Μάθημα : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
0502075335 - ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-ΚΥΡΙΑΚΗ ΖΕΡΒΑ
Περιγραφή Μαθήματος
Η Κοινωνική & πολιτική αγωγή δεν είναι γνώσεις για αποστήθιση, είναι γνώση διαθεματική για διάλογο, για συνεργασία με τους συμμαθητές σου, για να αποκτήσεις ολόπλευρη πολιτική παιδεία. Να γίνεις καλύτερος και πιο χρήσιμος άνθρωπος στην κοινωνία.
Δείτε εδώ ένα κοινωνικό πείραμα:
https://www.youtube.com/watch?v=P7tVy88FTJE
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ
1.1 ΑΤΟΜΟ: ΦΥΣΕΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ OΝ, Αριστοτέλης(σ. 12)
Κ ο ι ν ω ν ι κ ό τ η τ α : η ανάγκη του ανθρώπου να συμβιώνει με το συνάνθρωπό του, με σκοπό τη δημιουργία πολιτισμού.
Ο άνθρωπος διαθέτει χαρακτηριστικά
- Κοινά με όλους τους ανθρώπους, 2. Κοινά με ορισμένους ανθρώπους και μοναδικά σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους (π.χ ο προσωπικός χαρακτήρας)
1.2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ (σ. 12)
Κ ο ι ν ω ν ί α: έ ν α μ ε γ ά λ ο κ α ι ο ρ γ α ν ω μ έ ν ο σ ύ ν ο λ ο ανθρώπων που έχει διάρκεια στο χρόνο και διακρίνεται με βάση τον πολιτισμό του.
Η κ ο ι ν ω ν ί α , σ υ ν ε π ώ ς δ ε ν ε ί ν α ι ά θ ρ ο ι σ μ α α τ ό μ ω ν , δ η λ αδή μ ό ν ο μ ι α α π λ ή σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ η α τ ό μ ω ν χ ω ρ ί ς ο ρ γ ά ν ω σ η
Μία Κοινωνία είναι αυτόνομη (έχει δικό της πολιτισμό) και παράλληλα μεταβαλλόμενη (επηρεάζεται από άλλες κοινωνίες και αλλάζει)
Η κοινωνία οργανώνεται και λειτουργεί με:
- κοινωνικές ομάδες (π.χ. φοιτητές),
- κοινωνικές τάξεις (π.χ. αστική),
- κοινωνικούς κανόνες (π.χ. νόμοι),
- κοινωνικούς θεσμούς (π.χ. οικογένεια),
- τήρηση των κοινωνικών κανόνων (π.χ. δικαστήρια), και
- αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων (π.χ. φτώχεια)
1.3 ΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ (σ. 13)
Κάθε άτομο έχει ατομικά (από τη γέννησή του) και κοινωνικά (από την κοινωνία που ζει) χαρακτηριστικά.
Κάθε άτομο έχει ξεχωριστή π ρ ο σ ω π ι κ ό τ η τ α μοναδική, εφόσον έχει διαφορετικά βιολογικά χαρακτηριστικά, σε σχέση με τα άλλα άτομα, και δέχεται τις επιδράσεις της κοινωνίας με διαφορετικό τρόπο από τα άλλα άτομα.
Η Α λ λ η λ ε π ί δ ρ α σ η σχέσεων ατόμου-κοινωνίας (δείτε σχετικό βίντεο που επισυνάπτεται παραπάνω)
Το ΑΤΟΜΟ μεταβιβάζει στην κοινωνία τα ατομικά χαρακτηριστικά του και την διαμορφώνει, ενώ η ΚΟΙΝΩΝΙΑ μεταβιβάζει στο άτομο τα κοινωνικά χαρακτηριστικά και το διαμορφώνει.
2. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ (σ. 15)
2.1 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ Κοινωνική ομάδα :
-Ο ρ γ α ν ω μ έ ν ο σύνολο ατόμων (υπάρχουν μορφές οργάνωσης, π.χ. τάξη)
-που ε π ι κ ο ι ν ω ν ο ύ ν μεταξύ τους (υπάρχουν κοινές δραστηριότητες, π.χ. μάθημα, διάλειμμα)
-έχουν κ ο ι ν ο ύ ς σ κ ο π ο ύ ς (επιδιώκεται κάτι κοινό, π.χ. μάθηση)
-και αποκτούν α ί σ θ η σ η της ο μ ά δ α ς (πραγματοποιείται με απόκτηση «ταυτότητας», π.χ. μαθητής)
Χαρακτηριστικά :
α) συγκεκριμένη οργάνωση, β) συχνή επικοινωνία, γ) κοινούς σκοπούς, δ) αίσθηση του «εμείς»
2.2 ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ (σ. 16)
Π ρ ω τ ο γ ε ν ε ί ς : δημιουργούνται εκ φύσεως, στα πρώτα βήματα της ζωής του ατόμου (π.χ. οικογένεια, παρέα)
Δ ε υ τ ε ρ ο γ ε ν ε ί ς : δημιουργούνται με επιλογή του ατόμου στην πορεία της ζωής του (π.χ. επαγγελματικοί σύλλογοι)
Α ν ο ι χ τ έ ς : Συμμετοχή με συμπλήρωση κάποιας προϋπόθεσης (π.χ. επαγγελματικοί σύλλογοι. Προϋπόθεση: κατοχή τίτλου επαγγέλματος)
Κ λ ε ι σ τ έ ς : Συμμετοχή με συμφωνία της ομάδας (π.χ. Φιλική Εταιρεία, συμμορίες)
2.3 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ (σ. 16)
Π ο λ υ π ο λ ι τ ι σ μ ό ς : συμβίωση πολλών και διαφορετικών κοινωνικών ομάδων (παράδειγμα: ξένοι μετανάστες)
Π α γ κ ο σ μ ι ό τ η τ α : ομοιόμορφος χαρακτήρας τρόπου ζωής (παράδειγμα: ξένη μουσική και τρόπος διασκέδασης κοινός σε πολλές χώρες) και επέκταση ανθρώπινης δραστηριότητας σε παγκόσμιο επίπεδο (π.χ. πολυεθνικές εταιρείες)
Π ρ ο κ α τ ά λ η ψ η : η αρνητική αντίληψη για άτομα διαφορετικών κοινωνικών ομάδων
Ρ α τ σ ι σ μ ό ς : η αρνητική στάση απέναντι σε άλλες κοινωνικές ομάδες (ως προς το φύλο, την ηλικία, τη φυλή, τη χώρα, την κοινωνική τάξη, τη θρησκεία, την υγεία κλπ.)
3. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ
3.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ (σ. 21-22)
Η θέση που καταλαμβάνει το άτομο στις κοινωνικές ομάδες όπου συμμετέχει.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
ΘΕΣΕΙΣ
Οικογένεια Σχολείο Επιχείρηση
Πολιτικό κόμμα
γονιός, παιδί δάσκαλος, μαθητής
εργοδότης, εργαζόμενος
στέλεχος, μέλος
Εξουσία που έχει το άτομο: ανάλογη της κοινωνικής του θέσης
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΣΗ
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
ΕΞΟΥΣΙΑ
μεγάλη
μικρή
πολλά
λίγα
μεγάλη
μικρή
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Τρόπος κατάληψης κοινωνικής θέσης: ανάλογα με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του ατόμου
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ
εκ γ ε ν ε τ ή ς ηλικία
φύλο εθνότητα
δ ο τ έ ς μαθητής
στρατιώτης Έλληνας
ε π ί κ τ η τ α μόρφωση
εισόδημα
κ ε κ τ η μ έ ν ε ς
φοιτητής, καθηγητής επιχειρηματίας
Η σημασία των εκ γενετής ή επίκτητων χαρακτηριστικών διαφέρει από κοινωνία σε κοινωνία.
(παλαιότερες κοινωνίες : δινόταν βάρος στα εκ γενετής χαρακτηριστικά, π.χ. η γυναίκα αποκλειόταν από θέσεις εξουσίας.
σύγχρονες κοινωνίες : δίνεται βάρος στα επίκτητα χαρακτηριστικά π.χ. η μόρφωση και οι δεξιότητες οδηγούν σε κεκτημένες κοινωνικές θέσεις, εφόσον υπάρχει ισότητα)
3.2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ (σ. 22)
ΕΙΝΑΙ η συμπεριφορά που οφείλει να έχει το άτομο που κατέχει μια κοινωνική θέση απέναντι στα άλλα άτομα
ΑΠΟΡΡΕΕΙ από δικαιώματα / υποχρεώσεις που πηγάζουν από την κοινωνική του θέση, και
ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΕΤΑΙ από κοινωνικούς κανόνες (π.χ. σχολικοί κανόνες που προσδιορίζουν το ρόλο του μαθητή ή οι νόμοι προσδιορίζουν το ρόλο του πολίτη)
ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΕΤΑΙ με βάση την προσωπικότητα του καθενός.
Η ελευθερία στην προσαρμογή του κοινωνικού ρόλου στην προσωπικότητά μας, εξαρτάται από την κάθε κοινωνία.
(παλαιότερες κοινωνίες = λιγότερη ελευθερία επιλογής συμπεριφοράς σύγχρονες κοινωνίες = περισσότερη ελευθερία επιλογής συμπεριφοράς)
ΣΥΓΡΟΥΣΗ ΡΟΛΩΝ (π.χ. γονέας - εργαζόμενος). Συμμετοχή σε πολλές κοινωνικές ομάδες > Πολλοί κοινωνικοί ρόλοι > Πολλές υποχρεώσεις > Σύγκρουση ρόλων.
3.3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ (σ. 23-24)
ΕΙΝΑΙ πρότυπα συμπεριφοράς (π.χ. ισομερής κατανομή οικογενειακών βαρών)
ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΙ από κοινωνικές αξίες (π.χ. αξία ισότητας)
ΕΙΔΗ: τυπικοί – άτυποι (γραπτοί – άγραφοι) αυστηροί – ελαστικοί (προβλέπουν ή όχι ποινές) γενικοί – ειδικοί (αφορούν όλο ή μέρος του κοινωνικού συνόλου)