Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄ Λυκείου

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Αφιξη του Νικόστρατου στην Κέρκυρα – Προσπάθεια για συμφιλίωνση -  Οι δημοκρατικοί εκτορίζουν τους ολιγαρχικούς ικέτες·

O Νικόστρατος φθάνει στο νησί με μοίρα του αθηναϊκού στόλου και πέτυχε να συμφιλιώσει τις δυο πλευρές. Προτείνει - και γίνεται δεκτό- η επιμαχία να μετατραπεί σε συμμαχία και να περάσουν από δίκη όσοι ολιγαρχικοί ήσαν υπαίτιοι των συγκρούσεων. Οι δημοκρατικοί τότε του ζήτησαν να τους αφήσει πέντε πλοία και θα του έδιναν ισάριθμα δικά τους. Ο Νικόστρατος δέχεται, αλλά εκείνοι στρατολόγησαν ως πληρώματα για τα πλοία τους ολιγαρχικούς, οι οποίοι αρνήθηκαν να επιβιβαστούν στα πλοία. H προσπάθεια του Αθηναίου στρατηγού να τους μεταπείσει δεν απέδωσε. Τότε οι δημοκρατικοί πιστεύοντας στις κακές προθέσεις των αντιπάλων τους αφαίρεσαν τον οπλισμό από τα σπίτια τους με σκοπό να σκοτώνουν όποιον συναντούσαν. Έτσι οι ολιγαρχικοί κατέφυγαν στο ναό της Ήρας, ενώ οι δημοκρατικοί κατόπιν τους μετέφεραν στο νησί Βίδο γιατί δεν ήθελαν πολιτικές ανωμαλίες.

Σχόλια

Ο Νικόστρατος επιδίωξε :

• να σταματήσει την εμφύλια διαμάχη με τη συμφιλίωση των πολιτών
• ηρέμησε τους ολιγαρχικούς ικέτες και δεν άφησε τους δημοκρατικούς να τους σκοτώσουν.
• H συμμαχία Αθήνας με Κέρκυρα ανανεώθηκε.
• Έκανε την πρόταση να δικαστούν οι αίτιοι των επεισοδίων.
• Δεν αρνήθηκε την πρόταση των δημοκρατικών να παραμείνουν πέντε αθηναϊκά πλοία στο νησί. Από όλα τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε την εξυπνάδα, τη σύνεση και τις διπλωματικές του ικανότητες. Διέθετε ανθρωπιστικά ιδανικά και φιλειρηνικά αισθήματα. Ο ιστορικός τον συγκρίνει με τον Περικλή. H πόλη του δεν χρειάστηκε να στείλει δυνάμεις στο νησί και τις κράτησε ακέραιες για τον επικείμενο πόλεμο.

Χρησιμοροιείται ενεστώτας από τον ιστορικό για να προσθέσει περισσότερη ζωντάνια στην αφήγησή του και να παρουσιαστούν ευκρινέστερα οι ενέργειες του Νικόστρατου.

Ο ιστορικός θέλει να δείξει ότι υπάρχουν κανόνες απαράβατοι που καθορίζουν τις εξελίξεις (η νομοτελεια που βρίσκεται πίσω από την ποικιλία και την πολυεδρικότητα των γεγονότων). Αυτή η αιτιώδης σχέση εκφράζεται με πολλούς τρόπους (αιτιολογικές μετοχές, προθετικά σύνολα, επιρρήματα, προθέσεις).

Ασκήσεις

1. Η πρώτη ημιπερίοδος διακρίνεται για τη μεγάλη ακρίβεια στην παράθεση των πληροφοριών. Πώς πετυχαίνει ο ιστορικός την ακρίβεια, με ποιες συγκεκριμένα λεπτομέρειες;
2. Πώς - με ποιες συγκεκριμένες ενέργειες και προτάσεις - επιχείρησε ο Νικόστρατος να βοηθήσει τους δημοκρατικούς; Ήταν κατά τη γνώμη σας αναμενόμενη η τέτοιου είδους βοήθεια; Να συμβουλευτείτε και τα σχόλια του βιβλίου σας.
3. Ο ιστορικός μας πληροφορεί ότι ο Νικόστρατος έφτασε στην Κέρκυρα για να βοηθήσει («βοηθῶν»). Σε ποιους απευθύνονταν οι ενέργειες και οι προτάσεις του; Ποιοι θα ήταν ωφελημένοι, αν εφαρμόζονταν; Να τεκμηριώσετε τις απαντήσεις σας.
4. Τι αντιπρότειναν οι δημοκρατικοί, ποιοι λόγοι υπαγόρευσαν την πρότασή τους και γιατί, κατά τη γνώμη σας, την αποδέχτηκε ο Νικόστρατος;
5. Να σκιαγραφήσετε την προσωπικότητα του Αθηναίου στρατηγού με βάση το κείμενο.
6. Να χαρακτηρίσετε την κοινωνική κατάσταση που επικρατούσε στην Κέρκυρα, όπως φαίνεται από τις ενέργειες των αντιπάλων, και να εξηγήσετε κάτω από ποιες συνθήκες διαμορφώθηκε. Να λάβετε υπόψη σας, εκτός από το κείμενο, την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου και τα προηγούμενα κεφάλαια.
7. Ο Θουκυδίδης στο κεφ. 77 μας πληροφορεί ότι ανάμεσα στα πλοία του Νικόστρατου βρίσκονταν οι ιερές ταχύπλοες τριήρεις της Αθήνας, η Πάραλος και η Σαλαμινία. Τι μπορούμε να υποθέσουμε για την αποστολή του Νικόστρατου και τις προθέσεις της Αθήνας από την παρουσία των δύο πλοίων;
8. Ποιος ήταν ο στόχος της εξωτερικής πολιτικής των Αθηναίων, όπως προκύπτει από το κείμενο, και τι πέτυχε ο Νικόστρατος;
9. Ποιες μεθοδολογικές αρχές εφαρμόζει ο Θουκυδίδης στην αφήγηση των γεγονότων στο κεφάλαιο αυτό;
10. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα κίνητρα της διαλλακτικότητας του Νικόστρατου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
11. «ὡς οὐδέν αὐτῶν ... ἀπιστίᾳ»: α) Τι υποπτεύονταν οι δημοκρατικοί από την άρνηση των ολιγαρχικών να επανδρώσουν τα πλοία; β) Πώς αντέδρασαν στην άρνηση των ολιγαρχικών; γ) Ποιες άλλες προθέσεις εκδήλωσαν και γιατί δεν τις πραγματοποίησαν; ή: α) Πώς ερμηνεύουν οι δημοκρατικοί την άρνηση των ολιγαρχικών να επανδρώσουν τα πλοία; β) Ποιες προθέσεις εκδηλώνουν ως απάντηση στην άρνηση και ποιες από αυτές πραγματοποιούν;
12. «ὁρῶντες δέ οἱ ἄλλοι τά γιγνόμενα καθίζουσιν ἐς τό ῞Ηραιον ἱκέται»:

α) Τι οδηγεί τους ολιγαρχικούς να καταφύγουν για δεύτερη φορά στο ναό;

β) Πώς επισημαίνει ο ιστορικός τη διαφορά της κατάστασης από την πρώτη στη δεύτερη ικεσία;

13. «τά ἐπιτήδεια ἐκεῖσε αὐτοῖς διεπέμπετο»: Τι φανερώνει η ενέργεια αυτή σχετικά με τις διαθέσεις των δημοκρατικών απέναντι στους ολιγαρχικούς;
14. «Δείσαντες δέ ἐκεῖνοι ... ἐς τό τῶν Διοσκούρων ἱερόν»: Να γράψετε την περίοδο θεωρώντας ότι αναφέρεται σε έναν μόνον πολιτικό αντίπαλο των δημοκρατικών.
15. Να γράψετε τα ρήματα που εκφράζουν τις ενέργειες του Νικόστρατου και να τα αντικαταστήσετε χρονικά. Ρήματα που επαναλαμβάνονται να γραφούν μία φορά.
16. Να γράψετε τα ρήματα που εκφράζουν τις ενέργειες των δημοκρατικών και να τα αντικαταστήσετε χρονικά.
17. Να γράψετε σε τρεις στήλες τα συνηρημένα ρήματα του κειμένου (στην πρώτη τα σε - άω, στη δεύτερη τα σε - έω, στην τρίτη τα σε -όω) και να σχηματίσετε το δεύτερο ενικό πρόσωπο του ενεστώτα σε όλες τις εγκλίσεις, στη φωνή που βρίσκονται.
18. ἐκώλυσε, πληρώσαντες, οἰκεῖν: Να γράψετε από κάθε ρήμα δύο παράγωγα ουσιαστικά με καταλήξεις - μα και - ση και να τα συνθέσετε, αν χρειάζεται, με την κατάλληλη πρόθεση, ώστε να σχηματιστούν έξι εύχρηστες στα νέα ελληνικά λέξεις.
19. διακομίζειν: Να γράψετε πέντε παράγωγα ουσιαστικά και επίθετα (απλά ή σύνθετα) από το ρήμα κομίζω.
20. διέφθειραν < φθείρω: Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων με παράγωγα (απλά ή σύνθετα) του φθείρω.

Με το πέρασμα του χρόνου  είναι φυσικό όλα τα πράγματα να υφίστανται  ..............

Μερικοί υποστηρίζουν ότι στην εποχή μας επικρατεί μεγάλη ..............  σε όλες σχεδόν τις κοινωνικές ομάδες και στρώματα.

Ένας άνθρωπος που μόλις μπαίνει στην πολιτική θεωρείται ακόμη .............. 

Ο Περικλής  είχε χαρακτηριστεί από το Θουκυδίδη ως ..............

Η ύλη φθείρεται αλλά δεν καταστρέφεται εντελώς· η  ..............  της ύλης είναι ένα αξίωμα της Φυσικής.

Η .............. μιας λέξης συχνά προκαλεί ευθυμία, αλλά κάποτε μπορεί να εκφράζει αγένεια.

Μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η σκέψη των κλασικών είναι  ..............