Ιστολόγιο μαθήματος ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Φίλιππος , του Τάκη Σινόπουλου

Thu, 13 Feb 2025 10:32:33 +0300

Ημερολογιακή Καταγραφή του Ποιητικού Εγώ

Μεσάνυχτα στη Λάρισα. Το έρημο καφενείο. Το γκαρσόνι με το συναχωμένο πρόσωπο. Οι πυροβολισμοί που ακούγονται ακόμα, κι ας έχουν περάσει χρόνια. Ο αέρας φυσάει δυνατά, σαρώνει τους δρόμους, αλλά τίποτα δεν αλλάζει. Δε θα ξανάρθει ο Φίλιππος.

Και τι να του πω, αν ξαναρχόταν; Ότι προσπαθήσαμε να τον κρατήσουμε; Ότι του τάξαμε λάφυρα και σειρήνες, αλλά όχι από προδοσία – από αγάπη; Ίσως κι από φόβο. Αν έμενε μαζί μας, αν δεν ανέβαινε στα λαμπερά βουνά, θα ήταν εδώ. Δεν θα τον είχε πάρει ο κακός χειμώνας. Θα πίναμε μαζί κρασί, θα λέγαμε ιστορίες, θα σφυρίζαμε στον δρόμο σαν να μη συνέβη τίποτα. Θα ήταν κι αυτός λίγο κουρασμένος, λίγο απογοητευμένος, όπως όλοι μας, αλλά ζωντανός.

Κι αν είχε μείνει; Ίσως να γινόταν σαν εμάς. Να μάθαινε να σωπαίνει. Να έσκυβε λίγο το κεφάλι, να ζούσε, να μεγάλωνε παιδιά, να έβρισκε μια ισορροπία στη ματαιότητα. Ίσως να γελούσαμε για εκείνα τα χρόνια, λέγοντας πως ήμασταν νέοι και αφελείς.

Αλλά δεν μπορούσε. Ο Φίλιππος ήταν από τους άλλους. Από αυτούς που δεν λυγίζουν, δεν γυρίζουν πίσω, δεν ξεχνούν. Κι εμείς, όσο κι αν λέμε πως παλέψαμε, ξέρουμε την αλήθεια: δεν τον ακολουθήσαμε.

Κι όμως, αν μας είχε ακολουθήσει αυτός, θα ήταν όλα πιο εύκολα. Δεν θα χρειαζόταν να σκεφτόμαστε πως κάποτε τον αποτρέπαμε, πως προσπαθήσαμε να του δείξουμε έναν πιο «λογικό» δρόμο. Αν είχε δεχτεί τα δώρα μας, αν είχε πει «ναι» στις σειρήνες, τότε δεν θα μας στοίχειωνε η ανάμνησή του. Δεν θα ήταν πια ο καθρέφτης της δικής μας παραίτησης.

Αλλά έφυγε. Και τώρα περπατάω μόνος. Σφυρίζοντας. Λες και το σφύριγμα μπορεί να γεμίσει το κενό, να καλύψει όσα δεν ειπώθηκαν, να σβήσει τις σκιές από τα πρόσωπά μας.

Κι εκείνη, η κυρία Πανδώρα, μιλάει μόνο περί σώματος. Δεν της έχει μείνει τίποτα άλλο. Μια ζωή που συνεχίζεται από συνήθεια. Ένας άντρας που πέθανε από αρρώστια, όχι από σφαίρες, αλλά και πάλι πέθανε. Όπως κι εμείς. Απλώς δεν μας εκτέλεσαν οι Γερμανοί.

Αύριο θα είναι μια ίδια μέρα. Κι εγώ θα συνεχίσω να περπατάω στην κούφια πόλη, θα συνεχίσω να σφυρίζω. Γιατί, αν σταματήσω, θα ακούσω τη φωνή του Φίλιππου να με ρωτάει ξανά:

"Πού είναι το πρόσωπό σας, το αληθινό σας πρόσωπο;"

Τσακ Τζιπιτής

Μαθητής αποβάλλεται από το σχολείο με τη συνδρομή αστυνομικών δυνάμεων

Sat, 16 Dec 2023 11:17:51 +0300

...ή μαθητής αυτοκράτορας αποχωρεί συνοδεία αστυνομικής δύναμης

Η εποχή της μηδαμινής προσπάθειας

Sun, 03 Dec 2023 10:39:04 +0300

Η εποχή της μηδαμινής προσπάθειας

Ανεξάρτητα από το τι συνέβαινε άλλοτε, σήμερα πολλοί μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου καταβάλλουν ελάχιστη ή μηδαμινή προσπάθεια για το σχολείο (και στο σχολείο), αν και γνωρίζουν ότι αυτό επιδρά αρνητικά και στις δύο συνιστώσες της βαθμολόγησης τους: και στην επιμέλεια και στην επίδοση. Δεν προετοιμάζουν τις καθημερινές εργασίες τους, δεν φέρνουν τα βιβλία τους και τα τετράδια τους, δεν μελετούν για τα κριτήρια τετραμήνου ή για τις προαγωγικές - απολυτήριες εξετάσεις, δεν συμμετέχουν στις καθημερινές σχολικές δραστηριότητες, δεν συμμετέχουν στο μάθημα, αδρανούν, κοιμούνται, αναζητούν συνεχώς το κινητό τους, ζωγραφίζουν, ψάχνουν τρόπο και λόγο να απουσιάσουν, ενοχλούν , παρεμποδίζουν το μάθημα...

Το φαινόμενο αυτό για τους ίδιους τους «αδιάφορους» μαθητές είναι καταστροφικό, αφού σε μια πολύ κρισιμη για το μέλλον τους ηλικία περιορίζει τις ευκαιρίες εξέλιξης τους. Για τους υπολοιπους είναι και καταστροφικό και άδικο, καθώς δεν τους επιτρέπει να συμμετέχουν απρόσκοπτα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σε ένα δημοκρατικό σχολείο πρέπει να εξυψώνεται η προσπάθεια, ανέφερε η κ. Πολονύ. Ενα σχολείο που εθίζει τους μαθητές στην ελάσσονα προσπάθεια και την άνευ όρων επιείκεια , δεν υπηρετεί τη δημοκρατία διότι ευνοεί την όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Εφτασε, νομίζω, ο καιρός να γίνει αυστηρότερο το πλαίσιο προαγωγής και απόλυσης των μαθητών, ώστε να αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν με υπευθυνότητα τη ζωή τους και να διεκδικήσουν μια θέση στην κοινωνία με αξιοπρέπεια και απαιτήσεις.

Ενα Μέτρο Απόσταση, διήγημα της Ελισάβετ Χρονοπούλου

Sun, 24 Jan 2021 11:59:43 +0300

ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ, της Ελισάβετ Χρονοπούλου

Δύο μαθητικά σχόλια

Α.

Το κρισιμο ερωτημα που θιγεται στο διηγημα ειναι: Κατα ποσο θα ηθελε ενας άνθρωπος που εχει βιωσει ενα τραυματικο περιστατικο να το αναζητησει και να το ερευνησει περαιτέρω;Ενας ανθρωπος σε τετοιες περιπτωσεις θα αισθανοταν αναμφισβήτητα την αναγκη να εκφρασει τα ψυχικα βασανα του,γι αυτο αλλωστε τα αφηγειται ως αφηγητής ο ήρωάς μας, αλλα παραλληλα θα ειχε εναν ενδοιασμο στην εμβαθυνση σε αυτα, θα διατηρουσε δηλαδη "ενα μετρο αποσταση" οπως επαναλαμβανεται στο κειμενο οπως και στον τιτλο.Εξαλλου το ενα μετρο ειναι μια μετρια αποσταση γεγονος το οποιο δηλωνει τη μετρημενη σταση του ηρωα να αναζητησει σημαντικες η ασημαντες λεπτομερειες στα περιστατικα που περιγραφει Ο φοβος του γινεται αντιληπτος οταν καθυστερει να αναφερθει σε αυτα,οταν δηλαδη επιβραδυνεται ο λογος του με ασημαντες περιγραφες οπως για παραδειγμα το μαγαζι του πατερα του και τα μωσαϊκά στον τοιχο.Επιπλεον με το ασυνδετο σχημα που κυριαρχει αισθητοποιει τη συναισθηματικη φορτιση του ενω η απροθυμία που προαναφερθηκε γινεται αμεσα αντιληπτη και στο ερωτημα που θετει στο μονολογο του "Αρκετα δεν ηταν οσα ηξερα ηδη;"

Β.

Ισχύει το γνωμικό <<το αίμα νερό δε γίνεται>>; Οφείλει να συγχωρεί κανείς τους συγγενείς του, πόσο μάλλον τους γονείς του, ύστερα από τις τραυματικές εμπειρίες με τις οποίες τον στιγμάτισαν; Ο αφηγητής, αν και ουσιαστικά ποτέ δεν εγκατέλειψε οριστικά τη μητέρα του, την τιμώρησε με την πλήρη αδιαφορία και τη ψυχρότητά του, ύστερα από ένα περιστατικό δικής της ψυχρότητας προς δικό της συγγενή. Ένα περιστατικό για το οποίο μετανιώνει που δεν επενέβη, όπως παρουσιάζει η υποτακτική έγκλιση (Αν έβαζα μια φωνή;). Ωστόσο, μέσα από την αφήγηση, η οποία έχει έναν ιδιαίτερα εξομολογητικό τόνο, ο αφηγητής δε φαίνεται καθόλου μετανιωμένος για τη σκληρότητα που έδειξε προς τη μητέρα του, ακόμη και μετά τον θάνατό της. Μάλιστα, ένιωθε υποχρεωμένος να αποστασιοποιηθεί από τη μητέρα του (Έπρεπε να την πάρω αυτήν την απόσταση), και ικανοποίηση με την τιμωρία που της επέβαλε. Και οι δύο χαρακτήρες, μητέρα και γιός, καταστρέφουν τις οικογενειακές τους σχέσεις για προσωπικούς, ενίοτε εγωιστικούς λόγους. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο γιος πληρώνει την μάνα με το ίδιο νόμισμα.

Μου αφήνεις πενήντα δραχμές για τσιγάρα; διήγημα του Θανάση Βαλτινού

Fri, 25 Dec 2020 19:08:03 +0300

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ

Μια γεύση ανθρωπιάς ζυμωμενης με το χώμα της καθημερινότητας και της ανάγκης μας προσφέρει το σύντομο αφηγημα του Θ.Βαλτινού. Ένας επαγγελματίας ιδιοκτήτης αγοραίου πάνω στη δουλειά του συμπαραστέκεται σε έναν άνθρωπο που υποφέρει , γιατι χάνει το παιδί του. Τρέχει σαν δαιμονισμένος στον δρόμο, στέκεται και περιμένει τον πελάτη του να βγει απο το νοσκομείο, μήπως και μπορεί κάτι παραπάνω να προσφέρει, του κανει γερο σκοντο και μια και δυο φορές , όταν βλέπει την ανέχεια του και το φιλότιμό του. Η βοήθεια του είναι ουσιαστική. Μα η αφήγηση του γεγονότος σε κάποιον όχι πολύ οικείο του χρόνια μετά, η προσπάθεια του να τραγικοποιήσει τα γεγονότα για να αυτοπροβληθει, τα αυτοπαινεματα του, η περιττή κι άκομψη ερώτηση του «τι είναι», η ανάγκη του να δικαιολογηθεί για τη συμπεριφορά του ως επαγγελματία, «τι να του πω», η επανειλημμένη υπόμνηση ότι μπορούσε να εκμεταλλευτεί την περίσταση και δεν το έκανε, η ανομολόγητη ενοχή για αυτό που θα μπορούσε να κάνει και δεν έκανε (ποιος δεν θα έλεγε «ασ΄τα πατριώτη, κοίτα να γίνει καλά το παιδί κι οταν γυρίσεις πρώτα ο Θεός , κι ευκολύνεσαι, ξέρεις πού θα με βρεις»;), όλα αυτά αμαυρώνουν την πράξη, την θολώνουν, την σκοτεινιάζουν. Η ουσία είναι ότι συνέδραμε τον συνάνθρωπό του στην ανάγκη του. Αλλά κι ότι έχει αδυναμίες και τύψεις. Ανθρωπιάς μηνύματα είναι όλα αυτά. Στον κόσμο των ανθρώπων των πλασμενων από γη και ουρανό.

Η επιθυμία του ανθρώπου για αυτογνωσία

Wed, 16 Dec 2020 19:50:06 +0300

Η Επιθυμία του Ανθρώπου για Αυτογνωσία

Ένα πολύ αμφιλεγόμενο σύγχρονο ζήτημα είναι εάν ο άνθρωπος επιθυμεί πραγματικά να προβεί σε διαδικασίες για να γνωρίσει τον εαυτό του. Βασιζόμενος σε δύο σχετικά με την αυτογνωσία κείμενα που κέρδισαν το ενδιαφέρον μου, θα παρουσιαστούν οι προσωπικές μου απόψεις πάνω στο ζήτημα. Κατά τη γνώμη μου, το άτομο τις περισσότερες φορές, διστάζει και δεν επιθυμεί να εξερευνήσει και να γνωρίσει τον πραγματικό του εαυτό.

Συχνά προτιμά να ζει με μία συγκεκριμένη, αποκλειστικά ιδανική ιδέα για τον εαυτό του. Το άτομο φοβάται το γεγονός πως υπάρχει πιθανότητα στο ταξίδι του προς την αυτογνωσία να ανακαλύψει γνώσεις, όπως συναισθήματα, αναμνήσεις και δυνατότητες, που θα το κάνουν να νιώσει κατώτερο ή ακόμα και να μισήσει τον εαυτό του. Έχει σκοπό να προστατεύσει αυτή την ιδανική εικόνα και για αυτό αποφεύγει την προσωπική ανάπτυξη και την ειλικρίνεια προς τον εαυτό του, που θα το έκαναν να συνειδητοποιήσει κάποια δυσάρεστη αλήθεια και εν τέλει θα αλλοίωνε την τρέχουσα εικόνα του.

Ακόμα, άλλος ένας λόγος για τον οποίο ο άνθρωπος δεν επιθυμεί να γνωρίσει τον εαυτό του είναι επειδή δεν είναι διατεθειμένος να αφιερωθεί στις νοητικά κοπιαστικές διαδικασίες που χρειάζεται να αναλάβει στο δρόμο του για την αυτογνωσία. Τέτοιες διαδικασίες είναι οι συστηματικές περίοδοι μοναξιάς και η αυτοκριτική. Παρά τα θετικά τους αποτελέσματα, ο άνθρωπος συχνότερα αναζητεί την άμεση ικανοποίηση και δεν είναι πρόθυμος να κάνει την παραμικρή θυσία ακόμα και αν πρόκειται να τον ωφελήσει.

Από την άλλη, τίποτα δεν είναι απόλυτο, και τα προαναφερόμενα παραδείγματα δεν ισχύουν για όλους. Υπάρχει και μία μικρή μάζα ατόμων τα οποία έχουν πάρει καθοριστική απόφαση να αναζητήσουν την αληθινή τους ταυτότητα, ανεξάρτητα από τις εκούσιες απώλειες που απαιτούνται για να φτάσουν ως το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αυτά τα άτομα ξεχωρίζουν, καθώς μπορούν να θέτουν τον εγωισμό και το φόβο τους ως δευτερεύοντα ζητήματα μπροστά στο τελικό τους στόχο.

Συμπερασματικά, καταλήγουμε πως η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν επιδιώκει την αυτογνωσία, γιατί δεν είναι διατεθειμένη να κάνει τις απαραίτητες θυσίες για να την επίτευξη αυτού του στόχου. Αυτό φυσικά, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν εξαιρέσεις. Όσοι επιθυμούν πραγματικά την αυτογνωσία δεν διστάζουν να την ορίσουν ως προτεραιότητα στη ζωή τους, και να την επιδιώξουν με όλες τους τις δυνατότητες.

a...

Αυτογνωσία, τι οίδα;

Wed, 16 Dec 2020 07:51:16 +0300

Αυτογνωσία: τι οίδα;

«Αυτογνωσία», μία λέξη που δεν μπορείς με ευκολία να ορίσεις. Ανατρέχω στα λεξικά: αυτεπίγνωση, γράφουν. Να γνωρίζεις δηλαδή τον εαυτό σου, ποιος είσαι, με όλα τα ελαττώματα και τα προτερήματά σου. Σε ποιον καθρέφτη μπορεί να κοιτάξει κανείς τον εαυτό του και να έχει την ολοκληρωμένη εικόνα, μέσα και έξω; Οι άλλοι είναι ένας τέτοιος καθρέφτης. Η οικογένεια, οι παρέες, οι συμμαθητές, οι δάσκαλοι αργότερα οι συνάδελφοι. Αλλά ο καθένας θα βλέπει με τα δικά του μάτια. Με τα δικά του κριτήρια θα με κρίνει.

Στην αρχαία Αθήνα η εκπαιδευτική μέθοδος του Σωκράτη σε αυτό στόχευε. Να εκμαιεύσει από τους μαθητές του τη γνώση που είχαν αλλά δεν γνώριζαν ότι είχαν. Να τους αποκαλύψει τον εαυτό τους. Το σύγχρονο (;) εκπαιδευτικό σύστημα βοηθάει; Η αξιολόγηση του τετραμήνου βαθμολογεί την επίδοση, την προσπάθεια, τον προγραμματισμό, αλλά ποια στοιχεία δίνει για το πρόσωπο; Πώς το βοηθάει να αναπτύξει ταλέντα ή να αυτοπειθαρχήσει; Αλλά ακόμη και αυτή την αξιολόγηση ποιος την αντιμετωπίζει δημιουργικά; Ποιος θέλει να δει κατάματα τα ελαττώματα και τα λάθη του;

Η αυτοπαρατήρηση απαιτεί χρόνο και καλλιέργεια σκέψης. Είναι επίπονη προσπάθεια, ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά στις επιλογές του ενώ ταυτόχρονα αυτός που κρίνει είναι ο ίδιος που κρίνεται.

Πόση αυτοπειθαρχία απαιτείται για να αναγνωρίσει κανείς το λάθος του; Και πόσο σημαντικό είναι να μπορεί να το αναγνωρίσει. Αλλάζει, ανανεώνεται, καλλιεργεί δηλαδή την προσωπικότητά του, την αναπλάθει διαρκώς και το σημαντικότερο: γίνεται ικανός να αναθεωρήσει.

Η αυτοπαρατήρηση απαιτεί χρόνο. Αλλά χρόνος δεν υπάρχει. Σε καμιά ηλικία πια. Εντατικοί είναι οι ρυθμοί και στη δουλειά και στο σχολείο. Στη σύγχρονη κοινωνία για να υπάρχεις πρέπει να είσαι άλογο κούρσας. Να τα καταφέρνεις παντού καλά. Πάντα καλά. Αλλά και η οικονομική κρίση συνέβαλε. Ο ελεύθερος χρόνος θεωρήθηκε είδος πολυτελείας και συρρικνώθηκε. Χρόνος για να σκεφτείς, χρόνος για να παρατηρήσεις, για να απομονωθείς.

Αλλά και η λογική του καταναλωτισμού και του τεχνοκρατικού πολιτισμού δεν ωθεί τον άνθρωπο στην ενδοσκόπηση. Η αυτογνωσία δεν είναι απαραίτητο προσόν, μπορεί να θεωρείται και χάσιμο χρόνου αφού το κέρδος δεν είναι υλικό, δεν είναι άμεσο.

Επομένως, η αυτογνωσία είναι μία υπέρβαση, μία υπερπροσπάθεια αναζήτησης του εαυτού που βρίσκει εμπόδια όχι μόνο στον ίδιο τον εαυτό μας αλλά και στο πνεύμα της εποχής μας.

a6...