Μάθημα : Νεοελληνική Λογοτεχνία Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, Πανηγύρι

ΘΕΜΑ: Το ενδιαφέρον και η αγάπη που καλλιεργεί ένας καθηγητής στους μαθητές μιας τάξης σχολείου της επαρχίας για τον λαϊκό πολιτισμό και τη λαϊκή λογοτεχνική παράδοση.

Απόδοση περιεχομένου του διηγήματος

Ο αφηγητής, ένας μαθητής γυμνασίου με καταγωγή από αστικό κέντρο, ανακαλεί στη μνήμη του έναν καθηγητή που είχε όταν φοιτούσε σε επαρχιακό γυμνάσιο. Αυτό που τον είχε εντυπωσιάσει στον καθηγητή, όπως λέει, ήταν η αγάπη του για τον λαϊκό πολιτισμό και ο τρόπος που τη μετέδωσε στους μαθητές, ενώ ομολογεί πως ο ίδιος αισθανόταν μειονεκτικά σε σχέση με τους συμμαθητές του, επειδή δεν ήξερε τις «ρίζες» του. Στο μάθημα των Νέων Ελληνικών, όπως υποστηρίζει, έγινε συστηματική δουλειά και οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά, συγκεντρώνοντας δημοτικά τραγούδια της περιοχής. Ο αφηγητής θυμάται επίσης ένα περιστατικό με πρωταγωνιστή τον ίδιο, όταν μην μπορώντας να βρει τοπικά δημοτικά τραγούδια, αντέγραψε κάποιο από παλιό βιβλίο, με αποτέλεσμα να δεχτεί το ειρωνικό σχόλιο καθηγητή. Ο φίλος του όμως, ξένος κι αυτός, έπαθε χειρότερα, αντιγράφοντας ένα ελαφρό τραγουδάκι, ενέργεια που τον γελοιοποίησε στην τάξη.

 ΔΟΜΗ:

1^η Ενότητα:«Πρόπερσι που φοιτούσα… να τα διορθώσετε».

2^η Ενότητα:«Πάντως,η δική μου η θέση…όταν το ξαναπήρε».

ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΙ:

1^ηΕνότητα:Ο ρόλος του νέου φιλολόγου στην προβολή της αξίας του λαϊκού πολιτισμού.

2^ηΕνότητα:Το πάθημα των δύο ξένων μαθητών.

Στο κείμενο παρουσιάζονται δύο μοντέλα διδασκαλίας:

α. «σχολείο εργασίας», σύγχρονο σχολείο.

Ο δάσκαλος,  σέβεται την προσωπικότητα του μαθητή και δημιουργεί παιδαγωγική ατμόσφαιρα, χρησιμοποιώντας τον διάλογο αντί για την αυταρχική επιβολή των απόψεών του. Δεν είναι αυθεντία αλλά και ο ίδιος μαθαίνει καθημερινά. Έτσι οι μαθητές νιώθουν οικεία, δεν νιώθουν φόβο αλλά μπορούν να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα στο δάσκαλό τους. Τα μαθήματα και οι δραστηριότητες μπορεί να είναι και πέρα από το αναλυτικό πρόγραμμα του σχολείου, χωρίς να αποκλείεται η οικογένεια και η κοινωνία. Ο μαθητής αποκτά ενδιαφέροντα και γίνεται δημιουργικός.

β. Το δεύτερο μοντέλο δίνεται συνοπτικά με τη φράση: “Αλλά ήξεραν πολύ καλά από κατάλογο, άγριες ή φαρμακερές φωνές και τρεμούλες”.

 Ο δάσκαλος καταπιέζει τους μαθητές και επιβάλλεται με την απειλή του βαθμού και την άσκηση βίας (ξυλοδαρμός) προβάλλοντας τον εαυτό του ως αυθεντία. Ο μαθητής αναγκάζεται σε ένα περιβάλλον φόβου, να αποστηθίσει γνώσεις , χωρίς κανένα ενδιαφέρον.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ:

• α’ πρόσωπο.
• Ο αφηγητής συμμετέχει ως ήρωας στην ιστορία.
• Αναδρομική αφήγηση.
• Απευθύνεται νοερά σε β’ πρόσωπο στον παλιό του καθηγητή
• Στοχαστική διάθεση, μοιάζει να απευθύνεται σε έναν υποθετικό συνομιλητή.
• Περιγραφή συναισθημάτων.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ: Αφήγηση, περιγραφές ,σχόλια του αφηγητή, διάλογοι.

ΓΛΩΣΣΑ: Απλή, καθαρή δημοτική με λέξεις της καθημερινότητας.

ΥΦΟΣ: Απλό, καθημερινό.

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ: λιτότητα γενικά στα εκφραστικά μέσα.

• Παρομοιώσεις: σαν ένα θησαυρός κρυφός , σαν τα μάτια μας , σαν δακρυσμένος, σαν να έβλεπε στα βάθη έναν σιχαμερό εχθρό.
• Μεταφορές: ξέρανε τη ρίζα τους και τη φύτρα τους, ο καθηγητής έφεγγε, φαρμακερές φωνές
• Επαναλήψεις: ξέρετε αυτό, ξέρετε εκείνο, ξέρετε το άλλο
• ασύνδετα σχήματα: έφερνε δίσκους , μαγνητόφωνα, σλάιτς

ΙΔΕΕΣ–ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ:

• Προβάλλεται ο σημαντικός ρόλος του εκπαιδευτικού στην ανάδειξη του λαϊκού πολιτισμού και κάθε αξίας που συντελεί στην κοινωνικοποίηση των παιδιών και στην αισθητική τους καλλιέργεια.

• Ο αστικός τρόπος ζωής , η στροφή από τη συλλογική ζωή στην προβολή του ατομικού συμφέροντος και η εισβολή ξένων προτύπων ζωής οδήγησαν στην περιφρόνηση του λαϊκού πολιτισμού.