Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα (Α' Λυκείου)

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εφηβείας:

- η εφηβεία είναι μια φάση μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση.

- κατά τη διάρκειά της πρόκειται να συμβούν δραστικές βιολογικές, ψυχολογικές, πνευματικές και κοινωνικές αναδιοργανώσεις στο άτομο.

- είναι μια εποχή γεμάτη ζωντάνια, δράση, ηρωισμό, ρομαντισμό, επαναστάσεις, αντιρρήσεις, αντιδράσεις αλλά και ακεφιές και αδράνεια.

- είναι μια εποχή προβληματισμού, αναζήτησης του εγώ, αλλά και του επαγγελματικού προσανατολισμού.

Η εφηβεία μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις:

- ο έφηβος καταπολεμά τις παραδοσιακές αξίες, αλλά και έχει ανάγκη από πρότυπα συμπεριφοράς και ακολουθεί ιδεολογίες ή πιστεύει τυφλά σε νέες αυθεντίες.

- αμφισβητεί την προστατευτικότητα των γονιών, αλλά και τους κατηγορεί για αδιαφορία.

- έχει ανάγκη από την παρουσία ανθρώπων γύρω του, αλλά και πολύ συχνά αποζητά την μοναξιά.

- συνειδητοποίηση της σεξουαλικότητάς του, που άλλοτε τη διατυμπανίζει και άλλοτε προσπαθεί να την αποκρύψει.

Η εφηβεία μια εποχή γεμάτη αμφισβητήσεις: 

- δομή της κοινωνίας: κοινωνικές ανισότητες, εκμετάλλευση, συμβιβασμός, καταπίεση, δουλοπρέπεια.

- θέση της νεολαίας στην κοινωνία: διεκδικούν την ενεργητική συμμετοχή τους στο κοινωνικό σύνολο.

- πολιτικό σύστημα : αμφισβητούν το κύρος της εξουσίας που νομιμοποιεί την αδικία, την έλλειψη της ελευθερίας, της ειρήνης.

- τις παραδοσιακές οικογενειακές σχέσεις (αυταρχισμός, υπερπροστασία των γονέων).

- παραδόσεις (πατρίδα, θρησκεία, ήθη και έθιμα).

- εκπαίδευση.

- προσωπικές σχέσεις (φιλία, έρωτας…).

Οι αλλαγές που παρατηρούνται στις σχέσεις εφήβων και των γονιών τους:

- το αλάθητο των γονέων κλονίζεται στην συνείδηση του νέου.

- ο νέος διεκδικεί την αυτονομία του και την αναγνώριση της προσωπικότητας του.

- επιδιώκει να απαλλαγεί από τον προστατευτικό κλοιό των γονέων, τον οποίο αντιλαμβάνεται ως καταπιεστική συμπεριφορά και παρέμβαση στην προσωπική του ζωή.

- θεωρεί τις ιδέες των γονέων του αναχρονιστικές, ξεπερασμένες και προσκολλάται σε ιδέες και τρόπους ζωής που τονίζουν τη διαφορά νοοτροπίας ανάμεσα σ’ αυτόν και τους γονείς του.

Τα προβλήματα ενός νέου στην εποχή μας:

- το ζήτημα της επαγγελματικής του αποκατάστασης γίνεται εντονότερη σήμερα λόγω της αυξανόμενης ανεργίας και την έλλειψη σωστού επαγγελματικού προσανατολισμού.

- οι σχέσεις με το άλλο φύλο. Οι κοινωνικές προκαταλήψεις, ο πουριτανισμός (κυρίως στην επαρχία), τα ήθη και τα έθιμα δημιουργούν φραγμούς στην σεξουαλική απελευθέρωση του νέου.

- υπάρχει πρόβλημα σωστής παιδείας και γενικότερης μόρφωσης, που να ολοκληρώνει την προσωπικότητα του νέου. Η σημερινή παιδεία στηρίζεται στην εξειδίκευση των γνώσεων και των προσανατολισμών (κυρίως επαγγελματικών) των νέων από πολύ νωρίς.

- ένταξη στην κοινωνία∙ αναζητώντας ο νέος σήμερα το κοινωνικό του στίγμα οδηγείται συχνά σε ανορθόδοξους τρόπους κοινωνικής προσαρμογής (επιθετικότητα, έγκλημα, άγχος, ναρκωτικά…)

- το χάσμα γενεών (εντοπίζεται σε: οικογένεια, σχολείο, κοινωνία).

- η έλλειψη χρόνου.

I. Διαβάστε εδώ το κείμενο ενός παιδιού της ηλικίας σας που γράφει για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει.

ΠΡΟΤΥΠΑ

Συντελεστές δημιουργίας προτύπων :η κοινωνία περνά τα πρότυπά της μέσα από:

- την οικογένεια: οι γονείς με τη συμπεριφορά τους αποβαίνουν αρνητικά ή θετικά πρότυπα.

- το σχολείο (περιεχόμενο σπουδών, συμπεριφορά εκπαιδευτικών).

- τα Μ. Μ. Ε. (προβολή και δημιουργία ηρώων).

- το κοινωνικό περιβάλλον (φιλίες, διαπροσωπικές σχέσεις, επαγγελματικό περιβάλλον).

- το πολιτιστικό παρελθόν (η παράδοση, η ιστορία).

- τους πολιτιστικούς φορείς ( θέατρο, κινηματογράφος, τέχνες).

- από κοινά αποδεκτά πρότυπα(καλλιτέχνες, πολιτικούς, πνευματικούς ανθρώπους).

Σημασία των προτύπων για τους νέους:

- αποτελούν σημείο αναφοράς για τους νέους, οι οποίοι προσπαθούν να εξισορροπήσουν τις προσωπικές τους ανάγκες και φιλοδοξίες με τις απαιτήσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος.

- καλύπτουν τα κενά που δημιουργούνται από την απεξάρτησή τους από τα γονικά πρότυπα.

- αποτελούν ένα από τους σπουδαιότερους παράγοντες κοινωνικοποίησης.

- ασκούν ένα ιδιόμορφο και δύσκολα αναγνωρίσιμο κοινωνικό έλεγχο.

Πρότυπα και νέοι:

Α. Άποψη: οι νέοι δεν παρασύρονται από τα πρότυπα της εποχής :

- οι σημερινοί νέοι δεν ασχολούνται, δεν συνδέονται με τα κίβδηλα πρότυπα της εποχής

- αντιδρούν στα κενά περιεχομένου πρότυπα και δημιουργούν δικά τους νεανικά «αντι-πρότυπα».

- δεν χειραγωγούνται από τα τηλεοπτικά πρότυπα

- δεν είναι δέσμιοι καμιάς αυθεντίας, γιατί χρησιμοποιούν τη σκέψη τους θετικά.

Β. Άποψη: οι νέοι σήμερα παρασύρονται από τα κίβδηλα πρότυπα της εποχής :

- οι νέοι δεν έχουν ολοκληρωμένη ενημέρωση και διαπαιδαγώγηση από οικογένεια και σχολείο για τους κινδύνους αυτών των προτύπων.

- μη παροχή σωστής παιδείας · η ημιμάθεια είναι χειρότερη από την αμάθεια.

- η νεολαία είναι άπειρη, έχει άγνοια πάνω στα προβλήματα της εποχής μας.

- τάση των νέων για άκριτη αμφισβήτηση όλων των προτύπων, εξαιτίας της προσπάθειας να αποδεσμευτούν από το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον.

Θετικά πρότυπα

- του ιδεολόγου, του ατόμου με ηθικές αξίες και ιδανικά (κρίση αξιών και ιδεολογιών, υλιστική νοοτροπία).

- του αγωνιστή (παθητικότητα, εφησυχασμός, ατομικισμός, πολιτική αλλοτρίωση).

- του ατόμου με υγιή πολιτική συνείδηση («οπαδοποίηση», πελατειακές σχέσεις ανάμεσα σε κράτος και πολίτη, κομματικός φανατισμός).

- του πνευματικού ανθρώπου (κυριαρχία ειδώλων, αδιαφορία για την πνευματική καλλιέργεια).

- του ολοκληρωμένου (ηθικά και πνευματικά) επιστήμονα (εξειδίκευση, τεχνοκρατική αντίληψη).

- του ανθρώπου με οικολογικές ευαισθησίες (οικολογική κρίση, φαινόμενο θερμοκηπίου, τρύπα του όζοντος…).

- του φιλειρηνιστή (πυρηνική απειλή, εξοπλισμοί, έξαρση εθνικισμού.

- του ατόμου με οικουμενική συνείδηση (παγκοσμιοποίηση φαινομένων και προβλημάτων).

Προβάλλονται αρνητικά πρότυπα στην εποχή μας; Ποια είναι αυτά κατά τη γνώμη σας;