Μάθημα : Αρχαία Β΄ Λυκείου-(Επιτάφιος)

Ερμηνευτικά σχόλια

Ρόλος  του κεφαλαίου

Το κεφάλαιο 38 αποτελεί ένα σύντομο και ευχάριστο διάλειμμα για τον ακροατή ή τον αναγνώστη.

• Πριν ο ρήτορας λοιπόν περάσει στις πολεμικές επιχειρήσεις και στη συγκριτική παρουσίαση Αθήνας – Σπάρτης και αφού έχει παρουσιάσει το δημοκρατικό πολίτευμα και τον τρόπο ζωής των Αθηναίων, τοποθετεί ανάμεσα το κεφάλαιο 38, ως ένα ευχάριστο διάλειμμα στο λόγο του.

Παίζει το ρόλο της γέφυρας, ώστε ο ρήτορας να προχωρήσει από το πολίτευμα σε άλλες αρετές των Αθηναίων.

• Στη μεταβατική αυτή παράγραφο περιγράφεται η ευχαρίστηση από τα πνευματικά κι υλικά αγαθά, που απολαμβάνουν οι πολίτες. . Άρα η ύπαρξη του κεφαλαίου 38 δεν είναι τυχαία επιλογή.

Βασικά σημεία

• Οι πνευματικές χαρές-απολαύσεις προκύπτουν:
• από τις γιορτές (ἀγῶσι- θυσίαις-  διετησίοις → δημόσιες - θρησκευτικές*)
• από τα σπίτια τους (κατασκευαῖς *- ἰδίαις - εὐπρεπέσιν-ἡ τέρψις -τὸ λυπηρὸνἐκπλήσσει)
• Οι υλικές χαρές- απολαύσεις προκύπτουν:
• από τη ευρωστία/δύναμη της πόλης (διὰ μέγεθος  τῆς πόλεως → ηγεμονία-θαλασσοκρατία-εμπορικός στόλος)
• από το εμπόριο (ἐπεσέρχεται-  ἐκ πάσης γῆς τὰ πάντα- τῇ ἀπολαύσει καρποῦσθαι-τὰ αὐτοῦ ἀγαθὰ γιγνόμενα  - καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων → εισαγωγές – εξαγωγές αγαθών

Επισημάνσεις/προβληματισμοί

*Θρησκευτικές γιορτές:

(ο Θουκυδίδης έχει χαρακτηρισθεί «άθεος χωρίς ακρότητες» και από το έργο του λείπει το θρησκευτικό στοιχείο. Πώς εξηγείται η αναφορά  στις θρσκευτικές γιορτές και στη σημασία τους για τη ζωή των Αθηναίων;)

• ο Θουκυδίδης είναι ιστορικός, «επιστήμονας», με την πεποίθηση ότι την ιστορία την διαμορφώνουν τα ανθρώπινα έργα και η τύχη και όχι η θεϊκή παρέμβαση → δεν σημαίνει ότι οπωσδήποτε είναι άθεος
• εδώ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στο ψυχαγωγικό μέρος των θρησκευτικών γιορτών και όχι στη θρησκευτική τους διάσταση → δεν σημαίνει ότι οπωσδήποτε είναι άθεος

* ἰδίαις κατασκευαῖς:

(ο Περικλής δεν κάνει καμιά αναφορά στις μεγάλες δημόσιες κατασκευές στην Ακρόπολη. (Πώς εξηγείται αυτό, αν και ήταν ο ίδιος υπεύθυνος για την κατασκευή τους;)

• Υπήρχε η αναφορά που χάθηκε (το πρωτότυπο κείμενο είναι πολύ φθαρμένο)
• Δεν θέλει να υμνήσει δικά του έργα (από μετριοπάθεια)
• Το αποσιωπά γιατί κατηγορήθηκε από πολιτικούς του αντιπάλους και συμμάχους της Αθήνας –που είναι στο ακροατήριο- ότι κατασπατάλησε τα χρήματα του συμμαχικού ταμείου για αυτά τα έργα (από πολιτική σκοπιμότητα)

Εργασία για το σπίτι

(πόλεως, γῆς, ἐπορισάμεθα, πλείστας, θυσίαις) Να βρείτε δύο λέξεις της ν.ε (απλές ή σύνθετες) για κάθε μια από τις λέξεις της α.ε που βρίσκονται μέσα στη παρένθεση.