Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα (Α' Λυκείου)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ)
Α΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ

Κείμενο 1
Εφηβεία και βία: Βίοι παράλληλοι
Το ακόλουθο συντομευμένο άρθρο του Νέστορα Κουράκη, καθηγητή Νομικής στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Λευκωσίας, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Η Καθημερινή» στις 31.10.2021 (προσπελάστηκε στις 09.01.2022).

Ορισμένα γεγονότα βίαιης εφηβικής παραβατικότητας, […] δημιουργούν την εντύπωση ότι η βία έχει αρχίσει να γίνεται πλέον ενδημική στη ζωή των εφήβων μας. Πόσο ευσταθεί, όμως, αυτή η εντύπωση;

Είναι βέβαια γεγονός ότι οι εκδηλώσεις βίας είναι μέρος της ζωής των εφήβων: Η σκέψη τους χαρακτηρίζεται από στοιχεία ιδεαλισμού, αλλά και ριζοσπαστισμού, από μια γενικότερη δηλ. τάση «να αλλάξουμε τον κόσμο και να τον αλλάξουμε τώρα». Υπάρχει έτσι στον έφηβο η διάθεση ν’ αμφισβητεί την εξουσία και να αντιδρά, έστω και με τη βία, τόσο απέναντι στους φορείς της όποιας εξουσίας (γονείς, δασκάλους, αστυνομικούς, κρατικά όργανα εν γένει), όσο και απέναντι στην κυρίαρχη ιδεολογία της κοινωνίας. Συχνή είναι και η στράτευση του εφήβου σε ακραίες οργανώσεις, κινήματα και ομάδες (π.χ. χούλιγκανς). Ωστόσο, αυτή είναι απλώς μια παροδική κατάσταση, η οποία με την ενηλικίωση του εφήβου εξομαλύνεται πλήρως, εφόσον βέβαια δεν υπάρξουν λανθασμένες αντιδράσεις στη διαχείρισή της. Επομένως, ο αρνητισμός του εφήβου, που συνδέεται άλλωστε με τη διαδικασία για την ωρίμασή του και την απόκτηση μιας «ταυτότητας», δεν είναι κατά κανόνα κάτι το ανησυχητικό.

[…] Όμως, η βία διεισδύει στο περιβάλλον των εφήβων και βρίσκει εκεί πρόσφορο έδαφος ανάπτυξης. Πότε όμως συμβαίνει αυτό; […] Όταν οι γονείς είναι υπερπροστατευτικοί, αδιάφοροι ή επιθετικοί με το παιδί τους ή και μεταξύ τους (ενδοοικογενειακή βία), όταν οι δάσκαλοι περιορίζονται σε μια ξερή αναπαραγωγή γνώσεων, χωρίς να διαμορφώνουν προσωπικότητες και να εμφυσούν ιδανικά, και όταν ακόμη, σε ένα επόμενο στάδιο, οι νέοι μας –δίχως άρτιο γνωσιακό εξοπλισμό και όραμα– αποδύονται στον αγώνα να βρουν απλώς κάποια –οποιαδήποτε!- εργασία για να επιβιώσουν, τότε η μοιραία εξέλιξη είναι κάποιοι από αυτούς, οι πλέον ευάλωτοι, να καταλήγουν σε ατραπούς¹ παραβατικότητας. Στην πορεία τους αυτή είναι άλλωστε βέβαιο ότι θα συναντήσουν και άλλους νέους με αντίστοιχα οικογενειακά, σχολικά ή και εργασιακά προβλήματα. Αποτέλεσμα: Θα συμπήξουν όλοι μαζί παραβατικές ομάδες και θα επιχειρήσουν έτσι να διεκδικήσουν μιαν «αρνητική ταυτότητα» στην παρανομία, αντί για τη θετική ταυτότητα που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν.

1 η ατραπός = δρόμος, μονοπάτι

ΘΕΜΑΤΑ
ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)
1ο υποερώτημα
Να γράψεις σε 50 λέξεις τους λόγους για τους οποίους, σύμφωνα με τον αρθρογράφο στο Κείμενο 1, οι βίαιες εκδηλώσεις είναι μέρος της ζωής των εφήβων.
Μονάδες 10

2ο υποερώτημα
Στην τρίτη παράγραφο του Κειμένου 1 ο αρθρογράφος διατυπώνει το ερώτημα «Πότε όμως συμβαίνει αυτό;». Σε τι αναφέρεται η αντωνυμία «αυτό» (μονάδες 4); Να εξηγήσεις με ποιον τρόπο συμβάλλει το συγκεκριμένο ερώτημα στη σύνδεση των νοημάτων της παραγράφου (μονάδες 6).
Μονάδες 10

3ο υποερώτημα

«να αλλάξουμε τον κόσμο και να τον αλλάξουμε τώρα» (2η παράγραφος, εισαγωγικά)

(γονείς, δασκάλους, αστυνομικούς, κρατικά όργανα εν γένει) (2η παράγραφος, παρένθεση)

– δίχως άρτιο γνωσιακό εξοπλισμό και όραμα- (3η παράγραφος, διπλή παύλα)

οποιαδήποτε! (3η παράγραφος,θαυμαστικό)

Αποτέλεσμα: (3η παράγραφος, άνω και κάτω τελεία)

Να εξηγήσεις τη χρήση των σημείων στίξης στα παραπάνω χωρία του Κειμένου 1.

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ 3

Υπόθεσε ότι κατά τη διάρκεια του μαθήματος της ΝΕ Γλώσσας ανοίξατε μια συζήτηση με τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές σου σχετικά με τη νεανική παραβατικότητα και τις διαστάσεις που έχει λάβει στη σύγχρονη εποχή. Αποφάσισες να πάρεις τον λόγο και απευθυνόμενος/-η στους συμμαθητές/-τριές σου να αναφερθείς α) στα αίτια που κατά τη γνώμη σου οξύνουν το φαινόμενο και β) σε μέτρα που μπορεί να λάβει η πολιτεία ή το σχολείο για την αντιμετώπισή του.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

1η παράγραφος: ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Στον πρόλογο οφείλω, σε απλό, καθημερινό και οικείο ύφος, να απευθυνθώ στην ολομέλεια της τάξης. Σέβομαι το γεγονός ότι πρόκειται για ομιλία (επικοινωνιακό πλαίσιο) και, ταυτόχρονα, προσαρμόζω το ύφος μου, μιας και απευθύνομαι σε συμμαθητές και συνομηλίκου μου και δεν υπάρχει κάποιου είδους επισημότητα. 

Παραδείγματα προλόγων

1. Τα τελευταία χρόνια, η εγκληματικότητα της Ελλάδας έχει αυξηθεί, παρόλο που σε σχέση με άλλες χώρες υπάρχει χαμηλό ποσοστό. Το κύριο πρόβλημα που μας απασχολεί είναι ότι ένα μέρος των εγκλημάτων γίνεται από παιδιά 12 με 20 χρονών. 

2. Σήμερα θα σας μιλήσω για την νεανική παραβατικότητα, ένα θέμα που πιστεύω πως μας απασχολεί όλους. 

3. Αγαπητοί συμμαθητές και συμμαθήτριες, με αφορμή τη συζήτηση που ανοίξαμε στο μάθημα της Γλώσσας, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις για ένα θέμα που μας αφορά όλους, τη νεανική παραβατικότητα. Είναι λυπηρό να βλέπουμε συνομηλίκους μας να εκτονώνουν την ενέργειά τους σε βίαιες πράξεις, όμως οφείλουμε να αναρωτηθούμε τι κρύβεται πίσω από αυτή τη συμπεριφορά. 

2η παράγραφος: ΤΑ ΑΙΤΙΑ

* Προσοχή στα επιχειρήματα που θα επιλεγούν για ανάπτυξη. 

1. Η ρίζα του προβλήματος είναι βαθιά και πολυδιάστατη. Αρχικά, η κρίση αξιών στην εποχή μας αφήνει τους νέους χωρίς υγιή πρότυπα. Όταν η οικογένεια αδυνατεί να προσφέρει συναισθηματική ασφάλεια, είτε λόγω παραμέλησης είτε λόγω υπερπροστασίας των μελών της, ο έφηβος νιώθει μετέωρος, χωρίς μέτρο και όρια. Παράλληλα, η έλλειψη οράματος για το μέλλον και η ανασφάλεια για την επαγγελματική αποκατάσταση δημιουργούν ένα αίσθημα ματαίωσης. Έτσι, η παραβατικότητα γίνεται ένας λανθασμένος τρόπος "εκδίκησης" προς την κοινωνία ή μια απέλπιδα προσπάθεια επιβεβαίωσης της ταυτότητά του μέσα σε μια ομάδα.

2. Πρώτος και κυριότερος παράγοντας που επηρεάζει ριζικά τους νέους αποτελεί η οικογένεια. Σαν μια πρώτη επαφή με την κοινωνία, η οικογένεια επηρεάζει τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας των ατόμων. Παρ' όλα αυτά, στη σύγχρονη εποχή παρατηρείται απομάκρυνση μεταξύ των μελών της. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η γυναίκα έχει βγει στην αγορά εργασίας, οπότε ο ρόλος της μητέρας συχνά παραμελείται και σε συνδυασμό με τον ήδη απόντα πατέρα, τα παιδιά στερούνται επίβλεψης και οριοθέτησης. 

3. [...]  Το πρόβλημα της βίας όμως δεν προέρχεται σε όλες τις περιπτώσεις από το σπίτι, ακόμη και αν η αδιαφορία των γονιών είναι πολύ μεγάλη. Αμα υπάρχει αδιαφορία και από τους καθγητές και αν οι καθηγητές δεν βοηθάνε εμάς τους εφήβους δημιουργείται ένα πρόβλημα που θα οδηγήσει στη βία. 

3η παράγραφος: ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Όταν προτείνω μέτρα για να αντιμετωπιστεί ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα οφείλω να είμαι σαφής και συγκεκριμένος. Οι προτάσεις πρέπει να είναι εφαρμόσιμες και να μπορεί ο αναγνώστης να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο θα επιδράσουν, θα φέρουν αποτελέσματα κλπ. 

1. Εγώ πιστεύω πως οι καθηγητές πρέπει να αρχίσουν να ενδιαφέρονται για εμάς τα παιδιά και να μας δίνουν σημασία, να μας βοηθάνε στα προβλήματά μας, καθώς κάποιοι γονείς δεν είναι ικανοί να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Για μένα αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, το σχολείο, οι καθηγητές και το εκπαιδευτικό σύστημα. Πρέπει να αλλάξουν. 

2. Επιπρόσθετα, ένας τρόπος αντιμετώπισης θα μπορούσε να είναι η θρησκεία. Αν κάποιος πχ είναι χριστιανός και θέλει, θα μπορούσε να πηγαίνει στην εκκλησία κάθε Κυριακή, να προσεύχεται πριν κοιμηθεί ώστε να ευχαριστεί τον Θεό, να διαβάσει τη Βίβλο,να εξομολογείται για να φεύγουν οι αμαρτίες από πάνω του και να νιώσει ελεύθερος.