Μάθημα : Ταξίδι στον κόσμο της Γλώσσας (Β' Τάξη)

Περιεχόμενο μαθήματος

ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ 

Στόχοι και προοργανωτές:

Το βιβλίο περιλαμβάνει 24 ενότητες. Η πρώτη σελίδα της κάθε ενότητας παρουσιάζει με σαφήνεια τους στόχους της, οι οποίοι είναι διατυπωμένοι με τέτοιο τρόπο, ώστε να προϊδεάζουν τα παιδιά γι'αυτό που πρόκειται να μάθουν. Ο προοργανωτής της κάθε ενότητας χρησιμεύει για να εισαγάγει τον μαθητή στο κειμενικό είδος ή το είδος του λόγου που θα αποτελέσει το αντικείμενο επεξεργασίας στη συγκεκριμένη ενότητα.Τις περισσότερες φορές πρόκειται για σκίτσο, φωτογραφία ή κάποια είδη λειτουργικών γραπτών. Οι ερωτήσεις έχουν ως στόχο να οδηγήσουν διαισθητικά τον μαθητή σε μια πρώτη συνειδητοποίηση των χαρακτηριστικών και της λειτουργίας του συγκεκριμένου κειμενικού είδους ή είδους λόγου.

Κείμενα και ερωτήσεις - Ασκήσεις:

Τα κείμενα του βιβλίου εξυπηρετούν αφενός στο κειμενικό είδος της ενότητας και αφετέρου τα γραμματικά και τα συντακτικά φαινόμενα τα οποία μελετώνται στη συγκεκριμένη ενότητα. Ο βασικός στόχος της επεξεργασίας των κειμένων στην τάξη δεν είναι η εξαντλητική ενασχόληση με το κείμενο ή η κατανόηση όλων των λέξεων που αυτό περιλαμβάνει, αλλά η καλλιέργεια στα παιδιά της ικανότητας να κατανοούν συνολικά το νόημα ενός κειμένου. Τα κείμενα της κάθε ενότητας συνοδεύονται πάντα από ερωτήσεις κατανόησης και νοηματικής επεξεργασίας. Οι ερωτήσεις αυτές δίνουν αφορμή για επεξεργασία και άλλων κειμένων του συγκεκριμένου είδους αλλά και για παραγωγή αντίστοιχων κειμένων από τα παιδιά. Οι υπόλοιπες ερωτήσεις μαζί με τις ασκήσεις που περιέχονται στο Βιβλίο Μαθητή οδηγούν σε μια πρώτη επεξεργασία των γραμματικών και των συντακτικών φαινομένων.  

Τετράδιο Εργασιών:

Το Τετράδιο Εργασιών περιλαμβάνει ασκήσεις που δίνουν στα παιδιά τη δυνατότητα να εμπεδώσουν όσα επεξεργάστηκαν στο Βιβλίο Μαθητή. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει ποιες από τις ασκήσεις αυτές θα γίνουν ομαδικά στην τάξη και ποιες θα κάνουν ατομικά οι μαθητές στο σχολείο ή στο σπίτι. Το Βιβλίο Μαθητή παραπέμπει στο Τετράδιο Εργασιών σταδιακά και όχι στο τέλος της ενότητας, προκειμένου να υπάρχει συνέχεια στη μελέτη των διάφορων φαινομένων.

Ανθολόγιο-Λεξικό:

Στο βιβλίο Δασκάλου υπάρχει παραπομπή σε συγκεκριμένα κείμενα του Ανθολογίου (με βάση είτε τη θεματική της ενότητας είτε το κυρίαρχο κειμενικό είδος). Ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει και άλλα κείμενα από το Ανθολόγιο, ανάλογα με τις ανάγκες της τάξης του ή τις υπαγορεύσεις της επικαιρότητας.

Το λεξικό, από την άλλη μεριά, αποτελεί ουσιαστικό βοήθημα για το μαθητή και τον δάσκαλο, και καλό είναι να χρησιμοποείται καθημερινά.

Μαθησιακοί στόχοι

Η διδασκαλία του μαθήματος της γλώσσας στο δημοτικό αποσκοπεί στην ανάπτυξη της ικανότητας των μαθητών να χειρίζονται με επάρκεια και αυτοπεποίθηση, συνειδητά, υπεύθυνα, αποτελεσματικά και δημιουργικά τον γραπτό και τον προφορικό λόγο, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην σχολική και την ευρύτερη κοινωνία τους.

Αναλυτικότερα:

• Να χρησιμοποιεί τη γλώσσα ως κώδικα επικοινωνίας, αλλά και ως σύστημα σκέψης, για να ανακαλύπτει και να κατανοεί νέες γνώσεις και εμπειρίες και να ικανοποιεί έτσι  τις πρακτικές, συναισθηματικές, πνευματικές και κοινωνικές του ανάγκες.
• Να κατανοεί ως σημασία και ως πρόθεση το περιεχόμενο κάθε είδους λόγου με το οποίο έρχεται σε επαφή και να χρησιμοποιεί τα γλωσσικά μέσα με τρόπο, ώστε να παράγει λόγο αποτελεσματικό και κατάλληλο για κάθε ειδική περίσταση επικοινωνίας.
• Να είναι σε θέση να εκφράζει τον εσωτερικό του κόσμο.
• Να συνειδητοποιήσει ότι: α)διαθέτει την ικανότητα να περιγράφει, να τροποποιεί την εξωτερική πραγματικότητα αλλά και να δημιουργεί πραγματικότητα με τον λόγο του και ότι β) η δυνατότητα αυτή είναι συνάρτηση της γνώσης και της συνειδητής χρήσης του γλωσσικού συστήματος.
• Να αποκτήσει τις βάσεις μιας κριτικής γλωσσικής επίγνωσης, ώστε να μπορεί να αξιολογεί αντικειμενικά τα μηνύματα.
• Να γνωρίσει και να αγαπήσει ποικίλες μορφές λογοτεχνικών έργων, έτσι ώστε να ευαισθητοποιηθεί και να αποζητά μόνος του τη συντροφιά του καλού λογοτεχνικού βιβλίου.
• Να αποκτήσει αίσθηση και γνώση της γλωσσικής του παράδοσης και να ενισχύσει το γλωσσικό του αυτοσυναίσθημα.
• Να εξοικειωθεί με την τεχνολογία των ηλεκτρονικών υπολογιστών έτσι ώστε: α) να αποκτήσει ευχέρεια πρόσβασης στις πληροφορίες που παρέχονται μέσω του Διαδικτύου και των πολυμέσων και β) να μπορεί να επεξεργάζεται στοιχειωδώς κείμενα σε Η/Υ.
• Να κατανοήσει τη θέση που κατέχει η γλώσσα, γενικά, στον πολιτισμό ενός λαού, τη σημασία της για τα έθνη και να έρθει σε επαφή και με γλωσσικής υφής πολιτισμικά στοιχεία άλλων λαών.
• Να εκτιμά και να σέβεται τη γλώσσα του άλλου και να συμβιώνει αρμονικά με αλλόγλωσσους.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Προτείνονται οι παρακάτω μέθοδοι διδασκαλίας:

• Ομαδοσυνεργατική μέθοδος (οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες εργασίας και κάθε μέλος αναλαμβάνει συγκεκριμένο ρόλο)
• Μέθοδος Project (ομαδική εργασία μεγάλης διάρκειας για την παραγωγή αποτελέσματος που αξιολογείται από τα μέλη της ομάδας)
• Διερευνητική μέθοδος (α. Μελέτη περίπτωσης, β. "Λύση προβλήματος", γ. Λήψη απόφασης)
• Βιωματική μέθοδος (παιχνίδια ρόλων, εκπαιδευτικές επισκέψεις, δραματοποίηση)
• Διδασκαλία με Τ.Π.Ε (συλλογή-οργάνωση-διαχείριση πληροφοριών, δημιουργία blog)

Μέθοδοι αξιολόγησης

Αξιολόγηση του μαθητή:

Η αξιολόγηση του μαθητή αποσκοπεί:

• στη βελτίωση και όχι στον έλεγχο,
• στον εντοπισμό των μαθησιακών δυσκολιών των μαθητών με στόχο τον σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσεων για τη βελτίωση της διδακτικής διαδικασίας, 
• στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης των μαθητών,
• στην εξοικείωση του μαθητή με τη συλλογική εργασία, την αυτοαξιολόγηση και την απόκτηση υπευθυνότητας για τη μόρφωσή του

Μέθοδοι Αξιολόγησης:

Διαγνωστική αξιολόγηση: Χρησιμοποιείται κυρίως στην αρχή της διδασκαλίας αλλά και κατά τη διάρκειά της. Στόχος της είναι η αναγνώριση της προϋπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας των μαθητών, οι οποίες αξιοποιούνται για τη βελτίωση και τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας καθώς και για την επισήμανση των αιτιών που δημιουργούν τις μαθησιακές δυσκολίες.

Διαμορφωτική αξιολόγηση: Εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας με στόχο τη συνεχή πληροφόρηση του εκπαιδευτικού και του μαθητή για την πορεία της μάθησης. Κατά τη διαδικασία της διαμορφωτικής αξιολόγησης ο εκπαιδευτικός ενημερώνει και συζητά με τους μαθητές για τις μαθησιακές τους επιδόσεις. Ανάλογα με τα αποτελέσματά της ο εκπαιδευτικός σχεδιάζει κατάλληλες παρεμβάσεις για τη βελτίωση της διαδικασίας μάθησης και την επίτευξη των μαθησιακών στόχων.

Τελική αξιολόγηση: Πρόκειται για μια αθροιστική διαδικασία η οποία δίνει έμφαση στην αξιολόγηση του μαθητή και του αποτελέσματος της διδασκαλίας.

Διδάσκοντες

Καρτσούκης Θεόδωρος

Προτεινόμενα συγγράμματα

http://ebooks.edu.gr/info/cps/2deppsaps_GlossasDimotikou.pdf