Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄Λυκείου ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ

Κωδικός : 0544005277

0544005277  -  ΕΛΕΝΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

Ενότητες μαθήματος - 13η ενότητα- Βιβλίο Γ, 81,3-5

13η ενότητα- Βιβλίο Γ, 81,3-5

  Βαρβαρότητα και ακρότητες των δημοκρατικών Κερκυραίων

Κείμενο

Μετάφραση

81,3.Οἱ δὲ πολλοὶ

τῶν ἱκετῶν͵

ὅσοι οὐκ ἐπείσθησαν͵

ὡς ἑώρων τὰ γιγνόμενα͵

διέφθειρον ἀλλήλους

αὐτοῦ ἐν τῷ ἱερῷ͵

καὶ τινὲς ἀπήγχοντο

ἐκ τῶν δένδρων͵

οἱ δ΄ ἀνηλοῦντο

ὡς ἕκαστοι ἐδύναντο.

 

Οι περισσότεροι, όμως,

από τους ικέτες,

όσοι δεν πείστηκαν,

επειδή έβλεπαν όσα γίνονταν,

σκότωναν ο ένας τον άλλο

εκεί μέσα στο ιερό

και μερικοί κρεμάστηκαν

από τα δέντρα,

οι υπόλοιποι τερμάτιζαν τη ζωή τους

όπως μπορούσε ο καθένας.

 

81,4. Ἡμέρας τε ἑπτά͵

ἃς παρέμεινε ὁ Εὐρυμέδων

ἀφικόμενος ταῖς ἑξήκοντα ναυσὶ ͵

Κερκυραῖοι ἐφόνευον

σφῶν αὐτῶν

τοὺς δοκοῦντας εἶναι ἐχθροὺς͵

ἐπιφέροντες μὲν τὴν αἰτίαν

τοῖς καταλύουσιν

τὸν δῆμον ͵

ἀπέθανον δέ τινες

καὶ ἕνεκα ἰδίας ἔχθρας͵

καὶ ἄλλοι

ὑπὸ τῶν λαβόντων

ὀφειλομένων χρημάτων σφίσιν·

81,5 Πᾶσά τε ἰδέα κατέστη θανάτου͵

καὶ οἷον φιλεῖ γίγνεσθαι

ἐν τῷ τοιούτῳ͵

οὐδὲν ὅτι

οὐ ξυνέβη

καὶ ἔτι περαιτέρω.

Καὶ γὰρ πατὴρ παῖδα ἀπέκτεινε

καὶ ἀπὸ τῶν ἱερῶν

ἀπεσπῶντο

καὶ ἐκτείνοντο πρὸς αὐτοῖς͵

οἱ δέ τινες καὶ ἀπέθανον

ἐν τοῦ Διονύσου τῷ ἱερῷ

περιοικοδομηθέντες.

Για εφτά μέρες,

όσες έμεινε ο Ευρυμέδων,

που έφτασε με τα εξήντα πλοία,

οι Κερκυραίοι σκότωναν

όσους από τους συμπολίτες

τους θεωρούσαν ότι είναι εχθροί τους

και, μολονότι τους κατηγορούσαν

ότι προσπαθούσαν να καταλύσουν

τη δημοκρατία,

πέθαναν όμως μερικοί

και εξαιτίας προσωπικών διαφορών

και άλλοι σκοτώθηκαν

από τους οφειλέτες τους

για τα χρήματα που τους χρωστούσαν.

Και διαπράχθηκαν κάθε είδους φόνοι

και- όλα όσα συνηθίζεται να γίνονται

σε τέτοιες περιπτώσεις-

τίποτα δεν παραλείφθηκε

που να μην έγινε

και ακόμα χειρότερα.

Γιατί και ο πατέρας σκότωνε το γιο

και από τα ιερά

απομακρύνονταν (οι ικέτες)

και σκοτώνονταν κοντά (σε αυτά)

και κάποιοι μάλιστα πέθαναν

στο ιερό του Διονύσου,

αφού περικλείστηκαν από τείχος.

Ερμηνευτικά σχόλια

ὡς ἑώρων τὰ γιγνόμενα

Αναφορά σε όλα τα προηγούμενα, δηλ. και στον φόνο των ολιγαρχικών που είχαν επανδρώσει μαζί με τους δημοκρατικούς τα πλοία και στις εκτελέσεις που ακολούθησαν την προκατασκευασμένη δίκη και στη θανάτωση κάθε ολιγαρχικού που έπιαναν οι δημοκρατικοί.

διέφθειρον...ἀνηλοῦντο

Οι ολιγαρχικοί, συνειδητοποιώντας ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα σωτηρίας, προτίμησαν να θέσουν οι ίδιοι τέρμα στη ζωή τους, παρά να πέσουν στα χέρια των εχθρών τους. Ο Θουκυδίδης, χρησιμοποιώντας 3 ρήματα που δηλώνουν θάνατο, μεταδίδει το κλίμα της απόγνωσης των ολιγαρχικών και δημιουργεί συγχρόνως μία από τις πιο «σκληρές», έντονες αλλά και τραγικές εικόνες του έργου του.

ἡμέρας τε ἐπτά,... ὁ Εὐρυμέδων... παρέμεινε

Ο ιστορικός φαίνεται εδώ πως μέμφεται τον Ευρυμέδοντα και τον θεωρεί υπεύθυνο για την αλληλοσφαγή στην Κέρκυρα. Ο Ευρυμέδοντας με τα 60 πλοία του θα μπορούσε να πετύχει ό,τι πέτυχε ο Νικόστρατος με 12 πλοία, αλλά αυτός από αδιαφορία ή ανικανότητα δεν αναμείχθηκε. Για τον Νικόστρατο δεν γίνεται περαιτέρω αναφορά. Το πιο πιθανό είναι ότι έφυγε για τη Ναύπακτο αμέσου μετά την άφιξη του Ευρυμέδοντα στο νησί, ή ότι η γνώμη του δεν είχε ισχύ, διότι ήταν κατώτερος από τον Ευρυμέδοντα. Αν είχε αναχωρήσει δεν πήρε τους Μεσσήνιους μαζί του. Ο Θουκυδίδης πάντως δεν τους αποδίδει ευθύνη ή συμμετοχή στις φρικαλεότητες της εμφύλιας διαμάχης στην Κέρκυρα.

τὴν μὲν αἰτίαν ἐπιφέροντες...λαβόντων

Οι δημοκρατικοί ισχυρίζονται ότι φονεύουν τους ολιγαρχικούς που αποπειράθηκαν να καταλύσουν τη δημοκρατία. Πίσω από το πρόσχημα αυτό κρύβονται τα πραγματικά κίνητρα της σφαγής, δηλ. η προσωπική έχθρα και τα χρέη.

Συντακτική ανάλυση

[3] O δ πολλο τν κετν διέφθειρον ατο ν τ ερ λλήλους,
Κύρια πρόταση
διέφθειρον: Ρήμα. οἱ πολλοὶ: Υποκείμενο ρήματος. ἀλλήλους: Αντικείμενο ρήματος. τῶν ἱκετῶν: Γενική διαιρετική. αὐτοῦ: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου. ἐν τῷ ἱερῷ: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο.
 
σοι οκ πείσθησαν,
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
οὐκ ἐπείσθησαν: Ρήμα. ὅσοι: Υποκείμενο ρήματος.
 
ς ώρων τ γιγνόμενα,
Δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση
ἑώρων: Ρήμα. οἱ πολλοὶ: Εννοείται ως υποκείμενο ρήματος. τὰ γιγνόμενα: Επιθετική μετοχή, ως αντικείμενο του ρήματος.
 
κα κ τν δένδρων τινς πήγχοντο,
Κύρια πρόταση
ἀπήγχοντο: Ρήμα. τινὲς: Υποκείμενο. ἐκ τῶν δένδρων: Εμπρόθετος προσδιορισμός τόπου.
 
ο δ νηλοντο.
Κύρια πρόταση
ἀνηλοῦντο: Ρήμα. οἱ δε: Υποκείμενο.
 
ς καστοι δύναντο
Δευτερεύουσα αναφορική, παραβολική πρόταση που δηλώνει τρόπο
ἐδύναντο: Ρήμα. ἕκαστοι: Υποκείμενο.
 
[4] μέρας τε πτά Κερκυραοι σφν ατν τος χθρος δοκοντας εναι φόνευον,
Κύρια πρόταση
ἐφόνευον: Ρήμα. Κερκυραῖοι: Υποκείμενο ρήματος. τοὺς δοκοῦντας: Επιθετική μετοχή, ως αντικείμενο ρήματος. εἶναι: Αντικείμενο μετοχής, ειδικό απαρέμφατο. (Ως υποκείμενο του απαρεμφάτου λειτουργεί η μετοχή). ἐχθροὺς: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο του απαρεμφάτου. σφῶν αὐτῶν: Γενική διαιρετική στη μετοχή. Ἡμέρας: Αιτιατική του χρόνου. ἑπτά: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἡμέρας.
 
ς φικόμενος Ερυμέδων τας ξήκοντα ναυσ παρέμεινε,
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
παρέμεινε: Ρήμα. ὁ Εὐρυμέδων: Υποκείμενο ρήματος. ἃς: Αιτιατική του χρόνου. ἀφικόμενος: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. ταῖς ναυσὶ: Δοτική της συνοδείας. ἑξήκοντα: Επιθετικός προσδιορισμός στο ναυσὶ.
 
τν μν ατίαν πιφέροντες τος τν δμον καταλύουσιν, πέθανον δέ τινες κα δίας χθρας νεκα,
Κύρια πρόταση
ἀπέθανον: Ρήμα. τινες: Υποκείμενο ρήματος. ἔχθρας ἕνεκα: Εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας. ἰδίας: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἔχθρας.
ἐπιφέροντες: Εναντιωματική μετοχή, ονομαστική απόλυτη. Κερκυραῖοι: Εννοείται ως υποκείμενο της μετοχής. τὴν αἰτίαν: Άμεσο αντικείμενο της μετοχής. τοῖς καταλύουσιν: Επιθετική μετοχή, ως έμμεσο αντικείμενο της μετοχής ἐπιφέροντες. τὸν δῆμον: Αντικείμενο της επιθετικής μετοχής καταλύσουσιν.
 
κα λλοι χρημάτων σφίσιν φειλομένων π τν λαβόντων·
Κύρια πρόταση
ἀπέθανον: Εννοείται ως ρήμα. ἄλλοι: Υποκείμενο ρήματος. ὑπὸ τῶν λαβόντων: Εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου. ὀφειλομένων: Αναφορική μετοχή. χρημάτων: Υποκείμενο της αναφορικής μετοχής. σφίσιν: Αντικείμενο της μετοχής.
 
[5] πσά τε δέα κατέστη θανάτου,
Κύρια πρόταση
κατέστη: Ρήμα. ἰδέα: Υποκείμενο ρήματος. πᾶσά: Κατηγορηματικός προσδιορισμός. θανάτου: Γενική της ιδιότητας.
 
κα οον φιλε ν τ τοιούτ γίγνεσθαι,
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
φιλεῖ: Ρήμα. οἷον: Υποκείμενο ρήματος. γίγνεσθαι: Αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία). ἐν τῷ τοιούτῳ: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης.
 
οδν τι ο ξυνέβη
Κύρια πρόταση
οὐ ξυνέβη: Ρήμα. οὐδὲν ὅτι: Υποκείμενο ρήματος.  
 
κα τι περαιτέρω.
Κύρια πρόταση
ξυνέβη: Ρήμα. περαιτέρω: Επιρρηματικός προσδιορισμός σε θέση υποκειμένου. ἔτι: Επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού.
 
Κα γρ πατρ παδα πέκτεινε
Κύρια πρόταση
ἀπέκτεινε: Ρήμα. πατὴρ: Υποκείμενο. παῖδα: Αντικείμενο.
 
κα π τν ερν πεσπντο
Κύρια πρόταση
ἀπεσπῶντο: Ρήμα. ἱκέται: Εννοείται ως υποκείμενο ρήματος. ἀπὸ τῶν ἱερῶν: Εμπρόθετος προσδιορισμός της απομάκρυνσης.
 
κα πρς ατος κτείνοντο,
Κύρια πρόταση
ἐκτείνοντο: Ρήμα. ἱκέται: Εννοείται ως υποκείμενο ρήματος. πρὸς αὐτοῖς: Εμπρόθετος προσδιορισμός του πλησίον.
 
ο δέ τινες κα περιοικοδομηθέντες ν το Διονύσου τ ερ πέθανον.
Κύρια πρόταση
ἀπέθανον: Ρήμα. οἱ δέ τινες: Υποκείμενο ρήματος. περιοικοδομηθέντες: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. ἐν τῷ ἱερῷ: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο. τοῦ Διονύσου: Γενική κτητική.
 

Ερωτήσεις- ασκήσεις

  1. Ποιες ευθύνες φαίνεται να αποδίδει ο ιστορικός στον Ευρυμέδοντα για τις σφαγές;
  2. Να συγκρίνετε τη στάση του Ευρυμέδοντα με αυτή του Νικόστρατου απέναντι στους Κερκυραίους.
  3. Να εντοπίσετε τα ουσιαστικά α ́, β ́ και γ ́κλίσης. α) Να τα χωρίσετε σε στήλες και β) να τα μεταφέρετε στην ίδια πτώση του αντίθετου αριθμού
  4. γιγνόμενα, δοκουντας, παρέμεινε, κατέστη, ήγαγον, εδύναντο: να γράψετε από δύο παράγωγες λέξεις της ν.ε
  5. Γιατί, κατά τη γνώμη σας, ο ιστορικός δεν αναφέρεται πλέον στο Νικόστρατο;
  6. Να επισημάνετε τα ρήματα ή τις φράσεις που δηλώνουν το θάνατο και να σχολιάσετε την εικόνα που αισθητοποιούν.
  7. Πώς χαρακτηρίζετε το ύφος του κειμένου; Να αιτιολογήσετε το χαρακτηρισμό σας.
  8. Ποια θέση έχει στην αφήγηση του ιστορικού η φράση πᾶσά τε ἰδέα ... περαιτέρω και ποια συναισθήματά του εκφράζει, κατά τη γνώμη σας;
  9. Να χαρακτηρίσετε τη συμπεριφορά των δημοκρατικών.
  10.  Να αξιολογήσετε τη δύναμη της περιγραφής και της αφήγησης του Θουκυδίδη στο κεφ. 81.
  11. Ποια επίδραση είχαν τα γεγονότα στους ολιγαρχικούς; Σε ποια κατάσταση είχαν περιέλθει;
  12. Πώς διαμορφώθηκε η κατάσταση μόλις έγινε γνωστό ότι φθάνει αθηναϊκή βοήθεια;
  13. Να εντοπίσετε στο κείμενο τις φράσεις που αποδίδουν τις κυριότερες ενέργειες των εμπλεκομένων στα μετά τη ναυμαχία γεγονότα