Η 25η Μαρτίου είναι διπλή γιορτή και θρησκευτική και εθνική !
- Θρησκευτική : Γιορταζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, δηλαδή το χαρμόσυνο μήνυμα που έφερε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στην Παναγία ότι πρόκειται να γεννήσει τον Ιησού Χριστό ! Επίσης, με τον ίδιο όρο αναφερόμαστε στην εκκλησιαστική θεομητορική εορτή που τελείται την 25η Μαρτίου προς ανάμνηση του γεγονότος αυτού.
- Εθνική : Γιορταζουμε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 με σκοπό την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και τη δημιουργία αυτόνομου ελληνικού κράτους !
Στις25 Μαρτίου 1821, ξεκίνησε η Ελληνική Επανάσταση ενάντια στην τουρκική σκλαβιά που κρατούσε την Ελλάδα δέσμια για 400 χρόνια. Ήταν η εποχή εκείνη που ωρίμασαν οι συνθήκες και οι καταστάσεις για το ξεσήκωμα του ελληνισμού.
Η επανάσταση ξεκίνησε από τα νότια διαμερίσματα του ελλαδικού χώρου επειδή εκεί υπήρχαν πολλοί εμπειροπόλεμοι άνδρες και πλούσια ναυτική δύναμη ώστε να επιτευχθεί ένα δυναμικό χτύπημα από στεριά και θάλασσα.
Οι απαρχές του ελληνικού εθνικού κινήματος βρίσκονται στην ώριμη φάση του νεοελληνικού Διαφωτισμού, περί το 1800.
Το σύνθημα της επανάστασης, «Ελευθερία ή θάνατος», έγινε το εθνικό σύνθημα της Ελλάδας και από το 1838 η 25η Μαρτίου, επέτειος εορτασμού της έναρξής της επανάστασης, καθιερώθηκε ως ημέρα εθνικής εορτής και αργίας.
Τῇ ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
Ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
Ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου Θεοτόκε.
Ἀλλ᾿ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
Ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
Ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε
25 Μαρτίου 1821
Η Ελληνική Επανάσταση, ο επικός απελευθερωτικός αγώνας του ελληνικού λαού, υπήρξε σταθμός της Ιστορίας του νεότερου Ελληνισμού προπάντων γιατί πέτυχε την ίδρυση του Ελληνικού κράτους ύστερα από αιώνες στον πολιτικό χάρτη του κόσμου. Στη συνείδηση του Έθνους πήρε θρυλικές διαστάσεις, όχι άδικα, ενέπνευσε τις επόμενες γενιές και σε καιρούς δοκιμασίας τις εμψύχωσε για καρτερία και αντίσταση.
Για την έναρξη του Αγώνα είχε δημιουργηθεί πολύ νωρίς και είχε επικρατήσει ο θρύλος της 25ης Μαρτίου και της Αγίας Λαύρας. Η αρχή της εθνεγερσίας συνδεδεμένη με την ημέρα του Ευαγγελισμού ήταν φυσικό να συγκινήσει και να κινητοποιήσει κάθε ελληνική ψυχή.
Ποίημα: 25η Μαρτίου
25η Μαρτίου
Πάνω στα κάστρα σα θεά πανώρια η Ελευθερία
κρατά στα χέρια λάβαρο και λάμπει η ματιά
κι εκεί στα εικονίσματα η Παναγιά η Μαρία
το μήνυμα της Γέννησης δέχεται με χαρά.
Στο ιερό μας σύμβολο τη γαλανή Σημαία
της λευτεριάς τα χρώματα σμίγουν αρμονικά
και της αγάπης σήμαντρα ηχούνε στον αιθέρα.
Γιορτάζει η Πατρίδα μας, γιορτάζει η Παναγιά.
Το «Χαίρε Αειπάρθενε» ψαλμός και μελωδία
κι οι παιάνες που ηχούν ύμνος στη Λευτεριά
χαμογελά στην εκκλησιά γλυκά η Παναγία
κι η Ελλάδα ντύθηκε γαλάζια φορεσιά.
Χρονικό Επανάστασης 1821
Όταν στα 1453 η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια των Τούρκων πολλοί ήταν εκείνοι που πίστεψαν πως είχε χαθεί κάθε ελπίδα ανάστασης του Γένους. Όμως η χριστιανική ιδέα, ενωμένη με την εθνική, δημιούργησε από νωρίς αντιστασιακά κινήματα που έδειξαν περίτρανα πως η λαχτάρα της λευτεριάς δεν έπαψε ούτε στιγμή να υπάρχει.
Από την παράδοση: τα μισοτηγανισμένα ψάρια
Τα μισοτηγανισμένα ψάρια της Ζωοδόχου Πηγής του Μπαλουκλί…
μια ιστορία μνήμης και ελπίδας για μικρά και…μεγάλα παιδιά, που ελπίζουν και περιμένουν!
. Μιλώντας με δύο παιδιά που επισκέφτηκαν την Πόλη και προσκύνησαν την Ζωοδόχο Πηγή στο Μπαλουκλί, άκουσα με συγκίνηση να μου διηγούνται τον θρύλο ως αληθινή ιστορία και να περιγράφουν τα μισοτηγανισμένα ψαράκια που κολυμπούν ακόμα μέσα στο Αγίασμα!!!
Τα μισοτηγανισμένα ψάρια (Λαϊκή παράδοση)
Όταν έπαιρναν οι Τούρκοι την Πόλη, ένας καλόγερος ετηγάνιζε εφτά ψάρια στο τηγάνι. Τα είχε τηγανίσει από τη μια μεριά, κι όταν ήταν να τα γυρίσει από την άλλη, έρχεται ένας και του λέει πως πήραν οι Τούρκοι την Πόλη. – Τότε θα το πιστέψω αυτό, λέει ο καλόγερος, αν τα τηγανισμένα ψάρια ζωντανέψουν… Δεν απόσωσε το λόγο και τα ψάρια πήδησαν από το τηγάνι ζωντανά κι έπεσαν στο νερό εκεί κοντά. Κι είναι ως τα σήμερα τα ζωντανεμένα εκείνα ψάρια στο Μπαλουκλί και θα φαίνονται έτσι μισοτηγανισμένα, ως να ΄ρθει η ώρα να πάρουμε την Πόλη. Τότε, λένε, θα έρθει ένας άλλος καλόγερος να τ’ αποτηγανίσει…
Το Μπαλουκλί (Τα ψάρια της Ζωοδόχου Πηγής)
ποίημα του Γεώργιου Βιζυηνού
Σαράντα μέρες πολεμά ο Μωχαμέτ να πάρη
την Πόλη την μεγάλη.
Σαράντα μέρες έκαμεν ο ‘γούμενος το ψάρι
στα χείλη του να βάλη.
Απ’ τες σαράντα κι ύστερα, πεθύμησε να φάγη
τηγανισμένο ψάρι.
–Αν μας φυλάγ’ η Παναγιά καθώς μας’ε φυλάγει,
την Πόλη ποιος θα πάρη;
Ρίχτει τα δίχτυα στον γιαλό, τρία ψαράκια πιάνει,
–Θεός να τα βλογήση!
Το λάδι βάλλει στην φωτιά μες στ’ αργυρό τηγάνι,
για να τα τηγανίση.
Τα τηγανίζ’ από την μια, και πά’ να τα γυρίση
κι από το άλλο μέρος.
Ο παραγιός του βιαστικά πετά να του μιλήση,
και τάχασεν ο γέρος!
–Μην τηγανίζης, γέροντα, και μόσχισε το ψάρι
στην Πόλη την μεγάλη!
Την Πόλη την εξακουστή οι Τούρκοι έχουν πάρει,
μας κόβουν το κεφάλι!
–Στην Πόλη Τούρκου δεν πατούν κι Αγαρηνού ποδάρια!
Με φαίνεται σαν ψεύμα!
Μ’ αν είν’ αλήθεια το κακό, να σηκωθούν τα ψάρια
να πέσουν μες στο ρεύμα!
Ακόμ’ ο λόγος βάσταγε, τα ψάρι’ απ’ το τηγάνι,
την μια μεριά ψημένα,
πηδήξανε κι επέσανε στης λίμνης την λεκάνη,
γερά, ζωντανεμένα.
Ακόμ’ ώς τώρα πλέουνε, κόκκιν’ από το μέρος,
όπου τα είχε ψήσει.
Φυλάγουν το Βυζάντιο ν’ αναστηθή κι ο γέρος
να τ’ αποτηγανίση.
Το πασίγνωστο τραγούδι του Ιωάννη Σακελλαρίδη, που έχει καθιερωθεί ως το επίσημο εμβατήριο της 25ης Μαρτίου
Με το πέρασμα των χρόνων παραχωρούνται ορισμένα προνόμια στους ραγιάδες, δηλαδή τους υπόδουλους έλληνες, και σιγά – σιγά αναπτύσσεται η βιοτεχνία και το εμπόριο. Η επαφή με τη Δύση φέρνει κοντά τις ιδέες του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. Φωτισμένοι άνδρες οραματίζονται τον ξεσηκωμό και αφυπνίζουν το έθνος.
Ανωνύμου του Έλληνος, Ελληνική Νομαρχία ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Ο Ανώνυμος γνωρίζει το κήρυγμα του Διαφωτισμού και τα μηνύματα της Γαλλικής Επανάστασης. Δεν τα ασπάζεται· ούτε καν αναφέρεται στα γεγονότα αυτά. Θα τα ήθελε αλλιώτικα: δε θέλει ελευθερία και Δικαιώματα ως παράγωγα κοινωνικής ευδαιμονίας, προτιμάει την ελευθερία ως παράγωγο ατομικής ευτυχίας – ασφαλώς όχι Δικαιώματα· δε θέλει «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη» που είναι το έμβλημα της Γαλλικής Επανάστασης, παρά θέλει «ομοιότητα» αντί για «ισότητα» που δεν είναι το ίδιο.
Μιλάει για επανάσταση και «επανόρθωση του γένους μας» με ίδιες δυνάμεις και για πατρίδα· ''η πατρίς'' η δική του δεν είναι «la patrie» της Γαλλικής Επανάστασης – θα δούμε τι είναι. Από το κείμενο απουσιάζει εντελώς η οικονομία· αυτή η έκρηξη του εμπορίου και της ναυτιλίας των υπόδουλων Ελλήνων δεν έχει υπολογιστεί, μολονότι το 1803 μόλις είχε κυκλοφορήσει το Mémoire του Αδαμάντιου Κοραή που προβάλλει αυτήν ακριβώς την έκρηξη ως πολιτιστικό δεδομένο και μολονότι ο ίδιος είναι θαυμαστής του.
"Ο Θούριος"
(Στίχοι : Ρήγας Φερραίος
Μουσική : Χρήστος Λεοντής
Πρώτη εκτέλεση : Νίκος Ξυλούρης)
Ταυτόχρονα ο ελληνικός λαός τραγουδά τα βάσανα και τους πόθους του μέσα από τραγούδια που δείχνουν τη λεβεντιά και την περηφάνια αυτών που καταφεύγουν στα βουνά και συστήνουν τα κλέφτικα σώματα.
Πολλοί ήταν οι Έλληνες που αντιστάθηκαν στην οθωμανική κυριαρχία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι Κλέφτες, που ζούσαν συνήθως στα βουνά. Αλλά και οι Αρματολοί, παρόλο που διορίζονταν από τους Τούρκους, συχνά βοηθούσαν τους κλέφτες.
Καθώς οι Οθωμανοί Τούρκοι επέκτειναν την κυριαρχία τους στη Βαλκανική Χερσόνησο, είχαν να αντιμετωπίσουν διάφορες εξεγέρσεις από ομάδες Ελλήνων που συνέχιζαν την παράδοση των πολεμιστών του Βυζαντίου.
Ένας από τους σημαντικότερους πολεμιστές ήταν ο Κορκόδειλος Κλαδάς, ο οποίος είχε για ορμητήριο του τη Μάνη, μια από τις λίγες περιοχές που δεν υποτάχθηκαν στους Τούρκους. Οι Μανιάτες ήταν ορεσίβιοι, που «αγρυπνούν νύχτα μέρα για να διατηρήσουν την ελευθερία τους και δεν εννοούν να αναγνωρίσουν κανένα ηγεμόνα επί της γης», όπως τους περιέγραψε Γάλλος περιηγητής.
Άλλοι ένοπλοι Έλληνες κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν οι Κλέφτες.
Οι κλέφτες ζούσαν στην ύπαιθρο και είχαν τα λημέρια τους σε δύσβατα μέρη.
Ήταν οργανωμένοι σε μικρές ομάδες, η καθεμιά με τον καπετάνιο της και το δικό της μπαϊράκι. Βασικό χαρακτηριστικό των κλεφτών ήταν η εχθρότητα που ένιωθαν για τους Τούρκους και γενικά για την εξουσία, στοιχείο που τους έκανε αγαπητούς στο λαό.
Έτσι, οι κλέφτες έγιναν σύμβολο της αντίστασης των υπόδουλων Ελλήνων ενάντια στους κατακτητές.
Προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους κλέφτες και να αποκαταστήσουν την ασφάλεια στην ύπαιθρο, οι Οθωμανοί Τούρκοι χρησιμοποιούσαν ένοπλους Έλληνες, πρώην κλέφτες, τους αρματολούς.
Ωστόσο οι Αρματολοί, παρόλο που ήταν βοηθητικά στρατεύματα των Τούρκων, συνεργάζονταν συνήθως με τους κλέφτες. Παρατηρήθηκε έτσι το φαινόμενο, ιδιαίτερα κατά τους τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας, πολλοί αρματολοί να εγκαταλείπουν τις θέσεις τους και να προσχωρούν στις τάξεις των κλεφτών.
Φημισμένοι αρματολοί ήταν ο Γεώργιος Ανδρίτζος, ο Κατσαντώνης στη Ρούμελη, ο Νικοτσάρας στον Όλυμπο, οι Σουλιώτες Γεώργιος Μπότσαρης και Λάμπρος Τζαβέλλας και πολλοί άλλοι. Αρκετοί από τους γιους, τους συγγενείς ή τα πρωτοπαλίκαρα τους συμμετείχαν αργότερα στη Μεγάλη Επανάσταση του 1821.
ΤΑ ΚΛΕΦΤΟΠΟΥΛΑ
Ορχηστρικό με στίχους για την εκδήλωση της 25ης Μαρτίου Πιάνο: Λένκα Πέσκου
Τα λόγια του Ρήγα για ξεσηκωμό κι ελευθερία επαναλαμβάνει λίγο αργότερα ο Αλέξανδρος Υψηλάντης που ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία. Στο μεταξύ τρεις άσημοι έμποροι, οι Ξάνθος, Σκουφάς και Τσακάλωφ, έχουν ιδρύσει στην Οδησσό της Ρωσίας ήδη από το 1814 τη Φιλική Εταιρεία με σκοπό να οργανώσουν τους Έλληνες.
Κάτω από το βάρος του συνεδρίου της Βιέννης όπου οι μεγάλες δυνάμεις με πρωτοστάτη τον Μέττερνιχ αποφασίζουν να πολεμήσουν κάθε επαναστατικό κίνημα, οι Φιλικοί με όρκους πίστης και αφοσίωσης στον Αγώνα ξεσηκώνουν τους Έλληνες.
Ο όρκος της Φιλικής Εταιρείας
Όλοι νιώθουν πια πως η Ελευθερία Δεν χαρίζεται, αλλά καταχτιέται.
Παλαιών Πατρών Γερμανός.
Το έθνος προετοιμάζεται, ο Παπαφλέσσας ξεσηκώνει το Μοριά. Σε λίγο βροντάνε τα καριοφίλια της λευτεριάς στα Καλάβρυτα, στην Πάτρα, στην Καλαμάτα. Το σύνθημα «Ελευθερία ή Θάνατος» ακούγεται απ’ άκρη σ’ άκρη. Ο Κολοκοτρώνης πολιορκεί την Τριπολιτσά.
1821 - 200 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ - Το αληθινό ΄21 είναι εδώ
Ο κόσμος μας έλεγε τρελούς(απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη)
Ο κόσμος μας έλεγε τρελούς. Ημείς, αν δεν είμεθα τρελλοί, δεν εκάναμε την επανάσταση, διατί ηθέλαμε συλλογισθεί πρώτον δια πολεμοφόδια, καβαλλαρία μας, πυροβολικό μας, πυροτοθήκες μας, τα μαγαζιά μας, ηθέλαμε λογαριάσει τη δύναμη την εδική μας, την τούρκικη δύναμη. Τώρα όπου ενικήσαμε, όπου ετελειώσαμε με καλό τον πόλεμό μας, μακαριζόμεθα, επαινόμεθα. Αν δεν ευτυχούσαμε, ηθέλαμε τρώγει κατάρες, αναθέματα. Ομοιάζομεν σαν να είναι εις ένα λιμένα πενήντα-εξήντα καράβια φορτωμένα, ένα από αυτά ξεκόβει, κάνει πανιά, πηγαίνει εις την δουλειά του με μεγάλη φορτούνα, με μεγάλο άνεμο, πηγαίνει, πουλεί, κερδίζει, γυρίζει οπίσω σώον. Τότε ακούς όλα τα επίλοιπα καράβια και λέγουν: «Ιδού άνθρωπος, ιδού παλληκάρια, ιδού φρόνιμος, και όχι σαν εμείς οπού καθόμεθα δειλοί, χαϊμένοι »
Τα Σαράντα παλληκάρια από τη Λιβαδειά του δημοτικού μας τραγουδιού στο δρόμο για την Ιθάκη τους συναντούν τη Μυθωδία και τον Βαγγέλη Παπαθανασίου με την Ειρήνη Παππά να τα ερμηνεύει σε απρόσμενη παρουσίαση... Η διασκευή και εκτέλεση οργάνων από τον Βαγγέλη Παπαθανασίου. Τὴ γλῶσσα μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική....
Η Ελλάδα ζει στον πυρετό της Επανάστασης. Εξεγέρσεις σημειώνονται παντού: από τη Χαλκιδική και τον Όλυμπο ως κάτω στην Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου. Οι ξεσηκωμένοι πληρώνουν με το αίμα τους το τίμημα της Λευτεριάς.
Στίχοι: Ανδρέας Κάλβος Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Όλα τα μέρη της Ελλάδας έχουν να προσφέρουν στη λατρεία του κοινού ιδανικού τόπους θυσιαστηρίων: η Μακεδονία τη Νάουσα και τη Κασσάνδρα, η Ήπειρος το Σούλι, ο Μοριάς το Μανιάκι, η Ρούμελη το Μεσολόγγι. Στη Χίο σφαγές, στα Ψαρά ολοκληρωτική καταστροφή…
Ποίημα: «το Ελληνόπουλο» του Βίκτορος Ουγκό
«Το Ελληνόπουλο»
Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα.
Η Χίο, τα’ όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά τ’ αρχοντονήσι, που βουνά και σπίτια και λαγκάδια και στο χορό τις λυγερές καμιά φορά τα βράδια καθρέφτιζε μεσ’ τα νερά.
Ερμιά παντού. Μα κοίταξε κι απάνου εκεί στο βράχο, στου κάστρου τα χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο κάθεται, σκύβει θλιβερά το κεφαλάκι στήριγμα και σκέπη του απομένει μόνο μιαν άσπρη αγράμπελη σαν αυτό ξεχασμένη μεσ’ την αφάνταστη φθορά.
Φτωχό παιδί, που κάθεσαι ξυπόλυτο στις ράχες για να μην κλαις λυπητερά, τ’ ήθελες τάχα να ‘χες για να τα ιδώ τα θαλασσά ματάκια σου ν’ αστράψουνε, να ξαστερώσουν πάλι και να σηκώσεις χαρωπά σαν πρώτα το κεφάλι με τα μαλλάκια τα χρυσά;
Τι θέλεις άτυχο παιδί, τι θέλεις να σου δώσω για να τα πλέξης ξέγνοιαστα, για να τα καμαρώσω ριχτά στους ώμους σου πλατιά μαλλάκια που του ψαλιδιού δεν τάχει αγγίξει η κόψη και σκόρπια στη δροσάτη σου τριγύρω γέρνουν όψη και σαν την κλαίουσα την ιτιά;
Σαν τι μπορούσε να σου διώξει τάχα το μαράζι; Μήπως το κρίνο απ` το Ιράν, που του ματιού σου μοιάζει; Μην ο καρπός απ’ το δεντρί που μεσ’ στη μουσουλμανική παράδεισο φυτρώνει, κ’ έν’ άλογο χρόνια εκατό κι αν πιλαλάει, Δεν σώνει μεσ’ απ’ τον ίσκιο του να βγει;
Μη το πουλί που κελαηδάει στο δάσος νύκτα μέρα και με τη γλύκα του περνάει και ντέφι και φλογέρα; Τι θες κι απ’ όλα τα αγαθά τούτα; Πες. Τα` άνθος, τον καρπό; Θες το πουλί; -Διαβάτη, μου κράζει το Ελληνόπουλο με το γαλάζιο μάτι: Βόλια, μπαρούτι θέλω. Να !
Βίκτωρ Ουγκώ
(Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς)
Alex. M. Colin, Ελληνόπουλο. 1829-30. Μουσείο Mπενάκη
Κι ενώ ο αγώνας φουντώνει, η μοίρα της Ελλάδας φέρνει τους Έλληνες αντιμέτωπους. Ο εμφύλιος δεν αργεί να ξεσπάσει. Θύματά του οι πρωταγωνιστές της επανάστασης αλλά και η ίδια επανάσταση. Ο Κολοκοτρώνης φυλακίζεται, ο Αιγύπτιος σύμμαχος των Τούρκων Ιμπραήμ αποβιβάζει τα στρατεύματά του στην Πελοπόννησο, ο Ανδρούτσος δολοφονείται, ο Καραϊσκάκης αμφισβητείται.
Τραγούδι : <<Δέκα παλικάρια>>
Τραγούδι: Γεράσιμος Ανδρεάτος και Μαριάννα Φερετζάκη
Συμμετέχουν: Η παιδική χορωδία της Δημοτικής Ενότητας Παλλήνης και η παιδική χορωδία
Το Μεσολόγγι στο μεταξύ πολιορκείται από στεριά και θάλασσα. Το υπερασπίζουν με θυσίες υπέρτατες οι άνδρες και γυναίκες του. Η πείνα βασανίζει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Η ηρωική έξοδος και η πτώση είναι αναπόφευκτη.
Τραγούδι Ακρα του τάφου (σχεδίασμα Β΄ από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Σολωμού)
Νίκος Ξυλούρης Ακρα του τάφου σιωπή (στιχοι)
Μέσα από το χάος και τις καταστροφές ο ελληνισμός βρίσκει το κουράγιο και τη δύναμη να θεμελιώσει το μέλλον ενός ελεύθερου κράτους στην πιο μαύρη στιγμή του Αγώνα με τη γ΄ Εθνοσυνέλευση που αρχίζει τις εργασίες της στην Επίδαυρο και παράλληλα προσπαθεί να βρει την πολιτισμική του ταυτότητα. Λέει ο Μακρυγιάννης στ’ Απομνημονεύματά του: «…αυτά (δυο αρχαία αγάλματα) και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουνε, να μην καταδεχτείτε να βγουν από την πατρίδα μας. Γι’ αυτά πολεμήσαμε»
Η εθνοσυνέλευση ορίζει κυβερνήτη της Ελλάδας τον Καποδίστρια.
Ο ερχομός του σηματοδοτεί μια νέα περίοδο για την Ελλάδα και τους Έλληνες.
Ο αγώνας βέβαια συνεχίζεται. Η Ελλάδα δέχεται την υποστήριξη και βοήθεια των ξένων δυνάμεων και ακολουθεί η ναυμαχία του Ναβαρίνου και η καταστροφή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου.
Έτσι φθάνουμε στην πολυπόθητη ανεξαρτησία. Μόνο που τώρα πια υπάρχει η εξάρτηση από τις «προστάτριες δυνάμεις» που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους.
Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων απέδειξε πως δεν αρκεί μόνο η στρατιωτική οργάνωση και η αυταρχική εξουσία για να διοικηθεί ένας λαός και να κερδηθεί ένας πόλεμος.
Ο στρατηγός Μακρυγιάννης γράφει στα Απομνημονεύματά του:
<< Εξάλλου οι εμφύλιοι σπαραγμοί έδειξαν πως δεν οδηγούν πουθενά και πως ο αγώνας για λευτεριά δεν είναι έργο ενός>>. Και πάλι ο Μακρυγιάννης γράφει:
<< Είμαστε στο εμείς…>> :
1821-2021 | 200 χρόνια από την Eπανάσταση !
Είμαστε εις το «εμείς» κι όχι εις το «εγώ» ! "...τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι· όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσομεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμεν κι όλοι μαζί και να μην λέγει ούτε ο δυνατός «εγώ» ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ» ; Όταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει «εγώ»· όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε εις το «εμείς» κι όχι εις το «εγώ»".
(Στρατηγός Ιωάννης Μακρυγιάννης | Απομνημονεύματα)
Τιμή και δόξα σ’ αυτούς που σήκωσαν πρώτοι το βάρος του Αγώνα.
Εθνικός Ύμνος
Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν είναι ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας.
Το ποίημα γράφτηκε από τον Διονύσιο Σολωμό τον Μάιο του 1823 στην Ζάκυνθο και ένα χρόνο αργότερα τυπώθηκε στο Μεσολόγγι.
<< Απ' τα κόκκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά, και σαν πρώτα ανδρειωμένη, χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά ! >>
Ανακαλύπτουμε τα διασημότερα έργα του Ευγένιου Ντελακρουά και μέσα σε αυτά, τα έργα που είχαν ως θέμα την ελληνική επανάσταση.
Ο Ντελακρουά μπορεί να είναι γνωστός στην Ελλάδα κυρίως για τα έργα του που αφορούν την ελληνική επανάσταση, αλλά στην πραγματικότητα θεωρείται ο κυριότερος ίσως καλλιτέχνης του γαλλικού ρομαντισμού. Παρήγαγε πάνω από 9.000 έργα κατά τη διάρκεια της ζωής του, από πίνακες μεγάλων διαστάσεων έως σχέδια.
Η δουλειά του υπήρξε ένα πεδίο μελέτης για άλλα μεταγενέστερα κινήματα, όπως ο ιμπρεσιονισμός και ο συμβολισμός, αλλά στην δική του εποχή προκάλεσε δριμύτατη κριτική στα Παρισινά Salons λόγω της έντασης των χρωμάτων που χρησιμοποιούσε και της κίνησης που ξεπερνούσε τις στείρες και αυστηρές φόρμες του ακαδημαϊσμού που προέβλεπε ο επικρατών για την εποχή νεοκλασικισμός.
Ο Ρούμπενς, οι Βενετοί αναγεννησιακοί ζωγράφοι, αλλά και οι τεχνικές Άγγλων ζωγράφων όπως ο Κόνσταμπλ, φαίνεται να οδηγούσαν το χέρι του σε μία νέα εποχή για τη ζωγραφική της Δύσης. Τα θέματά του ήταν εμπνευσμένα από την ιστορία αλλά και τη λογοτεχνία. Το πρώτο έργο που κατέθεσε προς έκθεση στο σαλόν του Παρισιού ήταν Η βάρκα του Δάντη, το 1822.
La Barque de Dante, 1822, Musée du Louvre, Paris
Δύο χρόνια αργότερα, το 1824, παρουσίασε τη Σφαγή της Χίου, ένα από τα πολλά έργα που είχαν ως θέμα την ελληνική επανάσταση και τη στήριξη του εν λόγω αγώνα απελευθέρωσης, η οποία ήταν και η επίσημη θέση Άγγλων, Ρώσων και Γάλλων.
Ο πίνακας αυτός απεικονίζει άρρωστους, ετοιμοθάνατους ανθρώπους που σε λίγο θα σφαγιαστούν από τους Οθωμανούς. Η αποτύπωση όμως τέτοιων παθών έλαβε μικτές αντιδράσεις, καθώς το κοινό ήταν συνηθισμένο σε πίνακες με δοξαστικά θέματα αντί για καταστροφές.
Ο δεύτερος πίνακας που δημιούργησε για την ελληνική επανάσταση είχε ως θέμα την πολιορκία του Μεσολογγίου το 1825. Ο πίνακας ολοκληρώθηκε έναν χρόνο μετά, αποτυπώνοντας την ιστορία πολύ γρηγορότερα από ό,τι είχε συνηθίσει η ανθρωπότητα.
Η παλέτα του μετριάστηκε για να ταιριάξει με την αλληγορία της Ελλάδας στα ερείπια του Μεσολογγίου, όπου η χώρα μεταμορφώνεται σε μία γυναίκα με το στήθος γυμνό και τα χεριά τεταμένα σε ένδειξη παράκλησης μπροστά από τη μακάβρια σκηνή των Ελλήνων που διαλέγουν το θάνατο και την καταστροφή της πόλης τους έναντι της παράδοσης στους Τούρκους και της τυραννίας.
Η συγκεκριμένη σκηνή αποτίει φόρο τιμής και σε έναν ποιητή που ο Ντελακρουά θαύμαζε πολύ, τον Lord Byron ( Λόρδος Βύρων ), ο οποίος απεβίωσε στο πλευρό του ελληνικού μετώπου στην ίδια πόλη.
Ο πίνακας που απεικονίζει την Γαλλική επανάσταση του 1830, γνωστή και ως Ιουλιανή επανάσταση, Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό, έφερε και πάλι στο προσκήνιο τον επαναστατικό χαρακτήρα του καλλιτέχνη, ο οποίος σε ένα γράμμα στον αδερφό του ανέφερε: “Μπορεί να μην πολέμησα για την πατρίδα μου, αλλά τουλάχιστον θα ζωγραφίσω για αυτήν.”
Και εδώ μία έννοια όπως η ελευθερία, προσωποποιείται στο σώμα μιας γυναίκας του λαού, που οδηγεί μπροστά τους εκπροσώπους από διάφορες τάξεις του Παρισινής δημοκρατίας, πατώντας κυριολεκτικά επί των πτωμάτων που την κατέστησαν δυνατή.
La Liberté guidant le peuple, 1830, Musée du Louvre, ParisFemmes d’Alger dans leur appartement, 1834, Musée du Louvre, Paris
Η περίπτωση του Ζαλόγγου γρήγορα έγινε γνωστή όχι μόνο στον τουρκοκρατούμενο ελληνικό χώρο αλλά και στην Ευρώπη, κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, προκαλώντας ιδιαίτερη συγκίνηση και θαυμασμό. Ο χορός του Ζαλόγγου, ή Οι Σουλιώτισσες, του Claude Pinet , ελαιογραφία σε καμβά, Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη
Το 1820 ο Γάλλος περιηγητής Πουκεβίλπου διέμενε 10 σχεδόν χρόνια στην αυλή του Αλή Πασά, εκδίδει τους 3 πρώτους τόμους του έργου του Ταξίδι στην Ελλάδα. Στο 3ο τόμο περιλαμβάνει το επεισόδιο ως ακολούθως (ελεύθερη απόδοση)
«...τις γυναίκες τις γκρέμισαν από τα ύψη των βουνών στις αβύσσους του Αχέροντα, τα παιδιά πουλήθηκαν στα παζάρια».