Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

Κωδικός : 0544005277

Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

0544005277  -  ΕΛΕΝΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Ενότητες μαθήματος - 5η ενότητα

5η ενότητα

4η ενότητα 6η ενότητα
 

Γ΄Βιβλίο κεφ 73

Οι δημοκρατικοί προσεταιρίζονται τους δούλους 

Οι ολιγαρχικοί προσλαμβάνουν μισθοφόρους

Τῇ δ΄ ὑστεραίᾳ

ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα

καὶ περιέπεμπον

ἀμφότεροι

ἐς τοὺς ἀγροὺς͵

τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε

καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι·

καὶ τὸ πλῆθος τῶν οἰκετῶν

παρεγένετο ξύμμαχον

τῷ μὲν δήμῳ ͵

τοῖς δ΄ ἑτέροις

ὀκτακόσιοι ἐπίκουροι

ἐκ τῆς ἠπείρου.

Την επομένη

έκαναν κάποιες μικροεπιθέσεις

και έστελναν παντού

και οι δύο κάποιους

στους αγρούς

προσκαλώντας τους δούλους

και υποσχόμενοι ελευθερία·

και ο μεγαλύτερος βαθμός των δούλων

πήγαν σύμμαχοι στο πλευρό

των Δημοκρατικών

ενώ στους άλλους

οκτακόσιοι μισθοφόροι

από την απέναντι στεριά.

Ερμηνευτικά σχόλια

τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι: Οι αντίπαλες παρατάξεις καταφεύγουν στη στρατολόγηση δούλων, με το επιχείρημα της απελευθέρωσης. Το μεγαλύτερο μέρος των δούλων προσχωρεί στη δημοκρατική παράταξη, ίσως λόγω ιδεολογικής συγγένειας με τους δημοκρατικούς ή εξαιτίας συμπάθειας, επειδή ήταν μικρότερο το κοινωνικό χάσμα μεταξύ των δημοκρατικών ομάδων και των δούλων από αυτό που χώριζε τους λίγους ισχυρούς ολιγαρχικούς από το πλήθος των δούλων (οι δούλοι αποτελούσαν το 55% του κερκυραϊκού πληθυσμού).

Φαίνεται ότι σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, οι αρχαίες πόλεις προσέφευγαν στη βοήθεια των δούλων, οι οποίοι όμως υπό κανονικές συνθήκες δεν υπηρετούσαν στο στρατό. Έτσι, έχουμε το παράδειγμα του Μιλτιάδη, ο οποίος πριν από τη μάχη του Μαραθώνα απεέυθέρωσε μαζικά δούλους, για να τους στρατολογήσει και να αυξήσει τον όγκο του στρατεύματός του.

 

 

Συντακτική ανάλυση

[73.1] Tῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα

Κύρια πρόταση

ἠκροβολίσαντό: Ρήμα. ἀμφότεροι: Εννοείται ως υποκείμενο του ρήματος. ὀλίγα: Σύστοιχο αντικείμενο του ρήματος [λαμβάνει τη συντακτική θέση ενός ομόρριζου με το ρήμα ουσιαστικού που παραλείπεται (ἀκροβολισμούς)]. Tῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ: Δοτική του χρόνου 

καὶ ἐς τοὺς ἀγροὺς περιέπεμπον ἀμφότεροι, τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι·

περιέπεμπον: Ρήμα. ἀμφότεροι: Υποκείμενο ρήματος. τινάς: Εννοείται ως αντικείμενο ρήματος. ἐς τοὺς ἀγροὺς: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο.

παρακαλοῦντές: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. τούς δούλους: Αντικείμενο μετοχής. ὑπισχνούμενοι: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. ἐλευθερίαν: Άμεσο αντικείμενο της μετοχής. αὐτοίς: Εννοείται ως έμμεσο αντικείμενο της μετοχής.

καὶ τῷ μὲν δήμῳ τῶν οἰκετῶν τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον,

Κύρια πρόταση

παρεγένετο: Ρήμα. τὸ πλῆθος: Υποκείμενο ρήματος. τῶν οἰκετῶν: Γενική διαιρετική. τῷ δήμῳ: ή δοτική αντικειμενική στο ξύμμαχον. ξύμμαχον: Επιρρηματικό κατηγορούμενο του σκοπού.

[Όταν το κατηγορούμενο έχει επιρρηματική σημασία και συνδέεται με το υποκείμενο με ένα ρήμα το οποίο συνήθως σημαίνει κίνηση ή σκόπιμη ενέργεια, ονομάζεται επιρρηματικό κατηγορούμενο και δηλώνει τις επιρρηματικές σχέσεις του τρόπου, του χρόνου, του τόπου, του σκοπού και της τάξης / σειράς·]

τοῖς δ᾽ ἑτέροις ἐκ τῆς ἠπείρου ἐπίκουροι ὀκτακόσιοι.

παρεγένοντο: Εννοείται ως ρήμα. ἐπίκουροι: Υποκείμενο. ὀκτακόσιοι: Επιθετικός προσδιορισμός στο υποκείμενο. τοῖς ἑτέροις: Αντικείμενο ρήματος (ή δοτική αντικειμενική στο εννοούμενο ξύμμαχοι). ἐκ τῆς ἠπείρου: Εμπρόθετος προσδιορισμός της προέλευσης. 

Ερφωτήσεις

1. Γιατί «αμφότεροι» ζητούν τη βοήθεια των δούλων; Τι τους υπόσχονταν;

2. Τι γνωρίζετε για τους δούλους; Με τίνος το μέρος πήγαν οι δούλοι; Ήταν λογική η εξέλιξη και γιατί;

3. Πώς προσπαθούν να ισορροπήσουν την αριθμητική υπεροχή των δημοκρατικών οι ολιγαρχικοί;

4. Να κλιθούν τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά του κειμένου

5. Με ποιες λέξεις του κειμένου έχουν ετυμολογική συγγένεια οι παρακάτω: μαχητής, ακροβολισμός, γένος, απόγονος, επίκληση;