Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄ Λυκείου

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ, ΒΙΒΛΙΟ 3, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 70

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Στάση Κερκυραίων. Ανάμειξη Αθηναίων - Λακεδαιμονίων.

H εμφύλια διαμάχη ξεκίνησε στην Κέρκυρα όταν επέστρεψαν οι αιχμάλωτοι των Κορινθίων (απελευθερωμένοι ολιγαρχικοί) με τον όρο να προσδέσουν το νησί σε αυτούς.

Αποφάσεις Κερκυραίων

Οι Κερκυραίοι τηρούν πολιτική ουδετερότητας, προσπάθησαν να έχουν τη φιλία των Πελοποννησίων αλλά και επιμαχία (αμυντική συμμαχία ) με την Αθήνα.

Δίκη του Πειθία

Οι απελευθερωμένοι ολιγαρχικοί παρέπεμψαν τον Πειθία, τον αρχηγό των δημοκρατικών σε δίκη γιατί ήθελαν να τον εξοντώσουν πολιτικά ή και βιολογικά. Αυτός μετά την αθώωση του έκανε αντιμήνυση σε πέντε πλούσιους ολιγαρχικούς ότι εκμεταλλεύονταν το τέμενος του Διός. Επειδή το πρόστιμο ήταν βαρύτατο, εκείνοι κατέφυγαν ικέτες στα ιερά.

Θάνατος του Πειθία μαζί με άλλους βουλευτές και ιδιώτες

Πιεσμένοι από το βαρύτατο πρόστιμο και με την υποψία ότι ο Πειθίας ήταν όργανο της Αθήνας οι ικέτες ολιγαρχικοί μπαίνουν αιφνιδιαστικά στη Βουλή και σκοτώνουν τον Πειθία μαζί με άλλους εξήντα βουλευτές και ιδιώτες. Όσοι δημοκρατικοί ξέφυγαν κατέφυγαν στην αθηναϊκή τριήρη που δεν είχε φύγει ακόμη.

Σχόλια

• Οι Κερκυραίοι ολιγαρχικοί προσπάθησαν να έχουν τη φιλία των Πελοποννησίων αλλά και επιμαχία (αμυντική συμμαχία ) με την Αθήνα, ώστε να εξισορροπηθούν οι αντιθέσεις. Κάτι τέτοιο όμως δεν μπορούσε να επιτευχθεί γιατί:
• υπήρχαν έντονα πολιτικά πάθη μεταξύ των 2 παρατάξεων, οι οποίες διακινδύνευαν τεράστια οικονομικά και στρατιωτικά συμφέροντα.
• H απόφαση για επιμαχία δεν άρεσε στην Αθήνα, αφού η ουδετερότητα του νησιού ωφελούσε σαφώς την Κόρινθο.

Πράγματι όσα επακολούθησαν έδειξαν το αδύνατο να εφαρμοστεί αυτή η απόφαση.

Δίκη του Πειθία

• Οι απελευθερωμένοι ολιγαρχικοί παρέπεμψαν τον Πειθία, τον αρχηγό των δημοκρατικών σε δίκη γιατί ήθελαν να τον εξοντώσουν πολιτικά ή και βιολογικά. Αυτός μετά την αθώωση του έκανε αντιμήνυση σε πέντε πλούσιους ολιγαρχικούς ότι εκμεταλλεύονταν το τέμενος του Διός. Επειδή το πρόστιμο ήταν βαρύτατο, εκείνοι κατέφυγαν ικέτες στα ιερά.

Θάνατος του Πειθία μαζί με άλλους βουλευτές και ιδιώτες

• Πιεσμένοι από το βαρύτατο πρόστιμο και με την υποψία ότι ο Πειθίας ήταν όργανο της Αθήνας οι ικέτες ολιγαρχικοί μπαίνουν αιφνιδιαστικά στη Βουλή και σκοτώνουν τον Πειθία μαζί με άλλους εξήντα βουλευτές και ιδιώτες. Όσοι δημοκρατικοί ξέφυγαν κατέφυγαν στην αθηναϊκή τριήρη που δεν είχε φύγει ακόμη.
• Οι ολιγαρχικοί παρέπεμψαν τον Πειθία σε δίκη γιατί:
• ήθελαν να τον εξοντώσουν πολιτικά ή και βιολογικά (κατ' επέκταση να αφήσουν τους δημοκρατικούς χωρίς αρχηγό).
• Να δυναμώσουν τη δική τους θέση και να κάνουν ανίσχυρους τους δημοκρατικούς.
• O Πειθίας φαινομενικά μόνον παρουσιαζόταν ως προστάτης του ιερού άλσους (ηθικό κίνητρο), γιατί στην πραγματικότητα ήθελε να εκδικηθεί τους ολιγαρχικούς (πολιτικό κίνητρο).

Οι ολιγαρχικοί έκαναν πραξικόπημα γιατί:

• το χρηματικό πρόστιμο ήταν τεράστιο και δεν μπορούσε να πληρωθεί άμεσα.
• O Πειθίας επέμενε να μη γίνει κάποια συμφωνία για την ευκολότερη εξόφλησή του. Έτσι εκείνοι εξαγριώθηκαν.
• Πίστευαν ότι ο Πειθίας δεν θα άφηνε να εφαρμοστεί η απόφαση για ουδετερότητα (που ευνοούσε τους Πελοποννησίους), αλλά θα επεδίωκε να ενταχθεί το νησί στην Αθηναϊκή συμμαχία.

Οι πρέσβεις από την Αθήνα έμειναν στο νησί γιατί:

• ήθελαν να γνωρίζουν τι συμβαίνει κάθε στιγμή, ώστε να δράσουν για το συμφέρον τους
• περίμεναν πως θα φερθούν οι ολιγαρχικοί που ήθελαν πολύ περισσότερα από το ψήφισμα της ουδετερότητας.
• Επεδίωκαν να ενισχύσουν ηθικά τους δημοκρατικούς.

Ερμηνευτικές Ερωτήσεις 3. 70. 1-6

1. λόγῳ μὲν ... ἔργῳ δὲ: Να εξηγήσετε τη σημασία που έχει η αντίθεση για τη μέθοδο του ιστορικού.
2. ἐψηφίσαντο Κερκυραῖοι ... πρότερον: Ποιοι λόγοι υπαγόρευσαν αυτή την απόφαση των Κερκυραίων;
3. Να γράψετε, με βάση το κείμενο, τα αίτια που οδήγησαν τους ολιγαρχικούς στο πραξικόπημα.
4. Να χαρακτηρίσετε την πολιτική κατάσταση που περιγράφει ο Θουκυδίδης στο συγκεκριμένο κείμενο.
5. Ποιες συνθήκες οδήγησαν στη δολοφονία του Πειθία; Πώς κρίνετε το γεγονός;
6. Σε ποια σημεία του κειμένου φαίνεται ότι ο Θουκυδίδης δεν καταγράφει απλώς τα ιστορικά γεγονότα, αλλά εμβαθύνει σ' αυτά (παρουσιάζοντας δηλαδή αίτια, κίνητρα, σκοπιμότητες);

7. Α. Να ελέγξετε αν το περιεχόμενο των προτάσεων που ακολουθεί είναι σωστό ή λαθεμένο, σύμφωνα με το κείμενο, σημειώνοντας Χ στο ανάλογο τετράγωνο:

Η αντιμήνυση του Πειθία:

                                                                                       Σωστό    Λάθος

α) αποδίδει πολιτικές ευθύνες στους ολιγαρχικούς                                                     o            o

β) αποκαλύπτει κοινωνικές προκλήσεις                                                                            o            o

γ) καταγγέλλει την ιερόσυλη εκμετάλλευση                                                                   o            o

δ) αναφέρεται σε μεθόδους πλουτισμού                                                                         o            o

ε) προσάπτει άμεσα κατηγορίες στο σύνολο των ολιγαρχικών                                o            o

Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας σε μία σωστή πρόταση.

8. νομίζειν - λαβόντες: Να γράψετε τους ίδιους τύπους σε όλους τους χρόνους.

9. τεμένους, ἄνδρες, πλῆθος, χάρακα, στατήρ: Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις των ουσιαστικών στον ενικό και πληθυντικό αριθμό.

10. ὀλίγοι, φίλοι, ἐχθροί: Να γράψετε τα παραθετικά των επιθέτων στο ίδιο γένος, πτώση και αριθμό. Αν υπάρχουν παράλληλοι τύποι να τους καταγράψετε όλους.

11. Να εντοπίσετε τα απαρέμφατα του κειμένου και να προσδιορίσετε το είδος (ειδικό ή τελικό) και τη θέση τους στον λόγο.

12. ὅπως ἀποστήσωσιν Ἀθηναίων τὴν πόλιν, ὥστε τῷ νόμῳ χρήσασθαι: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις προτάσεις ως προς το είδος και την εκφορά τους.

13. Να εντοπίσετε τα ποιητικά αίτια του κειμένου και να γράψετε με ποιους άλλους τρόπους εκφέρεται το ποιητικό αίτιο με τη βοήθεια του συντακτικού σας.

14. οφειλή, φήμη, ποίημα, τομή, ταμίας, εγγύηση, εξόφληση, λαβή, προϊστάμενος, αποστάτης, τύχη, είσοδος, τεμάχιο , αγωγή, πιθανός: Με ποιες λέξεις του κειμένου σχετίζονται ετυμολογικά οι παραπάνω;

15. πυνθάνομαι, πείθομαι: Ποια είναι η σημασία καθενός ρήματος; Να γράψετε από 4 παράγωγα ουσιαστικά ή επίθετα (απλά ή σύνθετα) στη νέα ελληνική.

16. ἀποδῶσιν, ἐτύγχανε: Να γράψετε τέσσερα παράγωγα ουσιαστικά ή επίθετα, απλά ή σύνθετα, για καθένα από τα ρήματα που δίνονται.

17. ξυγκείμενα: α) Ποια είναι η σημασία της λέξης; β) Αντικαθιστώντας την πρόθεση διαδοχικά με πέντε άλλες προθέσεις, να γράψετε συνθέτες λέξεις, δόκιμες στη νέα ελληνική, και να τις χρησιμοποιήσετε σε σύντομες φράσεις.

18. ἀγουσῶν: Να γράψετε δέκα παράγωγα ουσιαστικά, απλά ή σύνθετα, από το ρήμα ἄγω.