Μάθημα : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - "ΕΛΕΝΗ" (ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ) Γ1, Γ2
0540002523 - ΕΛΕΝΗ ΜΑΝΤΖΙΟΥ
Περιγραφή Μαθήματος
Πόσες φορές έχετε δει μια ψεύτικη είδηση ή ένα "πειραγμένο" προφίλ στο Instagram και το TikTok, και όλοι πίστεψαν ότι είναι αληθινό;
Πριν από περίπου 2.500 χρόνια, ο Ευριπίδης έγραψε ένα έργο βασισμένο στο μεγαλύτερο... fake news της αρχαιότητας! Δημιουργεί μια Τραγωδία όπου η Ωραία Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Ήταν στην Αίγυπτο. Σκεφτείτε τον Μενέλαο να γυρίζει νικητής, να νομίζει ότι έχει την Ελένη μαζί του, και ξαφνικά να πέφτει πάνω στην... πραγματική Ελένη! Πώς θα αντιδρούσατε αν βλέπατε τον σωσία κάποιου;
Κλείστε για μισό λεπτό τα μάτια. Μεταφερόμαστε στο 412 π.Χ., στην Αθήνα, μέσα στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Χιλιάδες πολίτες κάθονται στα πέτρινα εδώλια του θεάτρου του Διονύσου. Ξαφνικά, ένας άντρας ηθοποιός με μια γυναικεία προσωπίδα βγαίνει στη σκηνή και αρχίζει να μιλάει για έναν τάφο, για μια γυναίκα που όλοι μισούν, αλλά που τελικά είναι αθώα. Αυτό που θα διαβάσουμε φέτος δεν είναι απλό κείμενο· είναι Δραματική Ποίηση, δηλαδή ένα έργο φτιαγμένο για να ζωντανεύει στη σκηνή. Φέτος, θα γίνουμε σκηνοθέτες, ηθοποιοί και θεατές στην πιο ανατρεπτική ιστορία της αρχαιότητας. Καλώς ορίσατε στην "Ελένη"!
Η καθηγήτριά σας
Ελένη Μάντζιου
Φιλόλογος
M.Ed. στην Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση
M.Ed. Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης
Φιλόλογος
M.Ed. στην Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση
M.Ed. Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης
ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ;
ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΕΛΕΝΗ;
ΠΟΙΟ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗς ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ "ΕΛΕΝΗ";
ΠΟΤΕ ΔΙΔΑΧΤΗΚΕ ΣΕ ΠΟΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ;
ΠΟΙΑ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ;
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΟΥΣ;
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ;
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Ο ΟΡΟΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑ; ΟΡΙΣΜΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ -ΚΑΘΑΡΣΗ
ΓΙΑΤΙ Η ΕΛΕΝΗ ΕΙΝΑΙ ΤΡΑΓΩΔΙΑ;
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ;
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΝ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΤΑ ΚΑΤΑ ΠΟΙΟΝ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ;
ΠΟΤΕ ΑΝΕΒΑΙΝΑΝ ΟΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ;
ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ ΤΑ 3ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ;
ΤΙ ΗΤΑΝ ΤΑ ΔΙΑΖΩΜΑΤΑ ,ΟΙ ΚΕΡΚΙΔΕΣ, Η ΘΥΜΕΛΗ, ΤΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ, ΤΟ ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ
ΤΙ ΗΤΑΝ ΟΙ ΠΑΡΟΔΟΙ;
ΠΟΙΟΙ ΕΠΑΙΖΑΝ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ;
ΤΙ ΦΟΡΟΥΣΑΝ;
ΤΙ ΗΤΑΝ ΤΑ ΣΚΗΝΙΚΑ;
ΑΠΟ ΤΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΝ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ, ΤΑ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ, ΤΑ ΣΚΗΝΙΚΑ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΝ ΝΕΚΡΟΙ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ;ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΝ ΦΟΝΟΙ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ;
ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ;
ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ ΤΑ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ; ΠΟΙΑ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΣΩΘΕΙ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ;
ΤΙ ΗΤΑΝ ΤΑ ΩΔΕΙΑ; ΠΟΙΟ ΓΝΩΣΤΟ ΩΔΕΙΟ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ;
- Ενότητες για Αναλυτική Επεξεργασία
- Πρόλογος: Στίχοι 1-191
- Α΄ Επεισόδιο: Στίχοι 437-575
- Επιπάροδος & Β΄ Επεισόδιο: Στίχοι 576-730
- Β΄ Επεισόδιο (συνέχεια): Στίχοι 942-1139
- Β΄ Επεισόδιο (ολοκλήρωση): Στίχοι 1140-1219
- Α΄ Στάσιμο: Στίχοι 1220-1285
- Γ΄ Επεισόδιο: Στίχοι 1286-1424
- Β΄ Στάσιμο: Στίχοι 1425-1499
- Έξοδος (τέλος): Στίχοι 1779-1870
📖 Ενότητες για Συνοπτική Θεώρηση- Πάροδος: Στίχοι 192-436
- Β΄ Επεισόδιο (αρχή): Στίχοι 731-941
- Δ΄ Επεισόδιο: Στίχοι 1500-1592
- Γ΄ Στάσιμο: Στίχοι 1593-1652
- Έξοδος (αρχή): Στίχοι 1653-1778
- Συνοψίζοντας ολόκληρο τον Πρόλογο (στίχοι 1-191), η ενότητα αυτή αποτελεί την πλήρη εισαγωγή στην τραγωδία και χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη που θέτουν τις βάσεις του έργου:📄 Μέρος Α΄: Ο Μονόλογος της Ελένης (στ. 1-82)
- Η κατάσταση: Η Ελένη βρίσκεται στην Αίγυπτο, ικέτιδα στον τάφο του Πρωτέα για να γλιτώσει από τον Θεοκλύμενο που θέλει να την παντρευτεί με τη βία.
- Η αλήθεια για τον πόλεμο: Αποκαλύπτει ότι δεν πήγε ποτέ στην Τροία. Η Ήρα έφτιαξε ένα είδωλό της, και οι Έλληνες με τους Τρώες πολεμούσαν για ένα ομοίωμα, ενώ η ίδια μεταφέρθηκε κρυφά στην Αίγυπτο από τον Ερμή.
- Το δράμα της: Νιώθει απόγνωση γιατί, ενώ είναι αθώα, όλος ο κόσμος τη μισεί ως υπαίτια του πολέμου, ενώ πλέον κινδυνεύει και η τιμή της μετά τον θάνατο του προστάτη της, Πρωτέα.
👥 Μέρος Β΄: Η σκηνή Ελένης – Τεύκρου (στ. 83-191)- Η άφιξη: Ο Έλληνας ήρωας Τεύκρος φτάνει διωγμένος στην Αίγυπτο, αναζητώντας χρησμό από τη μάντισσα Θεονόη για το πώς θα πάει στην Κύπρο.
- Η τραγική ειρωνεία: Μόλις βλέπει την Ελένη, οργίζεται και τρομάζει επειδή μοιάζει με τη «μολυσμένη» γυναίκα που κατέστρεψε την Τροία, χωρίς να ξέρει ότι μιλάει στην ίδια την πραγματική Ελένη.
- Τα τραγικά νέα: Ο Τεύκρος (χωρίς να ξέρει την ταυτότητα της συνομιλήτριάς του) της ανακοινώνει ότι:
- Η Τροία έχει κουρσευτεί εδώ και 7 χρόνια.
- Ο Μενέλαος θεωρείται νεκρός, αφού χάθηκε στη θάλασσα.
- Η μητέρα της, η Λήδα, αυτοκτόνησε από τη ντροπή για την υποτιθέμενη απιστία της κόρης της.
- Η φυγή: Η Ελένη, για να τον σώσει, τον προειδοποιεί ότι ο Θεοκλύμενος σκοτώνει όλους τους Έλληνες και τον προτρέπει να φύγει αμέσως. Ο Τεύκρος αποχωρεί, καταριέμαι την Ελένη της Τροίας και ευλογώντας την «ξένη» που τον βοήθησε.
- Η Πάροδος (στίχοι 192-436) αποτελεί την επίσημη είσοδο του Χορού (που αποτελείται από αιχμάλωτες Ελληνίδες) και εξετάζεται συνοπτικά στην τάξη. Χωρίζεται σε δύο βασικά μέρη:1. Ο Θρήνος της Ελένης και του Χορού (Στίχοι 192-385)
- Η Κοινή Δυστυχία: Η Ελένη, συντετριμμένη από τις ειδήσεις του Τεύκρου, βγαίνει από τον τάφο-καταφύγιο και ξεκινά έναν λυρικό θρήνο (κομμό) μαζί με τον Χορό.
- Τα Δεινά: Μοιράζεται με τις γυναίκες του Χορού τα φρικτά νέα: την καταστροφή της Τροίας, τον χαμό του Μενέλαου στη θάλασσα, την αυτοκτονία της μητέρας της και την εξαφάνιση των αδελφών της.
- Το Παράπονο: Η Ελένη καταριέται την ομορφιά της και τη θεά Αφροδίτη, νιώθοντας ότι η μοίρα την τιμώρησε άδικα να κουβαλά το στίγμα της προδότρας ενώ είναι αθώα.
2. Η Παραίνεση του Χορού και η Απόφαση (Στίχοι 386-436)- Η Συμβουλή της Λογικής: Ο Χορός δείχνει συμπόνια, αλλά συμβουλεύει την Ελένη να μην παρασύρεται σε ακραία απελπισία βασιζόμενη μόνο στα λόγια ενός ξένου (του Τεύκρου) που μπορεί να κάνει λάθος.
- Η Πρόταση: Την προτρέπει να αφήσει τον τάφο και να μπει στο παλάτι για να συμβουλευτεί τη μάντισσα Θεονόη, η οποία γνωρίζει τα πάντα και μπορεί να της πει με σιγουριά αν ο Μενέλαος ζει ή πέθανε.
- Η Κίνηση: Η Ελένη δέχεται την πρόταση. Μαζί με τον Χορό μπαίνουν στο παλάτι για να μάθουν την αλήθεια, αφήνοντας τη σκηνή άδεια, κάτι που προετοιμάζει το έδαφος για την απροσδόκητη άφιξη ενός νέου προσώπου (του Μενέλαου) στο Α΄ Επεισόδιο.
- Α΄ Σκηνή (στ. 437-494): Ο Μονόλογος του Μενέλαου – Η τραγική κατάσταση του ναυαγού ήρωα.
- Β΄ Σκηνή (στ. 495-541): Μενέλαος και Γερόντισσα (Θυρωρός) – Η σύγκρουση και η μεγάλη αποκάλυψη.
- Γ΄ Σκηνή (στ. 542-575): Μονόλογος του Μενέλαου – Ο εσωτερικός μονόλογος και η πλάνη του ήρωα.
- Η Επιπάροδος (στ. 576-587) στην «Ελένη» του Ευριπίδη ορίζεται ως η δεύτερη είσοδος του Χορού στην ορχήστρα, ο οποίος επανέρχεται φέρνοντας τα νέα ότι ο Μενέλαος είναι ζωντανός.Η ενότητα των στίχων 576-730 αποτελεί τον πυρήνα της αναγνώρισης του έργου, περιλαμβάνοντας την επανείσοδο του Χορού, τη συνάντηση Ελένης και Μενέλαου, την προσωρινή αποτυχία αναγνώρισης, τη λύση της πλάνης μέσω του αγγελιαφόρου και τέλος την οριστική αναγνώριση και τον θρήνο χαράς.
- Α΄ Σκηνή (στ. 576-596) – Επιπάροδος: Η επιστροφή της Ελένης και του Χορού από το παλάτι και η ξαφνική συνάντηση με τον Μενέλαο.
- Β΄ Σκηνή (στ. 597-624) – Η Ατελής Αναγνώριση: Η πρώτη δραματική επαφή του ζευγαριού, ο τρόμος της Ελένης και η άρνηση του Μενέλαου να δεχτεί την αλήθεια.
- Γ΄ Σκηνή (στ. 625-697) – Η Παρέμβαση του Αγγελιαφόρου: Η είδηση για την εξαφάνιση του ειδώλου στον ουρανό και η λύση της παρεξήγησης.
- Δ΄ Σκηνή (στ. 698-730) – Η Τελική Αναγνώριση (Λυρικός Κομμός): Η πλήρης αποκάλυψη της αλήθειας, η ένωση του ζευγαριού και ο κοινός θρήνος χαράς.