ινίδια παράλληλα μεταξύ τους

που εκτείνονται από τη μια ως την άλλη άκρη της. Από τι αποτελείται το κάθε

ινίδιο; (μονάδες 3)

β)Τι ονομάζεται σαρκομέριο; Ποια νημάτια ,της ακτίνης ή της μυοσίνης, συνδέονται

με το σαρκομέριο; (μονάδες 4)

γ)Στις μυϊκές ίνες των σκελετικών μυών συναντάμε χαρακτηριστικές γραμμώσεις.

Πως προκύπτουν οι γραμμώσεις αυτές; (μονάδες 6)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α)Ο λείος μυϊκός ιστός ,ο οποίος συναντάται στους λείους μύες των σπλάχνων, των αδένων

και των αγγείων.

β) Ανεξάρτητοι λείοι μύες βρίσκονται στο βολβό του οφθαλμού (σφιγκτήρας και διαστολέας

της κόρης ,ακτινωτός μυς) και στο δέρμα (ορθωτήρες μύες των τριχών).

γ) Το εύρος του αυλού των αγγείων ρυθμίζεται από τις λείες μυϊκές ίνες που είναι

τοποθετημένες κυκλικά στα τοιχώματα των αγγείων και ρυθμίζουν το εύρος του αυλού

των αγγείων.

4.2

α) Το κάθε ινίδιο αποτελείται από πολλά νημάτια ακτίνης και μυοσίνης τοποθετημένα

το ένα δίπλα στο άλλο εναλλάξ.

β) Σαρκομέριο λέγεται το τμήμα του μυϊκού ινιδίου που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο

διαδοχικές μεμβράνες. Τα νημάτια ακτίνης είναι προσκολλημένα με το ένα άκρο τους στη

μεμβράνη του σαρκομερίου.

γ)Οι περιοχές στις οποίες υπάρχουν αλληλοκαλυπτόμενα νημάτια ακτίνης και μυοσίνης,

στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο δίνουν την εικόνα μιας σκοτεινής ζώνης.

Οι περιοχές που υπάρχουν μόνο νημάτια ακτίνης δίνουν την εικόνα φωτεινής ζώνης.

Η εναλλαγή των σκοτεινών και φωτεινών περιοχών προσδίδει τις χαρακτηριστικές τους

γραμμώσεις στις μυϊκές ίνες των σκελετικών μυών.

18472 2023-02-25 4 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 4

4.1

α)Από ποιες παραμέτρους εξαρτώνται το είδος και το εύρος των κινήσεων

των διαρθρώσεων; (μονάδες 4)

β)Προσδιορίστε το είδος των κινήσεων στις διαρθρώσεις όταν τα αρθρούμενα οστά

πλησιάζουν και απομακρύνονται από τον κορμό του σώματος. (μονάδες 4)

γ)Περιγράψτε τις κινήσεις των διαρθρώσεων ,κάμψη, έκταση ,καθώς και

την ολίσθηση. (μονάδες 4)

Μονάδες 12

4.2

α)Ποια μορφή συνάρθρωσης αποκλείει οποιαδήποτε κίνηση; Αναφέρατε

ένα παράδειγμα.(μονάδες 6)

β)Σε ποιο μέρος της διάρθρωσης δημιουργούνται οι αρθροπάθειες; (μονάδες 2)

Τι προκαλούν στον άνθρωπο οι αρθροπάθειες ;(μονάδες 2)

γ)Σε ποιο μέρος της διάρθρωσης και πότε εμφανίζεται ο ύδραθρος; (μονάδες 3)

Μονάδες 13

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 4

4.1

α) Το είδος και το εύρος των κινήσεων των διαρθρώσεων εξαρτώνται κυρίως από τη

μορφολογία και τη διαφορά του εμβαδού των αρθρικών επιφανειών των συντασσόμενων

οστών, από τη θέση της πρόσφυσης των συνδέσμων και από την αντίσταση που συναντά το

κινούμενο μέρος.

β) Όταν τα αρθρούμενα οστά πλησιάζουν και απομακρύνονται από τον κορμό του σώματος

διακρίνουμε τις κινήσεις προσαγωγή και απαγωγή.

γ) Στην κάμψη και έκταση τα αρθρούμενα οστά πλησιάζουν και απομακρύνονται μεταξύ

τους. Στην ολίσθηση η μία αρθρική επιφάνεια γλυστράει πάνω στην άλλη.

4.2

α)Η συνοστέωση αποτελεί μορφή συνάρθρωσης στην οποία ο περιβαλλόμενος ιστός

στερεοποιείται και συνδέει στερεά τα οστά μεταξύ τους. Έτσι αποκλείεται οποιαδήποτε

κίνηση. Παράδειγμα αποτελεί η συνοστέωση μεταξύ των ιερών και κοκκυγικών σπονδύλων,

οπότε σχηματίζεται το ιερό οστό και ο κόκκυγας.

β)Οι διαταραχές του αρθρικού χόνδρου χαρακτηρίζονται ως αρθροπάθειες.

Δημιουργούν δυσκολία στην κίνηση της άρθρωσης και προκαλούν πόνο.

γ) Η παθολογική αύξηση του αρθρικού υγρού μετά από τραυματισμό ή φλεγμονή λέγεται

ύδραρθρος.

18459 2023-02-11 2 Εκφώνηση (pdf)

Εκφώνηση (doc)

Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 2

2.1

α)Ποιος ο ρόλος της σπονδυλικής στήλης στο ανθρώπινο σώμα; (Μονάδες 6)

β)Προσδιορίστε τη διαφορά μεταξύ γνήσιων και νόθων σπονδύλων της σπονδυλικής

στήλης.(Μονάδες 2)

γ)Αναφέρατε ονομαστικά τα αεροφόρα οστά. (Μονάδες 5)

Μονάδες 13

2.2

α) Που βρίσκεται ο μυελός των οστών;(Μονάδες 2)

β)Ποια η κύρια λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου; (Μονάδες 4)

γ)Από τι αποτελείται ο σκελετός του θώρακα; Περιγράψτε το σχήμα του και τις

διαστάσεις που εμφανίζει.(Μονάδες 6)

Μονάδες 12

Ενδεικτικές Απαντήσεις

2.1

α)Η σπονδυλική στήλη αποτελεί τον κύριο στηρικτικό σκελετικό άξονα του σώματος.

Με αυτή στηρίζεται η κεφαλή και ο κορμός, το δε βάρος τους μεταβιβάζεται με τα οστά της

λεκάνης στα κάτω άκρα. Στο εσωτερικό της σπονδυλικής στήλης (σπονδυλικός σωλήνας)

φιλοξενείται προστατευόμενος από αυτήν ο νωτιαίος μυελός.

γ)Τα αεροφόρα οστά είναι: μετωπιαίο ,σφηνοειδές ,ηθμοειδές ,κροταφικό ,άνω γνάθος.

2.2

α) Ο μυελός των οστών βρίσκεται μέσα στο μυελώδη αυλό.

β)Η θρέψη του οστίτη ιστού και η συνεχής ανακατασκευή του οστού αποτελούν κύρια

λειτουργία του περιόστεου και του ενδόστεου.

γ)Ο σκελετός του θώρακα αποτελείται από το στέρνο, τους δώδεκα θωρακικούς

σπονδύλους και τα δώδεκα ζεύγη πλευρών που εκτείνονται μεταξύ σπονδυλικής

στήλης και στέρνου. Έχει σχήμα κώνου αποπλατυσμένου. Εμφανίζει τρείς διαστάσεις την

κάθετη, την εγκάρσια και την προσθιοπίσθια, οι οποίες μεταβάλλονται στις διάφορες

φάσεις των αναπνευστικών κινήσεων.

18602 2023-02-26 2 Εκφώνηση (pdf) Εκφώνηση (doc) Ενδεικτική Απάντηση Το μυοσκελετικό σύστημα

Θέμα 2ο

α)Περιγράψτε τον μηχανισμό με τον οποίο επιτυγχάνεται η μυϊκή συστολή.

(μονάδες 20)

β) Τι γνωρίζετε για την διπλόη ; (μονάδες 5)

Μονάδες 25

Ενδεικτικές απαντήσεις

Θέμα 2ο

α) Η μυϊκή συστολή γίνεται χάρη σ’ έναν πολύπλοκο μηχανισμό με τον οποίο, σε κάθε σαρκομέριο, τα νημάτια μυοσίνης έλκουν τα νημάτια ακτίνης με αποτέλεσμα να αλληλοκαλύπτονται σε όλο τους το μήκος. Με το μηχανισμό αυτό ελαττώνεται το μήκος του σαρκομερίου και κατά συνέπεια ολόκληρης της μυϊκής ίνας. Για να γίνει αυτή η διολίσθηση των νηματίων ακτίνης και μυοσίνης, χρειάζεται την παρουσία ιόντων ασβεστίου. Τα ιόντα ασβεστίου είναι αποθηκευμένα στο σαρκοπλασματικό δίκτυο της μυϊκής ίνας και απελευθερώνονται από αυτό κάθε φορά που στη μυϊκή ίνα φθάνει το κατάλληλο νευρικό ερέθισμα. Η ενέργεια που χρειάζεται για την έλξη των νημάτιων ακτίνης και μυοσίνης προέρχεται από τη διάσπαση της τριφωσφορικής αδενοσίνης ΑΤΡ σε διφωσφορική αδενοσίνη ADP.

β) Τα πλατιά οστά (οστά του θόλου του κρανίου, ωμοπλάτη κ.ά.) αποτελούνται από δύο πλάκες συμπαγούς ουσίας (έξω, έσω πλάκα), μεταξύ των οποίων υπάρχει λεπτή στιβάδα σπογγώδους ουσίας, που λέγεται διπλόη