Μάθημα : ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ Β΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

1α. Ένα αστέρι στην καρδιά

• Τα παιδιά ξαπλώνουν στο θρανίο με κλειστά μάτια ενώ ακούγεται η μουσική SPACE MUSIC [Space Galaxy Music] Space, Stars, Planets. Η εκπαιδευτικός περνά και αφήνει δίπλα στο κάθε παιδί ένα αστεράκι. Έπειτα λέει τα πιο κάτω λόγια. 

«Είναι φορές που στη ζωή συμβαίνουν θαύματα. Είναι φορές που οι άνθρωποι γίνονται η δύναμη ο ένας για τον άλλο. Είναι φορές που η δύναμη αυτή τους κάνει να χορεύουν ακόμα και αν στη ζωή τους περνούν την πιο δύσκολη καταιγίδα. Είναι τότε που η καρδιά τους γεμίζει φως. Είναι τότε που μέσα τους ανάβει το δικό τους αστέρι. Ένα αστέρι που γίνεται φως και για τους άλλους ανθρώπους…ένα φως που πολλαπλασιάζεται για να δώσει δύναμη σε όσους/όσες το χρειάζονται. Ένα φως που κατοικεί και στη δική τους καρδιά. Είναι το φως που ανάβει στην ψυχή του κάθε εθελοντή/τριας. Ένα τέτοιο αστέρι ήρθε και κατοίκησε σήμερα δίπλα σας με την ευχή να βρει χώρο να κατοικήσει και μέσα σας δίπλα στην καρδιά και να την κάνει να χτυπά πιο δυνατά, ενσυναίσθητα, πιο αστεράτα και φωτεινά. Ανοίξτε τα μάτια σας και καλωσορίστε το αστέρι σας. Χαμογελάστε του και ελάτε να περπατήσουμε μαζί του στον δρόμο της ζωής και της προσφοράς».

• Περπατούμε στις φτέρνες με μεγάλα, μικρά βήματα. Ανεβαίνουμε στις μύτες των ποδιών και προσπαθούμε να φτάσουμε και να πιάσουμε κι άλλα αστέρια.
• Μεταφέρουμε το πολύτιμό μας αστέρι στην πλάτη, στο κεφάλι.
• Κάτι θέλει να μας πει…το πλησιάζουμε στο αυτί μας. Τι μας ψιθυρίζει;
• Γράφουμε στο αστεράκι μας μια λέξη που μας έρχεται στο μυαλό…μια λέξη φωτεινή, μια λέξη θετική.
• Ποιος να έφερε άραγε τα αστεράκια, από πού ξεπήδησαν, από πού να έπεσαν; (Τα παιδιά κάνουν υποθέσεις. Η απάντηση θα δοθεί στο επόμενο μάθημα).

1β. Ένα αστέρι στην καρδιά

• Ο/Η εκπαιδευτικός παρουσιάζει το ηλεκτρονικό βιβλίο "Ένα αστέρι στην καρδιά" και αναφέρει ότι τα αστεράκια από εδώ ξεπήδησαν. Διαβάζεται ο τίτλος και γίνονται υποθέσεις για το περιεχόμενό του.
• Αφού διαβαστεί το βιβλίο, ακολουθεί συζήτηση. Οι παρακάτω ερωτήσεις μπορεί να είναι υποβοηθητικές: 
• Πώς ένιωσε η Ζωή με τη στάση-συμπεριφορά του φίλου της;
• Πώς νιώθει το αρκουδάκι που είναι ένας εθελοντής;
• Αν είχατε μια αστεράτη καρδιά πού θα τη χαρίζατε και γιατί;
• Το βιβλίο τελειώνει με τη φράση: "Το αρκουδάκι, όταν κοίταξε το στήθος του, αντί να βρει κενό, βρήκε ακόμη ένα αστέρι να λάμπει δυνατό". Πώς έγινε άραγε αυτό; Σας έτυχε ποτέ κάτι παρόμοιο; Τι θέλει να πει με αυτή τη φράση η συγγραφέας;
• Η εκπαιδευτικός γράφει κάθετα στον πίνακα τη λέξη αρκουδάκι.Τι σας έκανε εντύπωση στη συμπεριφορά του ήρωα; Πώς θα τον χαρακτηρίζατε; Έπειτα τα παιδιά συμπληρώνουν επίθετα που του ταιριάζουν, π.χ. 

2α. Προσεγγίζοντας την έννοια του εθελοντισμού

• Η εκπαιδευτικός μπαίνει στην τάξη κρατώντας κορδέλες και ενημερώνει τα παιδιά ότι τις κορδέλες αυτές μας τις έφερε ο φίλος μας και ήρωας του βιβλίου.
• Σήμερα θα μάθουμε για κάτι που αν το βάλουμε στη ζωή μας, η καρδιά μας θα "χορεύει" από χαρά. Πρώτα όμως ας βοηθήσουμε το σώμα μας να «ξυπνήσει» χορεύοντας. Τα παιδιά χορεύουν με τις κορδέλες τους στον ρυθμό της μουσικής. Η κορδέλα άλλοτε κινείται χαμηλά, άλλοτε ψηλά. Άλλοτε κάνει στροφές πάνω από τα κεφάλια και άλλοτε προσγειώνεται απότομα στο πάτωμα. Τι κάνει λοιπόν την καρδιά μας να «χορεύει», να νιώθει όμορφα, να «ανθίζει»; Βρες την κρυμμένη λέξη στο διαδραστικό παιχνίδι: ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ
• Ο φίλος μας το αρκουδάκι μας στέλνει ένα γράμμα: «Φιλαράκια μου σας χαιρετώ. Στο βιβλίο που διαβάσατε καταλάβατε πως για μένα είναι πολύ σημαντικό να προσφέρω στον συνάνθρωπό μου. Δεν μπορούσα να βλέπω τη φίλη μου τη Ζωή να είναι στο κρεβάτι κι εγώ να μην αναλαμβάνω δράση. Σας διαβεβαιώνω πως αν θέλετε κι εσείς μια αστεράτη καρδιά, αν θέλετε η καρδιά σας να είναι γεμάτη φως, γεμάτη ευτυχία, θα πρέπει να αναλάβετε δράση. Μέσα στον φάκελο θα βρείτε τον αναγραμματισμό μιας σπουδαίας λέξης. Βάλτε τη στη σειρά για να ανακαλύψετε πώς θα αποκτήσετε μια αστεράτη καρδιά σαν και τη δικιά μου». Τα παιδιά σειροθετούν τα γράμματα για να αποκαλυφθεί η λέξη "εθελοντισμός".
• Πολλά είναι αυτά που κάνουν την ψυχή μας να «χορεύει». Ένα από τα πιο δυνατά μυστικά συστατικά είναι ο εθελοντισμός. «Τι είναι ο εθελοντισμός για εσάς; Ποια είδη εθελοντισμού υπάρχουν;» Τα παιδιά εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους.  Υπάρχουν  τέσσερα  είδη  εθελοντισμού:  Προσφέρω  χρόνο, προσφέρω τις υπηρεσίες, γνώσεις, εμπειρίες μου, προσφέρω υλικά αγαθά, προσφέρω κάτι από τον εαυτό μου (αίμα, μυελό, μαλλιά, όργανα). Διαβάζουμε το κείμενο ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ.
• Ο φίλος μας το αρκουδάκι τι είδος εθελοντισμού προσφέρει; Μπορείτε να εντοπίσετε τη φράση που το δηλώνει; «Μπορώ να κάτσω εδώ να δίνω δύναμη στην καρδιά σου να αντέξει» Γιατί ήθελε να γίνει εθελοντής; Για ποιους λόγους γενικά μπορεί κάποιο άτομο να θέλει να γίνει εθελοντής/-ρια; Τα παιδιά εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους. 

2β. Προσεγγίζοντας την έννοια του εθελοντισμού

• Η εκπαιδευτικός ρωτά τα παιδιά αν έτυχε ποτέ να οργανώσουν ή να συμμετάσχουν σε κάποια εθελοντική δράση. Τα παιδιά που απαντούν θετικά κάθονται, ένα κάθε φορά στην καρέκλα (μια καρέκλα ντυμένη με ένα χρωματιστό ύφασμα) και τα υπόλοιπα παιδιά του κάνουν ερωτήσεις για αυτή του την εμπειρία, όπως: Τι είδους εθελοντισμός ήταν; Πώς αποφάσισες να συμμετάσχεις; Πώς ένιωσες; Ποια θα ήθελες να είναι η επόμενη σου εθελοντική δράση;
•   «Είναι ωραίο να προσφέρεις γιατί…». Τα παιδιά λένε τις απόψεις τους. Συμπέρασμα: Με τον εθελοντισμό συνδεόμαστε, δημιουργούμε μεταξύ μας ενώσεις, δεσμούς που οδηγούν σταδιακά σε μια κοινωνία ενσυναίσθησης, καλοσύνης, προσφοράς και αγάπης.

3α. Οι κρυφές υπερδυνάμεις του εθελοντή

• Ακούγεται μουσική και καλεί τα παιδιά να πουν τι τους θυμίζει. Είναι η μουσική από την ταινία Superman.
• Τα παιδιά χορεύουν και κάθε φορά που η μουσική σταματά παίρνουν μια στάση (πόζα) που τους ζητά η εκπαιδευτικός εκφράζοντας το αντίστοιχο συναίσθημα π.χ. πόζα χαράς, έκπληξης, λύπης, θυμού.
• Ποιους θεωρείτε υπερήρωες στη ζωή; Τα παιδιά εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους.
• Η εκπαιδευτικός διαβάζει στα παιδιά τα πιο κάτω αποσπάσματα του βιβλίου: «Ήθελα να γίνω πολύ δυνατό για σένα» . «Μπορώ όμως να κάτσω εδώ δίπλα στην καρδιά σου και να της δίνω δύναμη για ν΄ αντέξει». «Το αρκουδάκι…πήρε την αστεροκαρδιά του και τη χάρισε στη Ζωή, για να ξεκουράσει τη δική της».
• Τα παιδιά καλούνται να γίνουν ντετέκτιβ υπερδυνάμεων και να εντοπίσουν σε αυτά τα αποσπάσματα κάποιες από τις υπερδυνάμεις των εθελοντών (διαδραστικό παιχνίδι).
• Για σκεφτείτε το αρκουδάκι τι ήθελε να γίνει! Ποιες είναι οι υπερδυνάμεις-αξίες που τον χαρακτηρίζουν, εκείνα δηλαδή τα θετικά χαρακτηριστικά που τον μετατρέπουν σε υπερήρωα; Καταγράψτε τα στο φύλλο εργασίας Η κάπα του υπερήρωα ή στο Βαλιτσάκι των πρώτων βοηθειών του υπερήρωα.

3β. Οι κρυφές υπερδυνάμεις του εθελοντή

• Παιχνίδι: Μάντεψε το συναίσθημα του εθελοντή: Κάθε φορά ένα παιδί τραβά μια κάρτα και παρουσιάζει με παντομίμα το συναίσθημα. Μπορεί αν θέλει για να το παρουσιάσει να συνεργαστεί και με άλλα παιδιά. Αν η απόδοση ενός συναισθήματος με παντομίμα είναι δύσκολη π.χ. πληρότητα,  μπορούν  τα  παιδιά  να  δώσουν  κάποιες  λεκτικές πληροφορίες.
• Σε ένα σημείο της τάξης τοποθετείται η καρτέλα «εθελοντής» και σε ένα άλλο σημείο η καρτέλα «δέκτης εθελοντισμού» . Η εκπαιδευτικός αναφέρει κάθε φορά ένα από τα  συναισθήματα του προηγούμενου παιχνιδιού και κάθε φορά τα παιδιά καλούνται να μετακινηθούν στο σωστό σημείο της τάξης. Σίγουρα τα παιδιά θα δυσκολεύονται να διαλέξουν μιας και είναι συναισθήματα που και οι δύο νιώθουν. Άρα καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι τόσο ο εθελοντής  όσο και ο δέκτης εθελοντισμού νιώθουν τα ίδια θετικά συναισθήματα.
• Διάδρομος ευγνωμοσύνης:Τα παιδιά παρατάσσονται σε δύο γραμμές και ένα παιδί σε ρόλο εθελοντή περνά ανάμεσά τους. Καθώς περνά, τα υπόλοιπα παιδιά του εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους. Πιθανές δηλώσεις που μπορούν τα παιδιά να ζωγραφίσουν ομαδικά με τη μορφή πλακάτ: 

4α. Μήνυμα Ελπίδας

• Η εκπαιδευτικός κυλά τον κύβο της ελπίδας και τα παιδιά λένε όλα μαζί τη φράση που έτυχε. Κάθε πρόταση, μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά, να μας την πουν με διαφορετικό τρόπο π.χ. ψιθυριστά, χαρούμενα, τραγουδιστά.
• Τα παιδιά κάθονται και ακούνε το τραγούδι «Το χρώμα της ελπίδας» και προσπαθούν να εντοπίσουν στους στίχους, λόγους για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να ελπίζει. Συμπληρώνουν, αν χρειαστεί, κι άλλους δικούς τους.
• Ακολουθεί συζήτηση:
• Γιατί είναι σημαντικό να ελπίζουμε;
• Τι θα συμβεί αν ο κόσμος σταματήσει να ελπίζει;
• Πότε νιώσατε ότι σταματήσατε να ελπίζετε;
• Τι σας κάνει να ελπίζετε;
• Τι θα συμβουλεύατε κάποιο άτομο που έχει σταματήσει να ελπίζει;
• Πώς ο ήρωας του βιβλίου μας δίνει ελπίδα στη Ζωή;

4β. Μήνυμα Ελπίδας

•   Δίνεται στους μαθητές το σενάριο ότι ένα παιδί βρίσκεται, όπως η Ζωή, στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου. Καλούνται να σκεφτούν και να γράψουν  σε χάρτινα μπουκαλάκια τι θα πουν, για να δώσουν στο παιδί αυτό ελπίδα. Έπειτα μπορούν να στείλουν τα μπουκαλάκια τους γεμάτα ελπίδα, στα παιδιά που χρειάζονται θάρρος και ελπίδα.

5α. Ό,τι προσφέρω, πολλαπλασιάζεται

• Η εκπαιδευτικός καλεί τα παιδιά να ξαπλώσουν στο θρανίο και να κλείσουν τα μάτια ενώ ακούγεται χαλαρωτική μουσική. «Εισπνέω από τη μύτη, εκπνέω από το στόμα». Τα χέρια μου είναι χαλαρά, τα πόδια μου είναι χαλαρά. Όλο μου το σώμα είναι χαλαρό και ανάλαφρο. Φέρνω στο μυαλό μου μια ευχή, η εκπλήρωση της οποίας θα σας κάνει χαρούμενους/-ες. Τη γράφω στον αέρα. Τη φυσώ με όλη τη δύναμή μου για να φτάσει ψηλά στα αστέρια. Φανταστείτε ότι τα αστέρια αποτελούν ευχές άλλων ανθρώπων. Απόψε για πρώτη φορά θα λάμψει στον ουρανό και το δικό σας αστέρι. Θυμηθείτε να το ψάξετε. Ανοίξτε τα μάτια σε μια νέα πιο φωτεινή μέρα».
• Η δασκάλα κρατά ένα αστέρι το οποίο δίνει κάθε φορά σε ένα παιδί για να πει την ευχή που φύσηξε και θα ήθελε να εκπληρωθεί. Πώς νιώθει κάποιος όταν μια ευχή του εκπληρώνεται; Τα παιδιά ονομάζουν και εκφράζουν τα συναισθήματά. Πιθανές απαντήσεις: χαρά, ικανοποίηση, ενθουσιασμό, έκπληξη, ευτυχία.
• Ο/Η εκπαιδευτικός ενημερώνει τα παιδιά ότι σύμφωνα με τις έρευνες όταν ένα παιδί περνά μια δύσκολη φάση με την υγεία του, το να εκπληρωθεί η ευχή του, το γεμίζει με ελπίδα και δύναμη, η ψυχολογία του βελτιώνεται και τότε μπορεί να αποδώσει καλύτερα στις θεραπείες του. Ακτιβιστές προσφοράς: «Μήπως γνωρίζετε κάποιους συνδέσμους, οργανισμούς που δίνουν δύναμη, ελπίδα και κουράγιο στα παιδιά που περνούν δοκιμασία με την υγεία τους»; Τα παιδιά εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους και αναφέρουν τρόπους με τους οποίους έμπρακτα αυτοί οι οργανισμοί στα πλαίσια της εθελοντικής τους δράσης, δίνουν δύναμη και ελπίδα στα άτομα που το έχουν ανάγκη. (Π.χ.: Οι εθελοντές του οργανισμού Make-A-Wish (Κάνε-Μια-Ευχή Ελλάδος) συμμετέχουν σε ευχές παιδιών με σοβαρές ασθένειες, ακολουθώντας τις οδηγίες των ειδικά εκπαιδευμένων ανθρώπων του Κάνε-Μια-Ευχή Ελλάδος!)
• Ακτιβιστές/ακτιβίστριες προσφοράς και εθελοντισμού μπορούμε να γίνουμε και εμείς είτε στηρίζοντας έμπρακτα τους οργανισμούς αυτούς, είτε με έμπνευση το έργο και τη δράση τους να αναπτύσσουμε δικές μας εθελοντικές δράσεις και πρωτοβουλίες μιας και ο εθελοντισμός και η προσφορά μας «ανεβάζουν ψηλότερα».

5β. Ό,τι προσφέρω, πολλαπλασιάζεται

• Το μόμπιλε της προσφοράς: Μοιράζουμε στα παιδιά σύννεφα  και γράφουν κατά ομάδες τα καλά του εθελοντισμού. Στη συνέχεια δημιουργούμε το μόμπιλε της προσφοράς: Ένα στεφάνι του γυμναστηρίου όπου κρεμάμε γύρω-γύρω με χρωματιστές κορδέλες τα σύννεφα.

• Αλυσίδα προσφοράς:
• Σε χαρτάκια post-it γράφουν ομαδικά τα παιδιά κάποιες δυσκολίες της ζωής:

• Σε ένα στεφάνι του γυμναστηρίου τα κολλάμε.
• Τα παιδιά στέκονται σε κύκλο και δίνουν τα χέρια. Παρεμβάλλεται το στεφάνι με τις δυσκολίες της ζωής. Τα παιδιά περνούν με τη σειρά μέσα από το στεφάνι χωρίς να αφήσουν τα χέρια. Αυτοί είναι οι εθελοντές! Γίνονται μια αλυσίδα, δίνουν τα χέρια, συνεργάζονται μεταξύ τους και βοηθούν τους ανθρώπους να περνούν «μέσα» από τις δυσκολίες και να τις ξεπερνούν.
• Σχολιάζεται η τελευταία φράση του βιβλίου: «Το αρκουδάκι, όταν κοίταξε το στήθος του αντί να βρει κενό, βρήκε ακόμη ένα αστέρι να λάμπει δυνατό». Ο εθελοντής προσφέρει, για να δώσει χαρά και τελικά γεμίζει και η δική του καρδιά με χαρά και φως.

6. Το λεξικό της γενναίας ψυχής

• Η εκπαιδευτικός παρουσιάζει στα παιδιά λέξεις γενναιότητας, αδυναμίας και ουδέτερες λέξεις. Αφού βεβαιωθεί ότι όλα γνωρίζουν τη σημασία τους, τους δίνει χρόνο να εργαστούν και να τις ομαδοποιήσουν σε αυτές τις τρεις κατηγορίες.

• Τα παιδιά σκέφτονται επίθετα που ταιριάζουν για κάθε εθελοντή και έπειτα τα «κρύβουν» στο κρυπτόλεξο που θα δημιουργήσουν. Ακολούθως μπορούν να τα ανταλλάξουν μεταξύ τους για να εντοπίσουν τις κρυμμένες λέξεις!
• Τα παιδιά λύνουν και το ψηφιακό σταυρόλεξο του εθελοντισμού.