Μάθημα : Β ΓΕΛ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ Η/Υ

Πληροφοριακά Συστήματα

Πληροφοριακό σύστημα (Π.Σ.) ονομάζεται ένα σύνολο αλληλοσυσχετιζόμενων και αλληλεπιδρώντων οντοτήτων που συλλέγουν, επεξεργάζονται, αποθηκεύουν, ανακτούν και διανέμουν πληροφορίες για την υποστήριξη των αποφάσεων και ελέγχου σε μια επιχείρηση ή σε έναν οργανισμό.

Οι συνιστώσες του είναι:

1. άνθρωποι
2. διαδικασίες
3. λογισμικό
4. δεδομένα
5. υλικό

Κάθε Π.Σ. αποτελείται από Δεδομένα ή Διαδικασίες που αφορούν την επιχείρηση ή τον οργανισμό, Τεχνολογίες Πληροφορικής (υλικό και λογισμικό) και Ανθρώπους (ανθρώπινο δυναμικό και διοίκηση). Σε ένα Π.Σ. συντελείται: Συλλογή Δεδομένων, Αποθήκευση Δεδομένων, Επεξεργασία Δεδομένων και Παρουσίαση της Πληροφορίας.

Παραδείγματα ΠΣ:

• ΠΣ ενός εστιατορίου
• ΠΣ μιας αποθήκης 
• ΠΣ ενός ξενοδοχείου
• ΠΣ μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ
• ΠΣ ενός e-shop
• ΠΣ mySchool του Υπουργείου Παιδίας
• ΠΣ μιας βιομηχανίας
• ΠΣ Διαχείρισης Στόλου
• ΠΣ μιας τράπεζας
• ΠΣ ηλεκτρονικής συνταγογράφησης
• ΠΣ Taxis

Παράδειγμα ΠΣ μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ:

Είδη πληροφοριακών συστημάτων:

1. Τα Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης ή ΠΣΔ (MIS) εξυπηρετούν όλες εκείνες τις λειτουργίες που αφορούν τη διοίκηση μιας Επιχείρησης ή ενός Οργανισμού. Οι πιο συνήθεις λειτουργίες αυτών των συστημάτων είναι η οργάνωση, ο προγραμματισμός, ο συντονισμός και  έλεγχος των διαφόρων τμημάτων, η λήψη αποφάσεων η εποπτεία του προϋπολογισμού.
2. Τα Συστήματα Διαχείρισης Επιχειρησιακών Πόρων ή ΣΔΕΠ (Enterprise Resource Planning ERPs) είναι συστήματα διαχείρισης και δημιουργίας πλάνων αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων μιας επιχείρησης. Επιτρέπουν σε μια επιχείρηση ή έναν οργανισμό μέσα από ένα ολοκληρωμένο σύστημα να διαχειρίζεται τις δραστηριότητές του, να ελέγχει τις αποθήκες και τις παραγγελίες, να διαχειρίζεται θέματα ανθρώπινου δυναμικού και να αυτοματοποιεί όλες τις εργασίες γραφείου. Επίσης οι επιχειρήσεις μέσω τέτοιων συστημάτων μπορούν και παρακολουθούν το νομικό πλαίσιο, το λογιστήριο και γενικότερα τα οικονομικά. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις έχουν τη δυνατότητα να κάνουν και προβλέψεις.
3. Τα Συστήματα Διαχείρισης Εφοδιαστικής Αλυσίδας (Supply Chain Management - SCM) περιλαμβάνουν εργαλεία ή ενότητες που χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση των συναλλαγών της εφοδιαστικής αλυσίδας, τη διαχείριση των σχέσεων με τους προμηθευτές και τον έλεγχο που συνδέεται με τις επιχειρηματικές διαδικασίες.
4. Η Διαχείριση Πελατειακών Σχέσεων (Customer Relationship Management - CRM) είναι μία ευρέως εφαρμοσμένη στρατηγική για την διαχείριση των αλληλεπιδράσεων μιας επιχείρησης με τους υπάρχοντες αλλά και τους μελλοντικούς πελάτες της. Τα συστήματα ΔΠΣ (CRM) είναι αυτό που κυριολεκτικά δηλώνει το όνομα τους: Πληροφοριακά Συστήματα μέσω των οποίων μια επιχείρηση κατανοεί και εξυπηρετεί καλύτερα τις ανάγκες και τις προτιμήσεις ενός παλαιού ή ενός μελλοντικού πελάτη της.
5. Τα Συστήματα Διαχείρισης Παραγωγής ή αλλιώς Συστήματα Προγραμματισμού Απαιτήσεων Υλικών (Material Requirements Planning - MRP) είναι επιφορτισμένα με τη διαχείριση των αποθεμάτων των υλικών, των εξαρτημάτων (και των ενδιαμέσων προϊόντων της αλυσίδας παραγωγής) και κατ’ επέκταση με ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι του προγραμματισμού της παραγωγής (production planning).
6. Τα Συστήματα διαχείρισης πωλήσεων και αγορών αποτελούν ίσως τα πιο παλιά συστήματα διαχείρισης των βασικών δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης. Σε γενικές γραμμές ένα σύστημα διαχείρισης πωλήσεων και αγορών πρέπει να περιλαμβάνει κωδικοποίηση και κατηγοριοποίηση αγαθών, πελατών, πωλητών και προμηθευτών. Επίσης πρέπει να περιλαμβάνει ιστορικό παρακολούθησης παραγγελίας, υποστήριξη διαδικασιών επιλεκτικής ακύρωσης παραγγελίας, έγκριση αποστολής, ακόμη και διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου και σύστημα πρόβλεψης πωλήσεων και αγορών. Σε μερικές περιπτώσεις υπάρχει και σύστημα παρακολούθησης προσφορών. Επίσης πρέπει να υποστηρίζεται η έκδοση παραστατικών.
7. Τα Συστήματα Διαχείρισης Γνώσης (ΔΓ) περιλαμβάνουν μια σειρά από στρατηγικές και πρακτικές που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό, την καταγραφή, την οργάνωση, την αξιολόγηση, την αξιοποίηση και τον διαμοιρασμό του «νοητικού κεφαλαίου» (γνώσης) μιας επιχείρησης ή ενός οργανισμού με στόχο τη βελτίωση της απόδοσης και της ανταγωνιστικότητας τους.
8. Τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφορικών ή ΓΠΣ (GIS) είναι ψηφιακά συστήματα, τα οποία μπορούν να ενσωματώσουν, να αναλύσουν και να παρουσιάσουν πληροφορίες γεωγραφικά συσχετισμένες.
9. Τα Συστήματα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού ή ΣΔΑΔ (Human Resources Management System - HRMS ή Human Resources Information System - HRIS) υλοποιούν τη στρατηγική Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού μιας εταιρίας / οργανισμού χρησιμοποιώντας Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών. Ως Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού (Human Resources Management – HRM) ορίζεται το σύνολο των καλά σχεδιασμένων και πλήρως ελεγχόμενων δράσεων και ενεργειών μιας επιχείρησης για την οικοδόμηση και διατήρηση της σχέσης μεταξύ των εργαζόμενων και της επιχείρησης, που αποσκοπεί στην κάλυψη τόσο των στόχων της επιχείρησης όσο και προσδοκιών / αναγκών των εργαζομένων της.
10. Τα Συστήματα Υποστήριξης Αποφάσεων ή ΣΥΑ (στα αγγλικά Decision Support Systems ή DSS) υποστηρίζουν τα στελέχη, που έχουν ως αρμοδιότητα να λαμβάνουν αποφάσεις. Ο ρόλος τους είναι καθαρά συμβουλευτικός και ένα άτομο που λαμβάνει αποφάσεις πρέπει να επιστρατεύσει και τη δική του γνώση και εμπειρία, για να λάβει μια απόφαση.
11. Με τον όρο «Ολοκλήρωση συστημάτων» εννοούμε δημιουργία Πληροφοριακών Συστημάτων τα οποία ενσωματώνουν και περιλαμβάνουν το σύνολο των λειτουργιών που είναι απαραίτητες ώστε να υπάρχει πλήρης και ενιαία διαχείριση όλων των λειτουργιών και των απαιτήσεων που έχει μια Επιχείρηση ή ένας Οργανισμός.

Βάσεις Δεδομένων

Βάση Δεδομένων (Β.Δ.) είναι μία οργανωμένη συλλογή από συσχετιζόμενα δεδομένα, επεξεργασμένα και αποθηκευμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται σε όλες τις εφαρμογές ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης.

Η πιο συνηθισμένη μορφή Β.Δ. είναι οι Σχεσιακές Βάσεις Δεδομένων (Σ.Β.Δ.), όπου τα δεδομένα οργανώνονται σε συσχετιζόμενους πίνακες με βάση το Σχεσιακό Μοντέλο Δεδομένων.

Η διαχείριση των συσχετιζόμενων δεδομένων μίας Β.Δ. γίνεται με ένα σύνολο κατάλληλων προγραμμάτων το οποίο καλείται Σύστημα Διαχείρισης της Βάσης Δεδομένων - ΣΔΒΔ (Database Management System, DBMS).

Γνωστά Σύστηματ Διαχείρισης Βάσων Δεδομένων:

• Microsoft Access
• Oracle: https://www.oracle.com/gr/database/technologies/  
• Microsoft SQL Server: https://www.microsoft.com/en-us/sql-server/sql-server-downloads  
• Maria DB: https://mariadb.org/  
• MySQL: https://www.mysql.com/downloads/    

Γλώσσες Ερωτοαποκρίσεων (SQL, XML):

Μία από τις δημοφιλέστερες γλώσσες ερωτοαποκρίσεων είναι η SQL (Structured Query Language, Δομημένη Γλώσσα Ερωταποκρίσεων).

https://www.w3schools.com/sql/default.asp

Άλλη μια σημαντική γλώσσα ερωτοαποκρίσεων είναι η XML, (Extensible Markup Language, Επεκτάσιμη Γλώσσα Σήμανσης). Η XML χρησιμοποιώντας ένα σύνολο κανόνων καθιστά εφικτή τη δημιουργία οποιασδήποτε ετικέτας απαιτείται για την περιγραφή των δεδομένων και της δομής τους.

https://www.w3schools.com/xml/default.asp

Πίνακες βάσης δεδομένων

Η δομή δεδομένων στην οποία αποθηκεύονται τα δεδομένα σε μια βάση δεδομένων είναι ο πίνακας.

Ο πίνακας αποτελείται από στήλες (πεδία) τα οποία περιέχουν ομοειδή δεδομένα, Κάθε πεδίο έχει έναν συγκεκριμένο τύπο δεδομένων. Για παράδειγμα μια στήλη ενός πίνακα μπορεί να περιέχει τα επώνυμα των μαθητών με τύπο δεδομένων κείμενο και μια άλλη την ηλικία τους με τύπο δεδομένων πραγματικό αριθμό. Ο πίνακας επίσης αποτελείται από γραμμές (εγγραφές) που περιέχουν τα αντίστοιχα δεδομένα του κάθε πεδίου (στήλη). 

Παρακάτω η δομή ενός πίνακα σε βάση δεδομένων mySQL που τηρεί δεδομένα των πωλητών μιας επιχείρισης:

Παρακάτω τα περιεχόμενα ενός πίνακα σε βάση δεδομένων mySQL που τηρεί δεδομένα των πωλητών μιας επιχείρισης:

Αν θέλουμε να αντλήσουμε τα περιεχόμενα ενός πίνακα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την παρακάτω εντολή στη γλώσσα SQL:

SELECT * FROM a_polites WHERE 1

Αν θέλουμε να εισάγουμε μια νέα εγγραφή σε έναν πίνακα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την παρακάτω εντολή στη γλώσσα SQL:

INSERT INTO a_polites(politiOnoma, imerominiaProslipsis, mistos) VALUES ('ΘΑΝΑΣΗΣ','2025-03-19',1200.5)

Αν θέλουμε να τροποποιήσουμε μια εγγραφή σε έναν πίνακα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την παρακάτω εντολή στη γλώσσα SQL:

UPDATE a_polites SET mistos=1300 WHERE politiOnoma = 'ΘΑΝΑΣΗΣ'

Αν θέλουμε να διαγράψουμε μια εγγραφή σε έναν πίνακα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την παρακάτω εντολή στη γλώσσα SQL:

DELETE FROM a_polites WHERE politiOnoma = 'ΘΑΝΑΣΗΣ'

Ανοίξτε το μαθησιακό αντικείμενο «Βασεις δεδομενων»

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-educationalvideo-8522-247

Ανοίξτε το μαθησιακό αντικείμενο «Λογισμικό Βάσεων Δεδομένων»

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-educationalvideo-8522-169