Μάθημα : Νεοελληνική Λογοτεχνία _ Β' Λυκείου

Το μάθημα περιλαμβάνει :

1. Ορισμό της ηθογραφίας

2. Κατάλογο βασικών εκπρόσώπων

3. Κατάλογο ηθογραφικών πεζογραφημάτων που περιλάμβανονται στα σχολικά εγχειρίδια

4. Χρήσιμες παραπομπές για εμβάθυνση

Tο μοιρολόγι της φώκιας είναι από τα ωραιότερα διηγήματα του Παπαδιαμάντη· δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1908.

Ο Παπαδιαμάντης δίνει τον τίτλο Μυρολόγι  με υ και όχι Μοιρολόγι. Υιοθετεί την ετυμολόγηση όχι από το μείρομαι και μοίρα αλλά από το μύρω ή μύρομαι = στάζω, ρέω, χύνω δάκρυα, θρηνώ. Ομηρικό , χάνεται μετά, απαντάται σε κάποιες επιτύμβιες στήλες και σποραδικά σε νεοελληνικά μοιρολόγια ( Margaret Alexiou, Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση , ΜΙΕΤ, 2002 ) .Το διήγημα αρχίζει με το μοιρολόγι της γριάς Λούκαινας και τελειώνει κυκλικά με το μυρολόγι της φώκιας.

Ο Ρεαλισμός στις τέχνες είναι μια προσπάθεια απεικόνισης ενός θέματος με πραγματικά χαρακτηριστικά χωρίς τεχνητές ή καλλιτεχνικές παρεμβάσεις που μπορεί να περιλαμβάνουν τα στοιχεία του απίθανου ή του εξωπραγματικού.

Ο ρεαλισμός στη λογοτεχνία μπορεί να έχει δύο σημασίες: γενικά την προσπάθεια για πιστή και αντικειμενική απόδοση της πραγματικότητας και ειδικότερα μια τάση που επικράτησε τον 19ο αι. κυρίως ως αντίδραση στις υπερβολές του ρομαντισμού. Η τάση αυτή εμφανίστηκε αρχικά στη Γαλλία με τα έργα των Ονορέ ντε Μπαλζάκ και Γκυστάβ Φλωμπέρ. 

Η «Ασκητική» («Salvatores dei») είναι βιβλίο του Έλληνα συγγραφέα, Νίκου Καζαντζάκη, με στοχαστικό περιεχόμενο. Η συγγραφή του ξεκίνησε το 1922 και τελείωσε το 1923, αλλά εκδόθηκε το 1927, από το αθηναϊκό περιοδικό Αναγέννηση. Ο πρωτότυπος τίτλος ήταν «Salvatores Dei», με τον υπότιτλο «Ασκητική». Ο λατινικός τίτλος “Salvatores Dei” σημαίνει: Σωτήρες του Θεού...

Ο Υπερρεαλισμός ή Σουρρεαλισμός (από τη γαλλική λέξη surréalisme) ήταν ένα πρωτοποριακό κίνημα που δεν περιορίστηκε μόνο στον χώρο της λογοτεχνίας, αλλά επεκτάθηκε και σε άλλες μορφές τέχνης (εικαστικές τέχνες, κινηματογράφος, μουσική κλπ.) λαμβάνοντας και πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις. Γεννήθηκε τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα στη Γαλλία με κύριο εκφραστή τον Αντρέ Μπρετόν, ο οποίος το 1924 διακήρυξε με το Μανιφέστο του Υπερρεαλισμού τις αρχές του νέου κινήματος.

Το λογοτεχνικό ρεύμα του Νατουραλισμού αναπτύχθηκε στη Γαλλία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως με τα έργα του Εμίλ Ζολά. Η νατουραλιστική πεζογραφία είναι εξέλιξη της ρεαλιστικής και έχει πολλά κοινά σημεία με αυτήν, αφού ξεκινά, όπως και η ρεαλιστική, από την επιθυμία της απεικόνισης της πραγματικότητας με ακρίβεια και χωρίς ωραιοποίηση.