Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

Κωδικός : 0544005277

Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

0544005277  -  ΕΛΕΝΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Ενότητες μαθήματος - 4η ενότητα

4η ενότητα

3η ενότητα 5η ενότητα

 

Γ΄Βιβλίο 72.1,2,3

Σύλληψη των πρέσβεων των ολιγαρχικών στην Αθήνα

Σύγκρουση ολιγαρχικών και δημοκρατικών της Κέρκυρας

1. Κείμενο

1. Ἐλθόντων δὲ 

(τῶν πρέσβεων ἐς Ἀθήνας)

οἱ Ἀθηναῖοι ξυλλαβόντες

τούς τε πρέσβεις

ὡς νεωτερίζοντας͵

καὶ ὅσους ἔπεισαν

(τῶν καταπεφευγότων)͵

κατέθεντο

ἐς Αἴγιναν.

 

Όταν έφτασαν

(οι πρέσβεις στην Αθήνα)

αφού οι Αθηναίοι συνέλαβαν

τους πρέσβεις

ως υποκινητές στάσης

και όσους έπεισαν

(από τους φυγάδες)

τους συγκέντρωσαν για ασφάλεια

στην Αίγινα.

2. Ἐν δὲ τούτῳ

ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας

καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων

οἱ τῶν Κερκυραίων

ἔχοντες

τὰ πράγματα

ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ͵

καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν.

 

Στο μεταξύ,

αφού ήλθε ένα Κορινθιακό πλοίο

και Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις

αυτοί από τους Κερκυραίους

που ήταν κύριοι

της πολιτικής κατάστασης

έκαναν επίθεση στους δημοκρατικούς

και πολεμώντας τους νίκησαν.

3. Ἀφικομένης δὲ νυκτὸς

ὁ μὲν δῆμος

καταφεύγει ἐς τὴν ἀκρόπολιν

καὶ τὰ μετέωρα

τῆς πόλεως

καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς

ἱδρύθη͵

καὶ εἶχον τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα·

οἱ δὲ κατέλαβον τήν τε ἀγορὰν͵

οὗπερ ᾤκουν

οἱ πολλοὶ αὐτῶν͵

καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ

καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.

Όταν έφτασε η νύκτα

οι δημοκρατικοί

κατέφυγαν στην ακρόπολη

και στα ψηλά και οχυρά μέρη

της πόλης

και εκεί, αφού συγκεντρώθηκαν,

εγκαταστάθηκαν

και κατείχαν το Υλλαϊκό λιμάνι·

οι άλλοι κατέλαβαν την αγορά

όπου ακριβώς κατοικούσαν

οι περισσότεροι από αυτούς

και το λιμάνι προς τη μεριά της

και προς τη στεριά.

2. Ερμηνευτικά σχόλια

72.1 ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι... Αἴγιναν

Η αντίδραση των Αθηναίων υπήρξε άμεση. Συνέλαβαν τους πρέσβεις, καθώς και όσους από τους Κερκυραίους συντάχθηκαν τώρα μαζί τους (πρόκειται για τους Κερκυραίους που είχαν προηγουμένως καταφύγει στην Αθήνα) και τους συγκέντρωσαν στην Αίγινα. Η σύλληψη των πρέσβεων, που θεωρούνταν πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα, αντιστρατεύεται τους κανόνες του «διεθνούς δικαίου» της εποχής. Ωστόσο η ενέργεια των Αθηναίων δικαιολογείται στην παρούσα περίπτωση από την κατάλυση της έννομης τάξης που προηγήθηκε στην Κέρκυρα και από την ανάρμοστη δράση των ίδιων των πρέσβεων στην Αθήνα. Ο Θουκυδίδης δεν κάνει ξανά λόγο στο έργο του για την τύχη αυτών των ομήρων.

72.2 Ἐν δὲ τούτῳ... ἐνίκησαν

Η άφιξη ενός πολεμικού πλοίου από την Κόρινθο και των Λακεδαιμονίων πρέσβεων παρέχει την αναμενόμενη ευκαιρία στους ολιγαρχικούς, οι οποίοι επιτίθενται κατά των δημοκρατικών και τους νικούν σε μάχη. Ο φόνος του Πειθία (3.70.6) είναι η αρχή του εμφυλίου πολέμου, αλλά από το σημείο αυτό της θουκυδίδειας αφήγησης (72.2) η εμφύλια σύρραξη γενικεύεται και οι δύο αντίπαλες παρατάξεις θα οδηγηθούν σε φρικαλεότητες. Είναι σαφές ότι η νέα σπαρτιατική αποστολή που έσπευσε στην Κέρκυρα στάλθηκε ως άμεση αντίδραση στις προηγηθείσες ενέργειες των Αθηναίων και είχε σκοπό την ανάληψη δραστικών πρωτοβουλιών και τη δυναμική εκκαθάριση της πολιτικής κατάστασης προς όφελος των Κερκυραίων ολιγαρχικών και κατ' επέκταση των συμφερόντων της Σπάρτης. Η παρέμβαση της Σπάρτης στα εσωτερικά της Κέρκυρας είναι πλέον απροκάλυπτη.

72.3 καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον

Η πόλη της Κέρκυρας είχε δύο λιμάνια, το λιμάνι του Αλκίνου, το οποίο βρισκόταν κοντά στην αγορά και απέναντι στην Ήπειρο και σήμερα ονομάζεται Καστράδες, και το Υλλαϊκό ή, κατά τον Απολλώνιο το Ρόδιο, Υλλικό, στο μέσο του οποίου βρίσκεται το Ποντικονήσι ή Κοντυλονήσι. Πιστεύεται μάλιστα ότι το Ποντικονήσι είναι το πετρωμένο από τον Ποσειδώνα πλοίο των Φαιάκων, που κατά τον Όμηρο (Οδυσσ. ε, 152) μετέφερε τον Οδυσσέα στην Ιθάκη. Σήμερα ο Υλλαϊκός λιμένας ονομάζεται Πέραμα και Καλικιόπουλο.

τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον

Η αγορά βρισκόταν χαμηλά στους πρόποδες ενός λόφου.

τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ

Οι δημοκρατικοί κατέλαβαν τα υψηλά μέρη και την ακρόπολη, ενώ οι ολιγαρχικοί τα χαμηλά και το λιμάνι. Οι Κερκυραίοι βρίσκονται έτσι διχασμένοι σε δύο αντίπαλες παρατάξεις και έτοιμοι να επιδοθούν σε εμφύλιο σπαραγμό.

3. Συντακτική ανάλυση
 
[72.1] Ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν.
Κύρια πρόταση
κατέθεντο: Ρήμα. οἱ Ἀθηναῖοι: Υποκείμενο. τούς πρέσβεις: Αντικείμενο ρήματος. ξυλλαβόντες: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. τούς πρέσβεις: Αντικείμενο της μετοχής. ὡς νεωτερίζοντας: Αιτιολογική μετοχή υποκειμενικής αιτιολογίας, συνημμένη στο αντικείμενο του ρήματος (πρέσβεις). ἐς Αἴγιναν: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο.
Ἐλθόντων: Γενική απόλυτη χρονική μετοχή. τῶν πρέσβεων: Εννοείται ως υποκείμενο της μετοχής.
 
καὶ ὅσους ἔπεισαν,
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, ως αντικείμενο του ρήματος κατέθεντο και της μετοχής ξυλλαβόντες
ἔπεισαν: Ρήμα. οἱ πρέσβεις: Εννοείται ως υποκείμενο. ὅσους: Αντικείμενο.
 
[2] Ἐν δὲ τούτῳ τῶν Κερκυραίων οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ,
Κύρια πρόταση
ἐπιτίθενται: Ρήμα. οἱ ἔχοντες: Επιθετική μετοχή, ως υποκείμενο του ρήματος (το άρθρο της μετοχής λειτουργεί ως υποκείμενό της). τὰ πράγματα: Αντικείμενο της μετοχής. τῶν Κερκυραίων: Γενική διαιρετική. τῷ δήμῳ: Αντικείμενο του ρήματος. Ἐν τούτῳ: Εμπρόθετος προσδιορισμός του χρόνου.
ἐλθούσης: Γενική απόλυτη χρονική μετοχή. τριήρους: Υποκείμενο της μετοχής. Κορινθίας: Επιθετικός προσδιορισμός στο τριήρους. ἐλθόντων: Εννοούμενη γενική απόλυτη χρονική μετοχή. πρέσβεων: Υποκείμενο της εννοούμενης μετοχής. Λακεδαιμονίων: Επιθετικός προσδιορισμός στο πρέσβεων.
 
καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν.
Κύρια πρόταση
ἐνίκησαν: Ρήμα. οἱ ἔχοντες: Εννούμενη Επιθετική μετοχή, ως υποκείμενο του ρήματος. μαχόμενοι: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος.
 
[3] Ἀφικομένης δὲ νυκτὸς ὁ μὲν δῆμος ἐς τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως καταφεύγει
Κύρια πρόταση
καταφεύγει: Ρήμα. ὁ δῆμος: Υποκείμενο ρήματος. ἐς τὴν ἀκρόπολιν: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο. καὶ (ἐς) τὰ μετέωρα: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο. τῆς πόλεως: Γενική κτητική στον εμπρόθετο προσδιορισμό που προηγείται.
Ἀφικομένης: Γενική απόλυτη χρονική μετοχή. νυκτὸς: Υποκείμενο της μετοχής.
 
καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς ἱδρύθη,
Κύρια πρόταση
ἱδρύθη: Ρήμα. ὁ δῆμος: Εννοείται ως υποκείμενο ρήματος. ξυλλεγείς: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. αὐτοῦ: Γενική ως επιρρηματικός προσδιορισμός της στάσης σε τόπο.
 
καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον·
Κύρια πρόταση
εἶχον: Ρήμα. ὁ δῆμος: Εννοείται ως υποκείμενο ρήματος (σχήμα κατά το νοούμενο). τον λιμένα: Αντικείμενο ρήματος. Ὑλλαϊκὸν: Επιθετικός προσδιορισμός στο αντικείμενο.
 
[Στο σχήμα κατά το νοούμενο, όροι της πρότασης –σχετικοί μεταξύ τους– συμφωνούν όχι με βάση τον γραμματικό τύπο τους, αλλά με βάση το νόημα. Το σχήμα αυτό συνηθίζεται όταν υπάρχουν στην πρόταση περιληπτικά ονόματα, όπως ὄχλος, πλῆθος, στρατόπεδον κ.τ.ό., ή αντωνυμίες, όπως ἕκαστος, ἄλλος, οὐδείς, οπότε το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό.]
 
οἱ δὲ τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον, καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.
Κύρια πρόταση
κατέλαβον: Ρήμα. οἱ δὲ: Υποκείμενο ρήματος. τήν ἀγορὰν καὶ τὸν λιμένα: Αντικείμενα ρήματος. τὸν πρὸς αὐτῇ: Επιθετικός προσδιορισμός δυνάμει του άρθρου στο αντικείμενο (λιμένα). και (τον) πρὸς τὴν ἤπειρον: Επιθετικός προσδιορισμός δυνάμει του άρθρου στο αντικείμενο (λιμένα). [Αν απουσίαζε το άρθρο θα ήταν εμπρόθετοι προσδιορισμοί που δηλώνουν το προς το μέρος.]
 
οὗπερ οἱ πολλοὶ ᾤκουν αὐτῶν,
Δευτερεύουσα αναφορική τοπική πρόταση
ᾤκουν: Ρήμα. οἱ πολλοὶ: Υποκείμενο ρήματος. αὐτῶν: Γενική διαιρετική. οὗπερ: Επιρρηματικός προσδιορισμός της στάσης σε τόπο.

4. Ερωτήσεις- Ασκήσεις

α. Ποια ήταν η αντίδραση των Αθηναίων; Δικαιολογείται αυτή η αντίδραση;

β. Με ποιο τρόπο η Σπάρτη επεμβαίνει ανοιχτά στα εσωτερικά πράγματα του νησιού;

γ. Ποιοι είναι «οι έχοντες τα πράγματα των Κερκυραίων»;

δ. Ποιος ήταν ο νικητής στην πρώτη μάχη;

ε. Ποια σημεία καταλαμβάνουν οι δημοκρατικοί και ποια οι ολιγαρχικοί;

στ. Να βρείτε όλες τις μετοχές της παραγράφου 72

ζ. Να εντοπίσετε όλα τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά της ενότητας και να γράψετε την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό.

η. ἔπεισαν, ἐνίκησαν: να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση