Μάθημα : Νεοελληνική Γλώσσα_ Β' Λυκείου

Η πληροφόρηση, με την πρόοδο της τεχνολογίας, αποτελεί οργανωμένο θεσμό, όπως πχ πρακτορεία ειδήσεων που συγκεντρώνουν πληροφορίες πολιτικού, οικονομικού, επιστημονικού και πολιτιστικού περιεχομένου.

Κάθε μορφή πληροφόρησης υπάγεται στο θεμελιώδες σχήμα επικοινωνίας (ένας πομπός στέλνει ένα μήνυμα στο δέκτη το οποίο είναι διατυπωμένο σε ένα κώδικα μέσα από ένα φυσικό κανάλι μετάδοσης, το οποίο νοηματοδοτείται από συγκεκριμένα συμφραζόμενα).

Παραπληροφόρηση είναι η μεταφορά διαφόρων αναληθών, παραποιημένων  ή αποσπασματικών πληροφοριών. 

Υπερπληροφόρηση είναι η μετάδοση τεράστιου όγκου πληροφοριών από τα ΜΜΕ σε βαθμό ώστε να καθίσταται δύσκολη η επεξεργασία, η αφομοίωση και ο έλεγχος της αξιοπιστίας τους.

Φημολογία είναι το σύνολο των ανεπιβεβαίωτων ειδήσεων.

Σκανδαλοθηρία ή σκανδαλολογία είναι η επίμονη αναζήτηση σκανδάλων με σκοπό τη δόλια εκμετάλλευσή τους.

Λασπολογία είναι η προσπάθεια συκοφαντικής δυσφήμησης.

Κιτρινισμός ή κίτρινος τύπος ή κίτρινη δημοσιογραφία χαρακτηρίζεται η δημοσιογραφική και εκδοτική πρακτική να προβάλλονται με εντυπωσιακό τρόπο ως πρωτεύοντα δημοσιογραφικά θέματα αυτά που εξάπτουν την περιέργεια, συνήθως χωρίς την τήρηση των βασικών δεοντολογικών δημοσιογραφικών αρχών, με χρήση υπερβολών ή ακόμα και κατασκευασμένων στοιχείων.

Ροζ τύπος είναι η δημοσιογραφία που επικεντρώνεται σε ερωτικά σκάνδαλα.

Κινδυνολογία ή καταστροφολογία είναι η τάση δημοσιογράφων και γενικά δημοσίων προσώπων να προκαλέσουν αισθήματα ανασφάλειας και φόβου στην κοινή γνώμη, χωρίς εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση.

Τρομολαγνεία είναι η ροπή των δημοσιογράφων και της κοινής γνώμης προς ειδησεογραφία που προκαλεί τρόμο.

Είδηση είναι η πρώτη αναγγελία κάποιου γεγονότος.

Γεγονός είναι το αντικειμενικό περιεχόμενο της είδησης.

Σχόλιο είναι η ερμηνεία ενός γεγονότος, δηλαδή το υποκειμενικό περιεχόμενο της είδησης. Συχνά το σχόλιο του δημοσιογράφου συγχέεται με την είδηση.

Οι ειδήσεις αξιολογούνται με βάση την επικαιρότητα, τη σπουδαιότητα και το ενδιαφέρον που προκαλούν στο κοινό. Συχνά οι ειδήσεις ιεραρχούνται με βάση την τηλεθέαση που θα πετύχουν, με αποτέλεσμα ευτελούς σημασίας θέματα (όπως η δημοσιοποίηση της ιδιωτικής ζωής επωνύμων προσώπων, ή ανθρώπινες ιστορίες που προκαλούν πόνο) να προηγούνται των ουσιαστικών προβλημάτων (εμπορευματοποίηση του δελτίου ειδήσεων).

Μέσα πληροφόρησης 

Τα κυριότερα τεχνικά μέσα πληροφόρησης είναι: οι εφημερίδες και τα περιοδικά (έντυπα μέσα), ο κινηματογράφος, το ραφιόφωνο, η τηλεόραση, οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, τα κινητά τηλέφωνα και το διαδίκτυο.

Στη σύγχρονη εποχή η προηγμένη τεχνολογία προβάλλει και επιβάλλει τη γνώση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών προσδίδοντας χαρακτήρα οικουμενικότητας στην πληροφόρηση, αφού η μετάδοση των γεγονότων από τους χώρους που συμβαίνουν είναι άμεση και αδιάλειπτη.

Στη σύγχρονη εποχή παρατηρείται υπερπροσφορά μέσων, χωρίς όμως η ποσότητα να ανταποκρίνεται στην ποιότητα. Για παράδειγμα τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική δημοσιογραφία δίνεται έμφαση στη λασπολογία και τη σκανδαλοθηρία. Η πληροφόρηση καταντά παραπληροφόρηση και αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης.

Θετικές επιδράσεις της πληροφόρησης 

Η αξία της πληροφόρησης είναι αδιαμφισβήτητη για την οργάνωση και την πρόοδο των κοινωνιών.

• Με την πληροφόρηση ο άνθρωπος διευρύνει τους πνευματικούς του ορίζοντες σε όλο το φάσμα της γνώσης δηλαδή μοφώνεται. Η κοινή γνώμη ενημερώνεται για όλα τα γεγονότα της εγχώριας και της παγκόσμιας ειδησεογραφίας. Η άγνοια, ο σκοταδισμός και ο δογματισμός περιορίζονται. Η ισότητα, ο αλληλοσεβασμός καιη συναδέλφωση ενισχύονται.
• Με την κριτική αξιολόγηση του καταιγισμού πληροφοριών που δέχεται το άτομο οξύνει την αντίληψή του και την κριτική του ικανότητα, διαμορφώνει προσωπικές απόψεις βρίσκει λύσεις στα καθημερινά του προβλήματα και καθίσταται υπεύθυνο για τις επιλογές του.

Ειδικότερα στον κοινωνικο – πολιτικό τομέα:

• Η έγκυρη και αντικειμενική πληροφόρηση συντελεί στην ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και στη συνειδητοποίηση ότι η διαχείριση των πληροφοριών προϋποθέτει εντιμότητα και αλληλεγγύη. Το άτομο ευαισθητοποιείται σχετικά με προβλήματα που πλήττουν την ανθρωπότητα και δραστηριοποιείται αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες.
• Το δικαίωμα στην πληροφόρηση είναι ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται συνταγματικά σε όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες. Απρόσκοπτη και αντικειμενική πληροφόρηση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία των δημοκρατικών καθεστώτων. Αντίθετα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα ευνοούν την προπαγάνδα, την παραπληροφόρηση και τη δημαγωγία.
• Αποτελεί βασικό έρεισμα της δημοκρατίας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του εποικοδομητικού διαλόγου. Ο υπεύθυνα ενημερωμένος πολίτης αντιλαμβάνεται την αξία της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, της υγιούς πολιτικοποίησης και της άσκησης ελέγχου στης εξουσίας.
• Η πληροφόρηση καθιστά προσιτή τη γνώση για την πνευματική παραγωγή, την επιστημονική εξέλιξη και την πολιτιστική ανάπτυξη των λαών.
• Μέσω της διαφήμισης χρηματοδοτεί τη λειτουργία των ΜΜΕ και στηρίζει την οικονομία του τόπου.
• Δημιουργεί εξειδικευμένους κλάδους και νέες θέσεις εργασίας.

Προϋποθέσεις ορθής πληροφόρησης 

• απρόσκοπτη και αντικειμενική πληροφόρηση, αμεροληψία και υπευθυνότητα στη μετάδοση πληροφοριών, σφαιρική πραγμάτευση του θέματος, ολοκληρωμένη και πολύπλευρη ενημέρωση
• συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία έκφρασης και διακίνησης ιδεών, ύπαρξη πολυφωνίας και πλουραλισμού, ανυπαρξία οποιασδήποτε μορφής λογοκρισίας που παρεμποδίζει την ελεύθερη πληροφόρηση.
• τήρηση από τους λειτουργούς της ενημέρωσης των κανόνων δημοσιογραφικής δεοντολογίας με άλλα λόγια τήρηση ενός συνόλου κανόνων και αποδεκτών μεθόδων κατά την άσκηση του λειτουργήματός τους.
• ενδιαφέρον από την πλευρά των πολιτών για ουσιαστική ενημέρωση και δημόσια κριτική.