Μάθημα : Αρχαία Ελληνικά Α΄ Λυκείου

Θεματικός πυρήνας

Είδηση επικείμενης άφιξης αθηναϊκού στόλου στην Κέρκυρα => α) οριστική αποχώρηση Πελοποννησίων για την πατρίδα τους απ’ τον ισθμό της Λευκάδας,

β) βάναυσες..ενέργειες Κερκυραίων δημοκρατικών, σε βάρος των αντιπάλων τους με την ανοχή του Αθηναίου Ευρυμέδοντα :

• αδιάκριτες δολοφονίες όσων τυχαία συναντούσαν,
• δολοφονίες των ολιγαρχικών που είχαν επιβιβαστεί στα κερκυραϊκά πλοία,
• δικη-παρωδια και καταδίκη σε θάνατο όσων είχαν καταφύγει πριν ως ικέτες στο Ηραίο και συμφώνησαν να δικαστούν,
• αυτοκτονίες άλλων ολιγαρχικών με κάθε τρόπο.

Επικράτηση ΒΙΑΣ και ΘΑΝΑΤΟΥ στο νησί.

500 Μεσσήνιοι: Πρόκειται για τα πληρώματα των 12 πλοίων του Νικόστρατου (βλ. Γ' 75). Προφανώς βρίσκονταν σε επιφυλακή στο κεντρικό λιμάνι. Με την τωρινή είσοδό τους στην πόλη σκοπό είχαν την ενίσχυση, των δημοκρατικών και τον εκφοβισμό των ολιγαρχικών. Ωστόσο, δεν αναφέρεται από τον ιστορικό αν έλαβαν μέρος στις θηριωδίες που ακολούθησαν.

Πελοποννήσιοι: Μαθαίνοντας την άφιξη του αθηναϊκού στόλου θορυβούνται και αναχωρούν για την πατρίδα τους από τον ισθμό της Λευκάδας. Ο ιστορικός ειρωνεύεται τόσο το χρόνο όσο και τον τροπο φυγής τους· θεωρεί την κρυφή αποχώρηση του Αλκίδα ανέντιμη. Στην πραγματικότητα, όμως, η κίνησή τους αυτή κρίνεται φρόνιμη και συνετή, καθώς δύσκολα θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την υπεροπλία των αντιπάλων τους (60 πλοία του Ευρυμέδοντα + 12 του Νικόστρατου + 30 κερκυραϊκά).

Ευθύνες Ευρυμέδοντα: Η αδιαφορία ή η ανικανότητα ή, τουλάχιστον, η ανοχή, του Αθηναίου στρατηγού (με τα 60 πλοία του) οδήγησε στην απόλυτη έκλυση των παθών και την αλληλοσφαγή στο νησί (κάτι που αντιβαίνει πλήρως στη διαλλακτική και ειρηνευτική στάση του Νικόστρατου στο Γ', 75 με μόλις 12 πλοία).

Αφορμή – Αίτια Εμφυλίου: Στο κλείσιμο των Κερκυραϊκών ο Θουκυδίδης προβάλλει την αντεκδίκηση για την κατάλυση της δημοκρατίας ως αφορμή. Ως βαθύτερα αίτια της σκληρής στάσης των δημοκρατικών παρουσιάζει τα προσωπικά μίση καθώς και τις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές διαφορές. Με τη φράση πασά τε Ιδέα κατέστη θανάτου ανακεφαλαιώνει και κάνει την εισαγωγή στη βαθιά ανατομία της ανθρώπινης ψυχολογίας σε συνθήκες εμφύλιου πολέμου, που θα επιχειρήσει στα επόμενα κεφάλαια.

Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων, κατά τον Διόδωρο το Σικελιώτη, έφτασε τα 1500.

Ερωτήσεις

1. Να γράψετε τα θεματικά κέντρα του κεφαλαίου.
2. Να επισημάνετε τα ρήματα ή τις φράσεις που δηλώνουν το θάνατο και να σχολιάσετε την εικόνα που αισθητοποιούν. Πώς χαρακτηρίζετε το ύφος του κειμένου;
3. Οἱ μέν οὖν Πελοποννήσιοι τῆς νυκτός εὐθύς κατά τάχος ἐκομίζοντο ἐπ’ οἴκου παρά τήν γῆν: Γιατί πλεονάζουν οι χρονικοί και τοπικοί προσδιορισμοί στη φράση;
4. ὑπερενεγκόντες τόν Λευκαδίων ἰσθμόν τάς ναῦς, ὅπως μη περιπλέοντες ὀφθῶσιν: α) Ποια πληροφορία έχουμε για τη Λευκάδα, β) πώς ακριβώς έγινε η αναχώρηση των Πελοποννησίων και γ) γιατί δεν ήθελαν να τους δουν οι Αθηναίοι;
5. Να εντοπίσετε στο κείμενο τις φράσεις που αποδίδουν τις κυριότερες ενέργειες των εμπλεκομένων στα μετά τη ναυμαχία γεγονότα.
6. Να συμπληρώσετε τα κενά με τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται:

Κερκυραῖοι ἐπεί .....................(αἰσθάνομαι, αόρ. β΄) τάς τῶν ᾿Αθηναίων ναῦς.............................. (παραγίγνομαι, μτχ. ενεστ.), ……………........ (κελεύω, αόρ.) τάς ναῦς ἅς ἐπλήρωσαν …………............. (ἀνάγομαι, απαρ. αορ. β΄).

2. οἱ δέ πολλοί τῶν ἱκετῶν.............ἀνηλοῦντο: Να γράψετε την περίοδο μεταφέροντας τα ρήματα στον ενεστώτα.
3. ἐκβιβάζοντες, ἐλθόντες, ἀφικόμενος, ἐπιφέροντες, ὑποσχεῖν: Να γράψετε τους άλλους χρόνους των ρηματικών τύπων.
4. ἀπέθανον, ἀπέκτεινε, διέφθειρον: Να μεταφερθούν οι ρηματικοί τύποι στους άλλους χρόνους της οριστικής.
5. Να συνδέσετε τους τύπους που δίνονται στη στήλη Α με τη γραμματική αναγνώριση που τους αντιστοιχεί στη στήλη Β

Α                                             Β

Τινά                       παρατατικός μέσης φωνής

ὅσοι                       ουσιαστικό γ΄ κλίσης

ἀπεχρῶντο          αυτοπαθής αντωνυμία

ἐσβῆναι                παρατατικός ενεργητικής φωνής

ἑώρων                  κτητική αντωνυμία

λιμένα                   απαρέμφατο αορίστου β΄

σφῶν αὐτῶν       ουσιαστικό α΄ κλίσης

ἔχθρας                  αναφορική αντωνυμία

αόριστη αντωνυμία

6. ἡμέρας τε ἑπτά ... ὑπό τῶν λαβόντων: Να εντοπίσετε τους προσδιορισμούς της αιτίας (αναγκαστικού αιτίου) στην ημιπερίοδο.
7. εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον: Να χαρακτηρίσετε τον υποθετικό λόγο και να δικαιολογήσετε την επιλογή σας.
8. ὀφθῶσιν: να γράψετε πέντε παράγωγα (απλά ή σύνθετα)
9. Να συνδέσετε τις λέξεις που δίνονται με ομόρριζές τους στο κείμενο: παρείσακτος, αναπλήρωση, αδόκητος, αγχόνη, κατάσχεση, άγνωστος, αποβάθρα, υπερβατός, στηθάγχη, εξαγώγιμος, παραλήπτης, άγχος, προσαγωγή, αφθαρσία, μητροκτόνος, σύσπαση, κατανάλωση.
10. ἀπάγχω: Να γράψετε τέσσερις λέξεις στις οποίες το ἄγχω ή παράγωγό του θα είναι πρώτο ή δεύτερο συνθετικό.