Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

Κωδικός : 0544005277

Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

0544005277  -  ΕΛΕΝΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Ενότητες μαθήματος - 11η ενότητα

11η ενότητα

10η ενότητα 12η ενότητα
 

Βιβλίο Γ΄, κεφ 76-78

Άφιξη του πελοποννησιακού στόλου στην Κέρκυρα

Τα λάθη τακτικής των Κερκυραίων και η κίνηση αντιπερισπασμού των Αθηναίων

(Μεταφρασμένο)

Γ΄Βιβλίο, κεφ 76-78

Μετάφραση

  1. Ενώ λοιπόν οι εσωτερικές ταραχές της Κέρκυρας βρίσκονταν σ’ αυτό το σημείο, την τέταρτη ή πέμπτη μέρα μετά τη μεταφορά των ολιγαρχικών στο νησί, φτάνουν τα καράβια των Πελοποννησίων από την Κυλλήνη όπου έμεναν αγκυροβολημένα μετά το ταξίδι τους από την Ιωνία. Κι ήταν όλα πενήντα τρία. Τα διοικούσε ο Αλκίδας, όπως και πρωτύτερα, κι ο Βρασίδας ταξίδευε μαζί του σα σύμβουλος. Αφού έριξαν άγκυρα στα Σύβοτα, το λιμάνι στην αντικρινή στεριά, ξεκίνησαν για την Κέρκυρα την άλλη μέρα μόλις ξημέρωσε.
  2. 1. Οι Κερκυραίοι σε μεγάλη ταραχή και φόβο τόσο για όσα είχανε γίνει στην πολιτεία όσο κι από την άφιξη των καραβιών, άρχισαν να ετοιμάζουνε βιαστικά εξήντα καράβια και μόλις ετοιμαζόταν το καθένα με ολόκληρο το πλήρωμά του, το ‘στέλναν έξω ενάντια στον εχθρό, ενώ οι Αθηναίοι τους συμβούλευαν να τους αφήσουν να πλεύσουν ενάντιά τους πρώτα αυτοί, κι ύστερα να προχωρήσουν οι Κερκυραίοι μ’ όλα τους τα καράβια μαζί.

          Καθώς όμως βρέθηκαν τα Κερκυραϊκά μπροστά στον εχθρό σκόρπια, δύο απ’ αυτά αμέσως αυτομόλησαν προς τον εχθρό, ενώ μέσα     σε    μερικά άλλα πολεμούσαν αναμεταξύ τους όσοι αποτελούσαν το πλήρωμα∙ και δεν υπήρχε καμία τάξη σ’ αυτά που γίνονταν. Όταν είδαν οι Πελοποννήσιοι την αναστάτωση, χώρισαν είκοσι δικά τους καράβια να πάρουν θέση αντίκρυ στα Κερκυραϊκά, και με τ’ άλλα στράφηκαν ενάντια στα δώδεκα Αττικά, που τα δυο τους ήταν η Σαλαμινία κι η Πάραλος.

  1. 1. Επειδή οι Κερκυραίοι ρίχνονταν επάνω στα εχθρικά χωρίς τέχνη και λίγοι-λίγοι, δεινοπαθούσαν από την πλευρά τους. Οι Αθηναίοι πάλι, επειδή φοβούνταν μην κυκλωθούν από τα εχθρικά καράβια που ήταν πολλά, δεν έκαναν επίθεση σ’ όλα τα καράβια μαζί, ούτε στη μέση εκείνων που ήταν ταγμένα απέναντί τους, αλλά τα χτυπούσαν από τα πλάγια και βύθισαν ένα καράβι. Και ύστερα απ’ αυτό, καθώς οι εχθροί ήταν παραταγμένοι σε κύκλο, έπλεαν οι Αθηναίοι γύρω τους, προσπαθώντας να τους προκαλέσουν σύγχυση.

         2,3,4. Όταν το πήραν αυτό είδηση, όσα είχαν ταχτεί να πολεμήσουν τους Κερκυραίους, κι επειδή φοβήθηκαν μην   ξαναγίνει ό,τι είχε συμβεί στη Ναύπακτο, έτρεξαν να βοηθήσουν τ’ άλλα, κι όταν μαζεύτηκαν όλοι μαζί άρχισαν επίθεση εναντίον των Αθηναίων. Τότε οι Αθηναίοι άρχισαν να κάνουν πίσω με την πρύμνη, γιατί ήθελαν συνάμα να προφτάσουν οι Κερκυραίοι, όσο ήταν μπορετό, να καταφύγουν στο λιμάνι πριν από αυτούς, αφού αυτοί οι ίδιοι υποχωρούσαν αργά, κι ολόκληρος ο εχθρικός στόλος είχε παραταχθεί να τους πολεμήσει.

Ερωτήσεις

 

Κεφ. 76-78

  1. Να εντοπίσετε στα κεφ. 77-78 τα αλλεπάλληλα λάθη τακτικής που σημείωσαν οι Κερκυραίοι στη ναυτική τους αναμέτρηση με τους Λακεδαιμόνιους. Πού, κατά τη γνώμη σας, οφείλονται;

 

Οι Κερκυραίοι όντας ήδη σε μεγάλη ταραχή λόγω της βίαιης εμφύλιας διαμάχης ανάμεσα στους δημοκρατικούς και τους ολιγαρχικούς, και νιώθοντας φόβο από την αιφνίδια έλευση των Πελοποννησιακών πλοίων, έχασαν την ψυχραιμία τους κι άρχισαν να δρουν σπασμωδικά μπροστά στον άμεσο κίνδυνο που τους απειλούσε. Τα αλλεπάλληλα λάθη τακτικής που σημείωσαν οφείλονται, επομένως, στο γεγονός ότι πανικοβλήθηκαν και δεν είχαν την αναγκαία νηφαλιότητα για να εξετάσουν ορθά τον κατάλληλο τρόπο δράσης.

 

Τα λάθη των Κερκυραίων ήταν τα ακόλουθα:

 

- Ξεκινούν να επανδρώνουν με βιασύνη τα πλοία τους κι αντί να περιμένουν μέχρι να επανδρωθεί το σύνολο της δύναμής τους, στέλνουν κάθε πλοίο που ετοιμαζόταν ενάντιο στον εχθρικό στόλο. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής, να πολεμούν δηλαδή με λίγα κάθε φορά πλοία, ήταν να περιέλθουν πολύ γρήγορα σε δυσχερή θέση.

- Δεν έλαβαν υπόψη τους την πρόταση των Αθηναίων ν’ αφήσουν εκείνους να προηγηθούν στην επίθεση και ν’ ακολουθήσουν μετά αυτοί, αφού πρώτα θα έχουν ετοιμάσει όλο τους το στόλο. Αποτέλεσμα αυτής της ασύνετης στάσης ήταν να διενεργούν τη ναυμαχία χωρίς καμία τάξη και να αδυνατούν έτσι να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις εχθρικές δυνάμεις.

- Παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι οι πολίτες του νησιού βρίσκονταν σε σύγκρουση μεταξύ τους, επάνδρωσαν τα πλοία τόσο με ολιγαρχικούς όσο και με δημοκρατικούς, με αποτέλεσμα το πλήρωμα των πλοίων τους να αναλώνεται στις μεταξύ τους διαμάχες, ενώ δεν έλλειψαν και οι περιπτώσεις αυτομόλησης στην εχθρική παράταξη.

 

[Προξενεί δίχως άλλο εντύπωση το γεγονός ότι οι Κερκυραίοι, μολονότι διέθεταν ισχυρό στόλο και σημαντική ναυτική εμπειρία, σημειώνουν τόσα λάθη τακτικής στη ναυμαχία εναντίον των Πελοποννησίων. Οι λανθασμένοι τους χειρισμοί και η πλήρης αποδιάρθρωσή τους αποδίδονται κυρίως στη σύγχυση και στον πανικό που τους προξένησε η αιφνιδιαστική εμφάνιση του πολυάριθμου σπαρτιατικού στόλου. Σημαντικό ρόλο έπαιξε εξάλλου το γεγονός ότι τα πλοία τους είχαν επανδρωθεί ανάμεικτα από δημοκρατικούς και ολιγαρχικούς.]

 

  1. 2. Να συζητήσετε τον αντίκτυπο που είχε η εμφάνιση του σπαρτιατικού στόλου στην ψυχολογία των δημοκρατικών Κερκυραίων.

 

Οι δημοκρατικοί Κερκυραίοι που είχαν μόλις κατορθώσει να λάβουν τον έλεγχο του νησιού και να θέσουν υπό έλεγχο τους ολιγαρχικούς, βλέποντας το σπαρτιατικό στόλο πανικοβάλλονται, καθώς θεωρούν πως η ισορροπία δυνάμεων θ’ αλλάξει εις βάρος τους και πως θα βρεθούν υπό το έλεος των ολιγαρχικών. Το γεγονός ότι οι ίδιοι ήταν έτοιμοι ακόμη και να προβούν σε εκτελέσεις ολιγαρχικών τους κάνει να πιστεύουν πως ίσως υποστούν ακριβώς αυτό από τους αντιπάλους τους, γι’ αυτό και χάνουν τελείως την ψυχραιμία τους. Έτσι, παρά το γεγονός ότι είχαν ισχυρή ναυτική δύναμη και μεγάλη εμπειρία, υποπίπτουν σε πολλαπλά σφάλματα, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την ασφάλεια του νησιού.   

 

  1. 3. Να εξηγήσετε την τακτική με την οποία οι Αθηναίοι κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν την αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων τους και να πλήξουν τον εχθρικό στόλο (3.78).

 

Οι Αθηναίοι, αν και ήρθαν αντιμέτωποι μ’ έναν στόλο που υπερείχε εμφανώς αριθμητικά, αντιμετώπισαν την κατάσταση με ιδιαίτερη ψυχραιμία κι ευστροφία. Έτσι, προκειμένου ν’ αποφύγουν το ενδεχόμενο να τους περικυκλώσει ο αντίπαλος στόλος δεν έκαναν επίθεση στο σύνολο των πλοίων, ούτε χτυπούσαν αυτά που βρίσκονταν στο κέντρο της παράταξης. Επιλέγουν, λοιπόν, να παραταχθούν κατά κέρας, σχηματίζοντας μία απλή γραμμή με το ένα πλοίο πίσω από το άλλο, κι όχι το ένα δίπλα στο άλλο, που θα δημιουργούσε ένα ευρύ αλλά ευάλωτο μέτωπο σε επιθέσεις ή σε προσπάθεια περικύκλωσης από τους αντιπάλους.

Με αυτό τον σχηματισμό, αν κι έχουν λιγότερα πλοία, εξαπολύουν επίθεση στα πλαϊνά μέρη του αντίπαλου στόλου και κατορθώνουν να βυθίσουν ένα πλοίο, γεγονός που αναγκάζει τους Πελοποννησίους να σχηματίσουν πλέον μια κυκλική παράταξη. Οι Αθηναίοι άρχισαν τότε να πλέουν γύρω τους, σε μια προσπάθεια να τους προκαλέσουν σύγχυση και να αδράξουν κάθε πιθανή ευκαιρία για ένα ακόμη χτύπημα.

Ο στόλος των Πελοποννησίων ενισχύθηκε, ωστόσο, μ’ εκείνα τα πλοία που είχαν καθοριστεί για να χτυπήσουν τους Κερκυραίους, κι έτσι σύσσωμες οι δυνάμεις των Πελοποννησίων ξεκινούν επίθεση ενάντια στα πλοία των Αθηναίων, χωρίς να κατορθώσουν να τους τρομάξουν ή να τους αποδιοργανώσουν. Οι Αθηναίοι διατηρώντας την ψυχραιμία τους, άρχισαν να οπισθοδρομούν κωπηλατώντας προς τα πίσω, έχοντας σταθερά το μπροστινό μέρος των πλοίων τους προς το μέρος των αντιπάλων τους. Μ’ αυτό τον τρόπο κατόρθωσαν όχι μόνο ν’ αποφύγουν την εμπλοκή με τον πελοποννησιακό στόλο, αλλά και να δώσουν χρόνο στους Κερκυραίους να επιστρέψουν πρώτοι στο λιμάνι.  

 

  1. 4. Να χαρακτηρίσετε τον επικεφαλής του αθηναϊκού στόλου Νικόστρατο με βάση: α) τους πολεμικούς χειρισμούς του συνολικά κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας και β) τη συμπεριφορά του προς τον αποδιοργανωμένο κερκυραϊκό στόλο.

 

α) Ο Νικόστρατος διακρίνεται για τη νηφαλιότητα, την ευστροφία και την ευθυκρισία του. Παρά το γεγονός ότι έρχεται αντιμέτωπος μ’ έναν αριθμητικά υπέρτερο στόλο και παρά τα αλλεπάλληλα λάθη των Κερκυραίων, τους οποίους επιθυμεί να προφυλάξει, δεν χάνει την ψυχραιμία του. Με ιδιαίτερη επινοητικότητα και αδιαμφισβήτητο θάρρος εκτιμά ορθά το πώς θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους του, επιλέγοντας την επίθεση ως προτιμότερη της άμυνας και αναδεικνύοντας έτσι τις αδιαμφισβήτητες στρατηγικές του ικανότητες. Τη στιγμή που οι Κερκυραίοι αποδιοργανώνονται πλήρως, εκείνος διατηρεί πλήρως τον έλεγχο και προχωρά γοργά στις σωστές αποφάσεις.

 

β) Ο Νικόστρατος διακρίνεται συνάμα και για τον ανθρωπισμό του, καθώς, αν και δεν έχει τις αναγκαίες δυνάμεις, και θα μπορούσε άρα να έχει βρει μια σχετική πρόφαση για να εγκαταλείψει τους Κερκυραίους στη μοίρα τους, εκείνος χωρίς δισταγμούς και με απαράμιλλη γενναιότητα σπεύδει να προσφέρει τη βοήθειά του. Κατορθώνει, έτσι, εκεί που οποιοσδήποτε άλλος θα μπορούσε εύκολα να αποτύχει, όχι μόνο να καταφέρει καίρια χτυπήματα στον αντίπαλο στόλο, αλλά και να διασώσει τους Κερκυραίους, που εμφανώς δεν βρίσκονταν σε θέση να διαχειριστούν την κατάσταση και να προφυλάξουν τον εαυτό τους.

Από το latistor.blogspot.com