Μάθημα : ιστορια Β1

Η ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ : ΟΙ ΕΡΙΔΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ-

ΑΝΑΘΕΣΗ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Υποθέστε ότι είστε δημοσιογράφοι της εικονομαχικής περιόδου Αφού μελετήσετε προσεκτικά τα παρακάτω κείμενα, γράψτε  ένα  -άρθρο  για τα αίτια και τις βιαιότητες της εικονομαχικής πολιτικής του Λέοντος Γ’ Ισαύρου

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ-ΚΕΙΜΕΝΑ-

Α. ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

1.«Στις αρχές του 8ου αιώνα οι «θαυματουργές εικόνες , τα διάφορα κειμήλια της Εκκλησίας

και τα λείψανα των αγίων που οι μοναχοί περιέφεραν από τόπο σε τόπο λατρεύονταν με

τρόπο που δεν είχε καμιά σχέση με το περιεχόμενο και το νόημα της χριστιανικής πίστης. Η

υπερβολή αυτή έκανε τους Άραβες να διακηρύχνουν, πως οι χριστιανοί είναι ειδωλολάτρες

και πολυθεϊστές.

2. 2. Πιστοί των λαϊκότερων κυρίως στρωμάτων και μοναχοί αφελείς και απαίδευτοι(=χωρίς μόρφωση, χωρίς παιδεία) απέδιδαν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στην προστατευτική δύναμη όχι πια του εικονιζόμενου προσώπου, αλλά του ίδιου του αντικειμένου, της φορητής εικόνας, τελώντας παράλογες πράξεις, που θύμιζαν ειδωλολατρία. Έτσι κατά τη βάπτιση έφερναν την εικόνα στη θέση του αναδόχου(=νονού), έπαιρναν από το χρώμα της ξύσμα, το όποιο αναμείγνυαν στη θεία μετάληψη ή το μεταχειρίζονταν για θεραπευτικούς σκοπούς

3.Από την άλλη τα  μοναστήρια πλήθαιναν διαρκώς. Είχαν αποκτήσει μεγάλες περιουσίες από δωρεές και, καθώς ήταν απαλλαγμένα από φόρους, ζημίωναν την οικονομία του κράτους. Ο αριθμός των μοναχών γινόταν όλο και μεγαλύτερος και η επιρροή τους πάνω στις λαϊκές τάξεις στεκόταν εμπόδιο για κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια».

4. ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΔΑΦΩΝ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

Η σωτηρία της αυτοκρατορίας εξαρτιόταν αποκλειστικά από τους  αγροτικούς πληθυσμούς της Μ. Ασίας, που εξαθλιωμένοι και πάμφτωχοι αποζούσαν από τη γη , που τώρα όφειλαν να υπερασπιστούν από τους επιδρομείς. Αυτοί οι πληθυσμοί είχαν ανεικονικές αντιλήψεις

Η εικονομαχική πολιτική θα μπορούσε να συμφιλιώσει την κεντρική εξουσία του Βυζαντίου με τους πληθυσμούς αυτούς, που ήταν απαραίτητοι  για την προστασία των συνόρων

Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ , Η πολιτική ιδεολογία του Βυζαντινού Κράτους

Β. ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

1. Το 726 έγινε ισχυρός σεισµός µε επίκεντρο το θαλάσσιο χώρο, µεταξύ Θήρας και Θηρασίας. Το γεγονός ερµηνεύτηκε από τον Λέοντα Γ’ Ίσαυρο ως εκδήλωση  οργής του Θεού για τις ακρότητες των πιστών στη λατρεία των εικόνων.

Ο  αυτοκράτορας εξήγησε αυτό το σημάδι της θεϊκής οργής  και σήκωσε πόλεμο εναντίον των αγίων εικόνων Και ο λαός της Βασιλεύουσας προσπάθησε να επιτεθεί και να σκοτώσει τους στρατιώτες του αυτοκράτορα  που καθαίρεσαν την εικόνα του Χριστού από τη Χαλκή Πύλη. Και τότε πολλοί από αυτούς τιμωρήθηκαν με ακρωτηριασμούς, μαστιγώσεις, εξορίες και πρόστιμα.(Θεοφάνης , Χρονογραφία 404-405 )

(Η Χαλκή  Πύλη ήταν τα προπύλαια του Μεγάλου Παλατιού της Κωνσταντινούπολης. Επρόκειτο για μία μεγαλοπρεπή κατασκευή, που μπορούσε να προσελκύσει  το ενδιαφέρον των κατοίκων και των επισκεπτών της πρωτεύουσας Για την εξωτερική διαμόρφωση της Χαλκής Πύλης  μεταγενέστερες μαρτυρίες  αναφέρουν την ύπαρξη μιας εικόνας του Χριστού, ευρύτερα γνωστής ως ο Χριστός Χαλκίτης)

2. ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ

730 17 Ιανουαρίου: Ο Λέων Γ’ συγκαλεί σύναξη όλων των ανωτέρων κοσμικών και εκκλησιαστικών αξιωματούχων, το λεγόμενο σιλέντιον, και τους ζητά να προσυπογράψουν το εικονομαχικὸ διάταγμα. Ο πατριάρχης Γερμανός αρνείται, καθαιρείται και αντικαθίσταται. Διατάσσονται η καταστροφή των εικόνων και η δίωξη των εικονόφιλων

Γ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΕΙΚΟΝΟΛΑΤΡΩΝ

Δεν προσκυνάμε τη φύση του ξύλου.. αλλά μέσω  αυτού υποκλινόμαστε και προσκυνάμε Αυτόν που σταυρώθηκε πάνω του... όσο είναι συνδεδεμένα τα δύο ξύλα στο σχήμα του σταυρού, τότε προσκυνώ αυτό το σχήμα, εξαιτίας του Χριστού που σταυρώθηκε πάνω του, όταν όμως αποσυνδεθούν τα δύο ξύλα και χάσουν το σχήμα του σταυρού, τα πετάω και τα καίω.(Λεόντιος Νεαπόλεως, PG 94, 1384D

ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ: Α. 726-787   Β’ 815-843

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ

754 ΣΥΝΟΔΟΣ ΙΕΡΕΙΑΣ-ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

787  ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ-ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

815 ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΙΣΧΥ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΕΙΑΣ-ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

843 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΩΝ/ΠΟΛΗΣ –ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

1. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΚΡΙΣΗ (ΕΞΟΡΙΕΣ, ΦΥΛΑΚΙΣΕΙΣ, ΔΗΜΕΥΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΟΦΙΛΩΝ)
2. ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ  ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΠΑ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΣΤΡΑΦΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΦΡΑΓΚΟΥΣ

3.ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ  ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ-ΣΤΑΜΑΤΑ Η ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ –

4.ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΝ ΟΙ  ΑΝΕΙΚΟΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ (ΧΩΡΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΜΟΡΦΗ)-ΟΠΙΣΘΟΣΔΡΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ (ΜΟΝΟ ΣΥΜΒΟΛΑ  ΟΠΩΣ Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΖΩΑ , ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ)

5.ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΠΟΛΛΩΝ  ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ  ΚΕΙΜΕΝΩΝ  ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΩΝ