Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα (Α' Λυκείου)

[Ο ρόλος της επικοινωνίας στην ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων]

Το κείμενο είναι απόσπασμα εισήγησης του Παναγιώτη Ι. Σταμάτη, Αναπληρωτή Καθηγητή Παιδαγωγικής Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στο απόσπασμα τονίζεται ο ρόλος της επικοινωνίας στις διαπροσωπικές σχέσεις. (διασκευή)

Η καθημερινή επικοινωνία είτε αναπτύσσεται μέσα στο χώρο της οικογένειας είτε μέσα στο χώρο της εργασίας, σε οποιοδήποτε περιβάλλον και αν αυτή διεξάγεται, διαμορφώνει ένα ευρύ πλέγμα σχέσεων, το οποίο, με τη σειρά του, συμβάλλει καταλυτικά στη διαμόρφωση ενός νέου πλέγματος σχέσεων κ.ο.κ. Κατά συνέπεια, η διαρκής διαμόρφωση και ανάπτυξη νέων πλεγμάτων σχέσεων καθιστούν την επικοινωνία μια εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία και παράλληλα μια ζωτικής σημασίας πραγματικότητα, χωρίς την οποία δε θα μπορούσαν να προαχθούν και να ευδοκιμήσουν ούτε οι ανθρώπινες σχέσεις ούτε καν και η στοιχειώδης ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών. Για να ειπωθεί αυτό με πιο απλά λόγια, χωρίς επικοινωνία, παραδείγματος χάριν, τα ζευγάρια δε θα μπορούσαν να συνάψουν οικογενειακές σχέσεις, οι εργοδότες δεν θα μπορούσαν να βρουν εργαζόμενους για τις δουλειές τους, η εκπαιδευτική διαδικασία δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί κλπ.

Γενικότερα, χωρίς επικοινωνία θα επικρατούσαν καταστάσεις φαυλότητας¹, οι οποίες, κατά κανόνα, οδηγούν σε τέλμα και καταστροφή, σε αμέτρητες και επικίνδυνες συγκρούσεις με διαλυτικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη καθημερινότητα. Αντίθετα, με την επικοινωνία και την ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων κάθε άνθρωπος καταφέρνει, εφόσον το επιθυμεί, να δημιουργήσει οικογένεια, να έχει εργασία ανάλογη με τα προσόντα του, να μετέχει σε εκπαιδευτικές διαδικασίες. Γενικότερα, πετυχαίνει να αναπτύσσει σχέσεις φιλίας, συνεργασίας, αλληλεγγύης, αντιπαλότητας και κάθε άλλης μορφής σχέσεις είτε θετικές είτε αρνητικές, έχοντας πάντα ως κριτήριο το προσωπικό του συμφέρον, χωρίς κατ’ ανάγκη να σκέφτεται με ποιο τρόπο θα βλάψει το συμφέρον των άλλων ή το κοινωνικό συμφέρον ευρύτερα.

Σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, τα άτομα που έχουν αναπτύξει εξαιρετικές επικοινωνιακές ικανότητες είναι εκείνα που, κατά κανόνα, σημειώνουν εξαιρετικές επιτυχίες στην προσωπική, στην επαγγελματική και στην κοινωνική τους ζωή. Είναι τα άτομα εκείνα που δημιουργούν, που απολαμβάνουν την καθημερινότητά τους, παρά τις υφιστάμενες δυσκολίες και τα προβλήματα. Είναι τα άτομα εκείνα τα οποία επιτυγχάνουν στον επαγγελματικό και κοινωνικό στίβο και απολαμβάνουν, κατά κανόνα, τα αγαθά αυτής της επιτυχίας ζώντας με τον πλέον ευχάριστο και, επομένως, καλύτερο δυνατό τρόπο. Έτσι, λοιπόν, μολονότι η επικοινωνία αποτελεί μια σύνθετη έννοια και μια πολύπλοκη διαδικασία, το γεγονός αυτό δεν εμποδίζει τον άνθρωπο που επιθυμεί να βελτιώσει την επικοινωνιακή του ικανότητα να το καταφέρει, καθώς υπάρχουν πολλοί τρόποι οι οποίοι θα στήριζαν αυτή του την επιθυμία και την προσπάθειά του να βελτιώσει το επικοινωνιακό του επίπεδο.

ΘΕΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ  (μονάδες 30)

Με αφορμή το Κείμενο 1 να υποθέσεις ότι εκφωνείς ομιλία σε μαθητικό συνέδριο με θέμα τον διάλογο, στο οποίο συμμετέχεις με την ιδιότητα του/της μαθητή/τριας της Α΄ τάξης του Λυκείου σου. Να εκθέσεις σε 300 περίπου λέξεις τη γνώμη σου αναφορικά με τη σημασία που έχει ο διάλογος στην ενίσχυση της επικοινωνίας στο σχολείο. Για την οργάνωση της επιχειρηματολογίας σου μπορείς να αξιοποιήσεις στοιχεία από το Κείμενο 1 και, αν θέλεις, να αναφέρεις περιστατικά από την προσωπική σου εμπειρία στο σχολείο.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

Δεδομένο: Η σημασία του διαλόγου

Ζητούμενο: Η συμβολή του διαλόγου στην ενίσχυση της επικοινωνίας στο σχολείο (Γιατί και πώς συμβάλλει στην ενίσχυση της επικοινωνίας; Τι αποτελέσματα μπορεί να προκύψουν από αυτή;)

Επικοινωνιακό πλαίσιο: Ομιλία (=προσχεδιασμένος προφορικός λόγος)

* Προτείνεται, προκειμένου να τηρηθεί το όριο των λέξεων (300), να αναπτυχθεί το θέμα σε τέσσερις (4) παραγράφους. 

1η: ΠΡΟΛΟΓΟΣ

- Προσφώνηση προς το ακροατήριο (Αγαπητοί και αγαπητές, συμμαθητές/-τριες, φίλες/οι, παρευρισκόμενοι κ.λπ)

- Αναφορά στην περίσταση (Πόσο σημαντικό είναι να διοργανώνονται από το σχολείο ή τον σύλλογο γονέων και κηδεμόνων μαθητικά συνέδρια και ημερίδες, να θίγονται και να συζητιούνται θέματα που αφορούν το σύνολο της μαθητικής κοινότητας, την οικογένεια, την κοινωνία). 

- Ευχαριστίες για το βήμα, τη δυνατότητα έκθεσης των προσωπικών σου απόψεων κλπ. 

- Αναφορά/ εισαγωγή στο θέμα: Ο διάλογογος, η χρησιμότητα και η παρουσία του στις ανθρώπινες σχέσεις, στη μαθητική διαδικασία κλπ. 

Παραδείγματα προλόγων

Ι. Αγαπητοί συμμαθητές και συμμαθήτριες, κυρίες και κύριοι καθηγητές, 

με αφορμή τον προβληματισμό μας για τις ανθρώπινες σχέσεις, επέλεξα να αναφερθώ σήμερα στη δύναμη του διαλόγου (μέσα) στον σχολικό χώρο [περιβάλλον] Σε μια εποχή που η τεχνολογία συχνά αντικαθιστά την προσωπική επαφή, ο διάλογος παραμένει η μοναδική γέφυρα που συνδέει τις διαφορετικές προσωπικότητες της σχολικής μας κοινότητας. Δεν είναι απλώς μια ανταλλαγή λέξεων, [δεν πρόκειται για απλή ανταλλαγή λέξεων, αλλά...] αλλά μια ζωτική ανάγκη που καθορίζει την ποιότητα της καθημερινότητας [μας].

ΙΙ. Κυρίες και κύριοι, 

Συγκεντρωθήκαμε απόψε στη φιλόξενη αυλή του σχολείου μας, με στόχο να συζητήσουμε όλοι μαζί, ενήλικες και παιδιά, τη σημασία του να υπάρχει διάλογος, ειδικά στο χώρο της εκπαίδευσης. Θα ήθελα προσωπικά να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας απόψε εδώ. Ας ξεκινήσουμε!

ΙΙΙ. Αγαπητοί μαθητές/ -τριες,

Σήμερα θα ήθελα να τονίσω τη σημασία που έχει ο διάλογος στο σχολικό περιβάλλον και το πώς ενισχύει την επικοινωνία.