Μάθημα : Ιστορία του Μεσαιωνικού και του Νεότερου Κόσμου (Β' Λυκείου)

Η ζωή της γυναίκας στο Βυζάντιο μέσα από τις πηγές. 

1. Νομοθεσία Ιουστινιανού – Digest (6ος αι.)

«Η γυνή έχει το δικαίωμα να κληρονομήσει, να διαχειρίζεται περιουσίαν και να συνάπτει συμβόλαια, εάν τούτο καθίσταται αναγκαίον εξ αιτίας απουσίας ή θανάτου του ανδρός».

Το ρωμαϊκό δίκαιο, ενσωματωμένο στη βυζαντινή έννομη τάξη, προβλέπει μορφές σχετικής οικονομικής αυτενέργειας των γυναικών σε κρίσιμες περιστάσεις.

2. Διαθήκη της Θεοφανώς Παλαιολογίνας (14ος αι.)

 «Τη δούλη Σοφία αφιερώ το περιδέραιον το ερυθρόν, και την ελευθερίαν της χαρίζω, διότι υπήρξεν εν τη αρρώστια μοι πιστή και προσεκτική».

Παράδειγμα χειραφετικής δράσης γυναίκας της ανώτερης τάξης, που διαχειρίζεται περιουσία, απονέμει χάρη και διαμορφώνει λόγο ελευθερίας.

3. Πρακτικά δικαστικής διαμάχης (13ος αι.)

«Η χήρα Ευανθία κατηγόρησε τον ανεψιόν του αποθανόντος ότι εσφετερίσθη τα δύο χωράφια και αρνείται να παραδώσει τα έγγραφα της διανομής».

Τεκμήριο ενεργητικής συμμετοχής γυναικών στα δικαστήρια, ιδίως για ζητήματα που αφορούν περιουσιακά και οικογενειακά δικαιώματα.

4. Βίος Αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας

«Η Μαρία περιώδευσε μόνη της την Πόλιν επί ημέρας, ζητώντας έλεος, και οι άνθρωποι την απεμάκρυναν, έως ότου ηγέρθη υπό της πίστεως και απεσύρθη εις την έρημον».

Αν και αγιολογικό, το απόσπασμα φωτίζει τη μοναξιά και την κοινωνική απόρριψη μιας γυναίκας στον δημόσιο χώρο της Πόλης – μια εξαιρετικά σπάνια σκηνή.

5. Επιστολή ανώνυμης μοναχής (τέλη 12ου αι.)

«Τα έσοδα του ξενώνος επαρκούν μόνον δια τας ανάγκας των αδελφών· όσα περισσεύουν, δίδονται εις τα πτωχάς γυναίκας της συνοικίας, ιδίως τας μη εχούσας σύζυγον».

Έμμεση μαρτυρία για τον θεσμικό ρόλο των μοναστηριών ως φορέων πρόνοιας για τις άπορες γυναίκες και χήρες.