Μάθημα : Νεοελληνική Λογοτεχνία (Α' Λυκείου)

ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ

Το 1880 αποτελεί ορόσημο αφού εμφανίζεται η ποιητική γενιά του 1880 ή « Νέα Αθηναϊκή Σχολή»: γράφουν σε δημοτική και προτιμούν την εκφραστική απλότητα, σε μια προσπάθεια να συνδέσουν την πνευματική ζωή του τόπου με τις ρίζες του (η οποία αποτυπώθηκε αντίστοιχα και στην πεζογραφία με το ηθογραφικό διήγημα).

Εκπρόσωποι: Κωστής Παλαμάς, Γεώργιος Δροσίνης, Γ. Σουρής, Ι. Πολέμης, Κ. Κρυστάλλης κ.ά

Αυτή την εποχή κυριάρχησε ο Παρνασσισμός και ο Συμβολισμός (που είχαν προηγουμένως ακμάσει στην Ευρώπη).

ΠΑΡΝΑΣΣΙΣΜΟΣ: ως λογοτεχνικό κίνημα γεννήθηκε στη Γαλλία στα μέσα του 19 ου αιώνα και στηρίζεται στην κλασική παράδοση απορρίπτοντας την ρομαντική τεχνοτροπία.

• Αναζητεί την έμπνευση στην αρχαιότητα και ιδίως στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.
• Οι ποιητές φροντίζουν ιδιαίτερα, υπερβολικά, την μορφή του στίχου τους και την ομοιοκαταληξία, σεβόμενοι τους μετρικούς και στιχουργικούς κανόνες.
• Εμπνέονται συχνά από σκέψεις της στιγμής για απλά καθημερινά πράγματα, ενώ δείχνουν και έντονη χιουμοριστική, σατιρική διάθεση.
• Στροφή προς το σονέτο (Ποιητική λυρική σύνθεση που αντιστοιχεί σε μουσικό σχήμα. Υπερβολική φροντίδα στην επιλογή των λέξεων, πλαστική επεξεργασία του στίχου. Αποτελείται από δεκατέσσερις ενδεκασύλλαβους στίχους, που υποδιαιρούνται συνήθως σε δύο τετράστιχα και δύο τρίστιχα )

Στην Ελλάδα παρνασσιστικά ποιήματα έγραψαν: ο Παλαμάς, ο Δροσίνης, ο Μαβίλης, ο Σικελιανός, ο Βάρναλης, ο Γρυπάρης κ.ά.

Κωστής Παλαμάς, Ο δωδεκάλογος του γύφτου (απόσπασμα από τον Προφητικό)

1.  Ο Προφητικός είναι ο πιο παλιός λόγος, στενά συνυφασµένος µε την ιστορία της εποχής που γράφτηκε. Ποιο γεγονός αποτέλεσε την αφετηρία της ποιητικής έµπνευσης και ποιος ο στόχος του ποιητή;
2.  Σε ποιο χώρο και χρόνο µεταθέτει ο ποιητής τη δράση του Προφητικού;
3. Η ποίηση του Παλαµά θεωρείται ότι εκφράζει τα προβλήµατα, τους πόθους και τις προσδοκίες του Γένους. Πώς τεκµηριώνεται η άποψη αυτή µέσα από το κείµενο;
4. Ποια κοινά στοιχεία παρατηρείτε ανάµεσα στην εποχή στην οποία µεταφέρεται ο λόγος του ποιητή - Προφήτη (Βυζάντιο, λίγο πριν από την Άλωση της Πόλης) και την εποχή στην οποία γράφεται ο ∆ωδεκάλογος του Γύφτου (µετά την εθνική ταπείνωση του 1897);
5. Σε ποιο χρόνο βρίσκονται τα ρήµατα του ποιήµατος και γιατί;
6. α) Ποιες ενότητες διακρίνετε στο απόσπασµα; β) Σε τι διαφέρουν µεταξύ τους ως προς τον τόνο;
7. Να εντοπίσετε χαρακτηριστικά σχήµατα λόγου από το ποίηµα (εικόνες, χιαστό, κύκλο, παροµοιώσεις, παρηχήσεις κ.ά.) και να δείξετε τη λειτουργικότητά τους.
8. Ποιες έννοιες προσωποποιούνται στο ποίηµα;
9. «Τα φτερά τα πρωτινά σου τα µεγάλα»: Ποιες αξίες συνθέτουν το προηγούµενο µεγαλείο της Χώρας;
10. Είναι αισιόδοξος ή όχι ο ποιητής για το µέλλον της Χώρας; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας µε συγκεκριµένες αναφορές στα αποσπάσµατα.