Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ
Κωδικός : 0544005277
-
Εμφάνιση όλων των ενοτήτων
-
μια βόλτα στην Αρχαία Αθήνα
-
ερωτήσεις εισαγωγής
-
Διαδραστικά η εισαγωγή του Θουκυδίδη
-
Γραμματική- Ρήμα Ι
-
Γραμματική - Ρήμα ΙΙ
-
Γραμματική- Ουσιαστικό
-
Συντακτικό
-
1η ενότητα
-
2η ενότητα
-
3η ενότητα
-
4η ενότητα
-
5η ενότητα
-
6η ενότητα
-
7η ενότητα
-
8η ενότητα
-
9η ενότητα
-
10η ενότητα
-
11η ενότητα
-
12η ενότητα
-
13η ενότητα- Βιβλίο Γ, 81,3-5
-
μια βόλτα στην Αρχαία Αθήνα
Γραμματική- Ρήμα Ι
|
1) βαρύτονα α΄συζυγίας Ενεργητικής και Μέσης Φωνής (πχ. λύω-ομαι, πλέκω-ομαι, γράφω-ομαι κλπ) 2) παρακείμενος και υπερσυντέλικος αφωνόληκτων Μέσης Φωνής (πχ. γέγραμμαι, πέπεισμαι, τέταγμαι) 3) αόριστος β΄ενεργητικής και μέσης φωνής 4) αρχικοί χρόνοι των βασικών ρημάτων |
|
1. Ενεργητική Φωνή
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1.2 Στον Παρατατικό (ιστορικός χρόνος) πρέπει να βάλουμε αύξηση, (όπως και στα νέα ελληνικά) η οποία είναι δύο ειδών:
συλλαβική
και χρονική.
Τι είναι η συλλαβική αύξηση;
Συλλαβική αύξηση είναι η προσθήκη στην αρχή του θέματος ενός -ἐ- (Προσοχή! παίρνει ψιλή).
Λέγεται συλλαβική επειδή προστίθεται μια νέα συλλαβή.
Πότε βάζουμε συλλαβική αύξηση;
Συλλαβική αύξηση βάζουμε, όταν το ρήμα αρχίζει από σύμφωνο,
π.χ. λύω » ἔλυον, διώκω » ἐδίωκον, φεύγω » ἔφευγον
Στην περίπτωση που το ρήμα αρχίζει από ῥ (π.χ. ῥίπτω), τότε εκτός από το ἐ της αύξησης διπλασιάζεται και το ῥ. Έτσι, ο παρατατικός του ῥίπτω γίνεται ἔρριπτον, του ῥάπτω γίνεται ἔρραπτον, του ῥαίνω γίνεται ἔρραινον.
Τι είναι η χρονική αύξηση;
Χρονική αύξηση είναι η μετατροπή ενός βραχύχρονου φωνήεντος σε μακρόχρονο, ένα φαινόμενο που επιστημονικά λέγεται έκταση!
Πότε βάζουμε χρονική αύξηση;
Χρονική αύξηση βάζουμε όταν το ρήμα αρχίζει από φωνήεν.
Δηλαδή τι κάνουμε;
Κάνουμε κάποιες αλλαγές σε μερικά φωνήεντα.
Ποιες είναι οι αλλαγές;
Με λίγα λόγια κάποια φωνήεντα αλλάζουν, όπως φαίνεται στη συνέχεια.
| Ενεστώτας | Παρατατικός | ||||
| ᾰ | » | η | ἀγοράζω | » | ἠγόραζον |
| αι | » | ῃ | αἰχμαλωτίζω | » | ᾐχμαλώτιζον |
| αυ | » | ηυ | αὐξάνω | » | ηὔξανον |
| ε | » | η | ἐλπίζω | » | ἤλπιζον |
| ει | » | ῃ | εἰκάζω | » | ᾔκαζον |
| ευ | » | ηυ | εὑρίσκω | » | ηὕρισκον |
| ο | » | ω | ὁρίζω | » | ὥριζον |
| οι | » | ῳ | οἱκίζω | » | ᾤκιζον |
| ῠ | » | ῡ | ὑφαίνω | » | ὕφαινον |
| ῐ | » | ῑ | ἱκετεύω | » | ἱκέτευον |
Θα πρέπει να θυμόμαστε κυρίως τις εξής αλλαγές:
α » η
ε » η
ο » ω
το ι » γίνεται υπογεγραμμένη
Κάποια ρήματα που αρχίζουν από ε έχουν αύξηση ει κι όχι η:
- ἐθίζω » εἴθιζον,
- ἑλίττω » εἵλιττον,
- ἕλκω » εἷλκον,
- ἕπομαι » εἱπόμην,
Η αύξηση στα σύνθετα με πρόθεση
διέ-λυ-ον
διέ-λυ-ες
διέ-λυ-ε
διε-λύ-ομεν
διε-λύ-ετε
διέ-λυ-ον
Όσα ρήματα είναι σύνθετα με πρόθεση, δεν παίρνουν αύξηση στην αρχή του ρήματος αλλά ανάμεσα στην πρόθεση και το ρήμα.
Δηλαδή, το ρήμα δια-λύω, που είναι σύνθετο με την πρόθεση διά, στον παρατατικό δε θα γίνει ἐ διά λυον αλλά δι-έ-λυον.
Αυτή η αύξηση λέγεται εσωτερική.
Παρακείμενος
Συγκεντρωτικός πίνακας αναδιπλασιασμού Επανάληψη αρχικού συμφώνου + ε συλλαβική αύξηση χρονική αύξηση α. ένα σύμφωνο, π.χ.
λύω » λέ-λυ-κα.α. δύο σύμφωνα, π.χ.
σπουδάζω » ἐ-σπούδακαα. φωνήεν, π.χ.
ἁλιεύω » ἡ-λίευκαβ. δύο σύμφωνα
το πρώτο (κ, γ, χ, π, β, φ, τ, δ, θ)
το δεύτερο (λ, ρ, μ, ν)
γράφω » γέγραφαβ. τρία σύμφωνα
στρατεύω » ἐ-στράτευκαγ. διπλό σύμφωνο ζ, ξ, ψ π.χ.
ψαύω » ἔ-ψαυκαδ. ῥ, π.χ.
ῥίπτω » ἔρρι-φ-α
Παρακείμενος- καταλήξεις
Στα χειλικόληκτα
γέ-γρα-φ-α
γέ-γρα-φ-ας
γέ-γρα-φ-ε
γε-γρά-φ-αμεν
γε-γρά-φ-ατε
γε-γρά-φ-ασινΔες το βίντεο
Στα χειλικόληκτα χάνεται ο χαρακτήρας κ του παρακειμένου και
το π ή το β ή το φ ή το πτ τρέπονται σε φ
π, β, φ, -πτ » φ
τρίβω » τέτριφα,
γράφω » γέγραφα,
βλάπτω » βέβλαφα
Στα ουρανικόληκτα
δε-δίω-χ-α
δε-δίω-χ-ας
δε-δίω-χ-ε
δε-διώ-χ-αμεν
δε-διώ-χ-ατε
δε-διώ-χ-ασινΔες το βίντεο
Στα ουρανικόληκτα χάνεται ο χαρακτήρας κ του παρακειμένου και
το κ ή το γ ή το χ ή το ττ-σσ ή σε κάποια από ρ. σε ζω το ζ τρέπονται σε χ
κ, γ, χ, -ττ, -σσ » χ
διώκω » δεδίωχα,
τάττω » τέτταχα
|
2. ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ |
||||||||
|
Οριστική |
Υποτακτική | Ευκτική | Προστακτική | |||||
| Ενεστώτας | λύ-ομαι λύ-ει (ῃ) λύ-εται λυ-όμεθα λύ-εσθε λύ-ονται |
λύ-ωμαι λύ-ῃ λύ-ηται λυ-ώμεθα λύ-ησθε λύ-ωνται |
λυ-οίμην λύ-οιο λύ-οιτο λυ-οίμεθα λύ-οισθε λύ-οιντο |
λύ-ου λυ-έσθω λύ-εσθε λυ-έσθων1 ή λυέ-σθωσαν |
Απαρέμφατο λύ-εσθαι Μετοχή λυ-όμενος λυ-ομένη λυ-όμενον |
|||
| Παρατατικός | ἐλυ-όμην ἐλύ-ου ἐλύ-ετο ἐλυ-όμεθα ἐλύ-εσθε ἐλύ-οντο |
|||||||
| Μέλλοντας | λύ-σομαι λύ-σει (ῃ) λύ-σεται λυ-σόμεθα λύ-σεσθε λύ-σονται |
λυ-σοίμην λύ-σοιο λύ-σοιτο λυ-σοίμεθα λύ-σοισθε λύ-σοιντο |
Απαρέμφατο λύ-σεσθαι Μετοχή λυ-σόμενος λυ-σομένη λυ-σόμενον |
|||||
| Αόριστος | ἐλυ-σάμην ἐλύ-σω ἐλύ-σατο ἐλυ-σάμεθα ἐλύ-σασθε ἐλύ-σαντο |
λύ-σωμαι λύ-σῃ λύ-σηται λυ-σώμεθα λύ-σησθε λύ-σωνται |
λυ-σαίμην λύ-σαιο λύ-σαιτο λυ-σαίμεθα λύ-σαισθε λύ-σαιντο |
λῦ-σαι λυ-σάσθω λύ-σασθε λυ-σάσθων1 ή λυ-σάσθωσαν |
Απαρέμφατο λύ-σασθαι Μετοχή λυ-σάμενος λυ-σαμένη λυ-σάμενον |
|||
| Παρακείμενος | λέλυ-μαι λέλυ-σαι λέλυ-ται λελύ-μεθα λέλυ-σθε λέλυ-νται |
λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένοι, αι, α λελυ-μένοι, αι, α λελυ-μένοι, αι, α |
ὦ ᾖς ἦ ὦμεν ἦτε ὦσιν |
λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένος, η, ον λελυ-μένοι, αι, α λελυ-μένοι, αι, α λελυ-μένοι, αι, α |
εἴην εἴης εἴη εἴημεν-εἶμεν εἴητε-εἶτε εἴησαν-εἶεν |
λέλυ-σο |
Απαρέμφατο λελύ-σθαι Μετοχή λελυ-μένος λελυ-μένη λελυ-μένον |
|
| Υπερσυντέλικος | ἐλελύ-μην ἐλέλυ-σο ἐλέλυ-το ἐλελύ-μεθα ἐλέλυ-σθε ἐλέλυ-ντο |
|||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4. σχηματισμός αορίστου β΄
|
|
4. 1 ΑΟΡΙΣΤΟΣ Β΄ ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΑΟΡΙΣΤΟ Β΄
|