Μάθημα : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ3 Λυκείου

Ερωτήματα πρώτης ανάγνωσης

1. Ποιος είναι ο χώρος (στενότερος και ευρύτερος) στον οποίο εξελίσσεται η δράση;
2. Ποια είναι τα πρόσωπα της αφήγησης;
3. Ποια είναι τα φυσικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της ξένης γυναίκας;
4. Πόσες είναι οι επισκέψεις της ξένης γυναίκας στη γειτονιά του αφηγητή και πότε συμβαίνουν;

Ερωτήματα κατανόησης-ερμηνείας-αξιολόγησης-κατασκευής

1. Τι και για ποιο λόγο ζητούσε η ξένη γυναίκα σε κάθε επίσκεψή της από την οικογένεια του αφηγητή;
2. Πώς συμπεριφέρεται η γυναίκα σε καθεμιά από τις επισκέψεις της. Σχετίζονται οι αλλαγές στη συμπεριφορά της με τις αλλαγές στο τοπίο;
3. Ποια είναι η στάση του αφηγητή και της οικογένειάς του απέναντι στην ξένη;
4. Ποιο ρόλο παίζουν στην ιστορία η μουριά και το πηγάδι της αυλής;
5. Πού οφείλεται η "επίμονη νοσταλγία" της ξένης;
6. Το ύφος του αφηγητή κινείται σε δύο επίπεδα: λόγος συγκινησιακός και λόγος καυστικός και ειρωνικός. Να δώσετε από δύο παραδείγματα για κάθε περίπτωση, αναφέροντας και για ποιους μιλά κάθε φορά.
7. «Με την αφήγηση ανασταίνει κυρίως μια παλιότερη εποχή, προσωπικά και υποκειμενικά βιωμένη. Έτσι, τα αφηγήματα φαίνονται σαν αναμνήσεις του από τα περασμένα, όπου διοχετεύει τις απόψεις του, τις κρίσεις του, τις προτιμήσεις του»γράφει ο Σαχίνης για τον Ιωάννου. Ποιες ηθικές και αισθητικές αρχές του συγγραφέα ανιχνεύουμε στο πεζογράφημα;
   
8. Θα μπορούσατε να υποστηρίξετε την άποψη ότι βασικός εκφραστικός τρόπος του πεζογραφήματος είναι οι αντιθέσεις;

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ

Στο πεζογράφημα συναντιούνται απλοί άνθρωποι που διχάστηκαν από εθνικές διαφορές και γνώρισαν την προσφυγιά, αλλά οι σχέσεις τους αντέχουν. Αξιοποιώντας κειμενικούς δείκτες, μιλήστε για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει το θέμα ο Ιωάννου. Ποια αξία αξία νομίζετε ότι μπορεί να έχει μια τέτοια παρουσίαση του ξένου σήμερα; (Για τους κειμενικούς δείκτες, δείτε την εξαιρετική δουλειά της συναδέλφου Φλώρας Βγόντζα ΕΔΩ)

Ή

Παρακολουθήστε το απόσπασμα από την performance του Άκραμ Καν Ξένος. Ποιες κοινές αναπαραστάσεις του ανθρώπου που παγιδεύεται από τον πόλεμο και αποκόβεται από τον τόπο του εντοπίζεται ανάμεσα στο χορό του Καν και το πεζογράφημα του Ιωάννου;

ΘΟΔΩΡΗΣ ΓΚΟΝΗΣ Με τα φαγωμένα παπούτσια

Όταν θέλεις να φύγεις, να ταξιδέψεις, δεν κρατιέσαι, δεν κλειδώνεσαι όσο κι αν σου κρύβουν τα κλειδιά, όσο κι αν σε περιορίζουν, βρίσκεις το παλιό μακρυμούρικο λεωφορείο που έχει φάει τα παπούτσια του στη διαδρομή Τρίπολη-Άργος, ξεχασμένο σε ένα οικόπεδο να σαπίζει, χτενίζεσαι, στολίζεσαι στους σπασμένους καθρέφτες του, παίρνεις στα χέρια σου το σκουριασμένο τιμόνι, πετάς στην τσάντα ένα ζευγάρι φτερά μαζί με ένα πορτοκάλι και ανοίγεσαι στους μεγάλους δρόμους.

Όσο και αν φωνάζουν τρέχοντας πίσω σου, δεν πρόκειται να γυρίσεις να τους ακούσεις, δεν θα σταματήσεις, έχεις ξεκινήσει χρόνια τώρα, φεύγεις, έφυγες. Πέταξε το πουλάκι, είναι αργά πια.

Το ξέρεις, το έμαθες, πέρασμα είναι, δεν γονατίζεις, δεν την πιστεύεις τη ζωή αυτή, εσύ θέλεις να ζήσεις, να ταξιδέψεις, να ξοδέψεις, δεν αγαπάς τους ρακοσυλλέκτες που τους βρίσκουν νεκρούς πάνω σε ένα παραγεμισμένο στρώμα με χιλιάδες χαρτονομίσματα, δεν χτίζεις εκκλησίες, γιατί ο Θεός ο δικός σου είναι παντού, δεν ανάβεις κερί, καίγεσαι σαν το κερί, φωτίζεις, δεν φωτίζεσαι, δεν προσεύχεσαι κάπου, δεν κρατάς, δεν δεσμεύεις θέση διπλή δίπλα σου. Έχεις δρόμο, έχεις διαδρομή. Φεύγεις.

Και όταν ξεχνιέσαι και αφήνεις ανοιχτά -γιατί άνθρωπος είσαι και το κάνεις- έρχονται, βρίσκουν την ευκαιρία τα πουλιά τα μαύρα, τα λευκά, οι ενοχές, οι τύψεις, οι αδυναμίες, οι παραλείψεις, οι συμπάθειες, τα αισθήματα, οι φιλοδοξίες, τα λάθη, τα πάθη, οι αγάπες και σε βάζουν στη μέση, σε σημαδεύουν με το σίδερο, σε στήνουν στα πέντε βήματα. Και εκεί, λίγο πριν κλείσεις τα μάτια και χαθείς οριστικά, έρχεται, φτάνει, ξυπνάει το σώμα, το κορμί, παίρνει στα χέρια του την τύχη του, σε περνάει απέναντι και σου δείχνει επιτέλους το μέρος όπου ανήκεις πάνω σ' αυτή τη γη.

[Με τα φαγωμένα παπούτσια της παλιάς διαδρομής. Έτσι θα ξεκινήσω πάλι, δεν ξέρω πόσες φορές ακόμα, όμως δε θα ξεκινήσω για να γυρίσω στα μέρη απ' όπου έρχομαι τώρα.]

Εφτά Λευκά Πουκάμισα, Άγρα, Αθήνα 2017

Ερωτήσεις που γεννήθηκαν από τον πρώτο διάλογό μας για την ηθελημένη φυγή

• Γιατί κάποιος θέλει να φύγει ή να φεύγει; [Έχουν διαφορά τα δύο αυτά ερωτήματα;]
• Από πού μπορεί να θέλει κάποιος να φύγει ή να φεύγει;
• Προς ποια κατεύθυνση μπορεί να θέλει να φύγει ή να φεύγει;
• Είναι μοναχική πράξη η φυγή ή όχι;
• Με τι είδους «αποσκευές» φεύγει κάποιος;
• Η φυγή συνοδεύεται από επιστροφή κι αν ναι τι είδους;
• Πότε η φυγή παραμένει όνειρο χωρίς ποτέ να γίνει πράξη;
• Ποια εμπόδια ενδέχεται να ορθωθούν στη φυγή;

Σε ποια από τα παραπάνω ερωτήματα δίνει απαντήσεις το διήγημα του Θοδωρή Γκόνη; Ποιες είναι αυτές οι απαντήσεις και με ποια εκφραστικά μέσα δίνονται;

Θέλω να πάρω τη φυλή μου και να φύγω

• Ακούστε το τραγούδι των Χαΐνηδων "Θέλω να πάρω τη φυλή μου και να φύγω".
• Χρησιμοποιήστε το ερωτηματολόγιο για τη φυγή που αναφέρεται παραπάνω για να διαπιστώσετε τις απαντήσεις που δίνει το τραγούδι.
• Νομίζετε ότι το τραγούδι συνομιλεί με το διήγημα του Θοδωρή Γκόνη;