Περιγραφή Μαθήματος
"Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον."
"Ανδρών επιφανών πάσα η γη τάφος."
Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν η μεγαλύτερη συμφορά που χτύπησε όλες τις πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας. Η Αθήνα ηττήθηκε και κυριεύτηκε από τους Πελοποννήσιους, αλλά και η Σπάρτη δεν ωφελήθηκε από την νίκη της. Τόσο πολύ είχε εξαντληθεί από τον πολύχρονο πόλεμο που αναγκάστηκε να αποδεχτεί τη διαιτησία του μεγαλύτερου εχθρού των Ελλήνων, του Πέρση βασιλιά. Μέσα από τα γεγονότα αυτού του φρικτού εμφυλίου πολέμου, ο Θουκυδίδης καταγράφει τη συμπεριφορά των αντιπάλων και αντλεί πολύτιμα συμπεράσματα, χρήσιμα όχι μόνο στον πόλεμο, αλλά και στις καθημερινές μάχες της ζωής.
"Θάλαττα, θάλαττα!"
"Νομίζω τους ανθρώπους ουκ εν τη οικία τον πλούτον και την πενίαν έχειν, αλλ’ εν ταις ψυχαίς."
Ο Ξενοφώντας ανήκει στη χορεία των μεγάλων συγγραφέων της κλασικής Ελλάδας. Μετά τον Ηρόδοτο, πατέρα της Ιστορίας, και τον Θουκυδίδη, τον μεγαλύτερο ιστορικό των αιώνων, δικαιωματικά ο Ξενοφώντας κατατάσσεται τρίτος στην ιεραρχία των ιστορικών. [...] Τα «Ελληνικά» του Ξενοφώντα είναι η συνέχεια της περιγραφής των «Ιστοριών» του Θουκυδίδη, που διακόπτει ξαφνικά την αφήγηση με τα γεγονότα του 411 π.Χ. Βρίσκει όμως πανάξιο διάδοχο τον Ξενοφώντα, με πλήθος στοιχείων για τα γεγονότα από το 411 μέχρι το 403 π.Χ., όπου συμπεριλαμβάνονται κορυφαία γεγονότα της κλασικής Ελλάδας, από την επιστροφή του «μοιραίου» προσώπου για την ιστορία της Αθήνας, του Αλκιβιάδη, μέχρι την περιγραφή της συγκλονιστικής ναυμαχίας στις Αργινούσες και ύστερα τη συντριβή των Αθηναίων στους Αιγός ποταμούς..
από 18/9/23 έως 20/9/23
Στο κεφάλαιο 70 περιγράφονται:
• Η εμφύλια διαμάχη στην Κέρκυρα.
• Οι λόγοι απελευθέρωσης των αιχμαλώτων.
• Η συμπεριφορά και ο σκοπός των αιχμαλώτων.
• Η ανάμειξη των Αθηναίων και των Λακεδαιμονίων.
• Οι αποφάσεις των Κερκυραίων.
• Η κατηγορία και η δίκη κατά του Πειθία.
• Η αντιμήνυση του Πειθία και το αποτέλεσμά της.
• Η αντίδραση των καταδικασθέντων και το αίτημά τους.
• Το πραξικόπημά τους και η διαφυγή ελάχιστων δημοκρατικών.
Η εμφύλια διαμάχη στην Κέρκυρα
Το καλοκαίρι του 427 π.Χ. ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος στην Κέρκυρα, ο οποίος
κράτησε δύο χρόνια περίπου, μεταξύ των δημοκρατικών και των ολιγαρχικών.
Υποκινητές του πολέμου υπήρξαν 250 επιφανείς Κερκυραίοι πολίτες, που είχαν
αιχμαλωτιστεί από τους Κορινθίους στη ναυμαχία που έγινε στα Σύβοτα. Οι
Κερκυραίοι αιχμάλωτοι ύστερα από πενταετή ομηρία αφέθηκαν ελεύθεροι (Οἱ γὰρ
Κερκυραῖοι ἐστασίαζον, ἐπειδὴ οἱ αἰχμάλωτοι ἦλθον αὐτοῖς οἱ ἐκ τῶν περὶ
Ἐπίδαμνον ναυμαχιῶν ὑπὸ Κορινθίων ἀφεθέντες).
Οι λόγοι απελευθέρωσης των αιχμαλώτων
Ο ιστορικός διακρίνει και απορρίπτει τα φαινομενικά αίτια της απελευθέρωσής των
αιχμαλώτων. ’Eδωσαν γι’ αυτούς οι Κορίνθιοι πρόξενοι εγγύηση 800 ταλάντων -
από τα πραγματικά τα οποία και αποδέχεται, υποσχέθηκαν οι αιχμάλωτοι ότι θα
προσαρτήσουν την Κέρκυρα στην Κόρινθο απομακρύνοντας την από την επιρροή
των Αθηναίων (τῷ μὲν λόγῳ ὀκτακοσίων ταλάντων τοῖς προξένοις διηγγυημένοι,
ἔργῳ δὲ πεπεισμένοι Κορινθίοις Κέρκυραν προσποιῆσαι).
Η συμπεριφορά και ο σκοπός των αιχμαλώτων
Οι Κερκυραίοι αιχμάλωτοι άρχισαν αμέσως τη συνωμοτική τους δράση. Πλησίαζαν
τον κάθε πολίτη χωριστά και προσπαθούσαν να τον πείσουν ότι συμφέρον ήταν να
διαλύσουν την επιμαχία με τους Αθηναίους. Το γεγονός αυτό ευνοεί την Κόρινθο,
γιατί καθιστά ευκολότερη την προσάρτηση του νησιού στην πελοποννησιακή
συμμαχία (Καὶ ἔπρασσον οὗτοι, ἕκαστον τῶν πολιτῶν μετιόντες, ὅπως
ἀποστήσωσιν Ἀθηναίων τὴν πόλιν).
Η ανάμειξη των Αθηναίων και των Λακεδαιμονίων
Τον ίδιο καιρό κατέφθασαν στην Κέρκυρα Αθηναίοι και Κορίνθιοι πρέσβεις.
Οι Αθηναίοι πρέσβεις ήρθαν, γιατί:
α. πληροφορήθηκαν τη συνωμοτική δραστηριότητα των ολιγαρχικών, ανησύχησαν
και φοβήθηκαν για τις εξελίξεις
β. ήθελαν να ενισχύσουν τους δημοκρατικούς
γ. επιδίωκαν να μετατρέψουν την επιμαχία σε συμμαχία και να προσαρτήσουν την
Κέρκυρα στον αθηναϊκό συνασπισμό.
Οι Κορίνθιοι πρέσβεις ήρθαν, γιατί:
α. ήθελαν να παρακολουθήσουν από κοντά τη δράση των απελευθερωμένων
αντρών και να βεβαιωθούν ότι εκπλήρωσαν την υπόσχεσή τους
β. επιδίωκαν να τονώσουν το φρόνημα των ολιγαρχικών του νησιού
γ. απέβλεπαν στην εγκαθίδρυση ολιγαρχικού καθεστώτος στο νησί, στη διάλυση
της επιμαχίας της Κέρκυρας με τους Αθηναίους και στην προσάρτησή της στον
πελοποννησιακό συνασπισμό, (Καὶ ἀφικομένης Ἀττικῆς τε νεὼς καὶ Κορινθίας
πρέσβεις ἀγουσῶν)
Οι αποφάσεις των Κερκυραίων
Οι Κερκυραίοι ύστερα από διαπραγματεύσεις με τους πρέσβεις (καὶ ἐς λόγους
καταστάντων) η εκκλησία του δήμου τους αποφάσισε:
α. Να ανανεώσουν οι Κερκυραίοι την επιμαχία με τους Αθηναίους σύμφωνα με την
ισχύουσα συνθήκη του 433 π.Χ. (ἐψηφίσαντο Κερκυραῖοι Ἀθηναίοις μὲν ξύμμαχοι
εἶναι κατὰ τὰ ξυγκείμενα).
β. Να είναι φίλοι με τους Πελοποννησίους όπως και προηγουμένως (ἐψηφίσαντο
εἶναι Πελοποννησίοις φίλοι ὥσπερ καὶ πρότερον).
Το ψήφισμα αυτό είναι το πρώτο αποτέλεσμα της δράσης των απελευθερωμένων
ολιγαρχικών και εκφράζει την επιθυμία των Κερκυραίων να τηρήσουν ουδέτερη
πολιτική στάση στις σχέσεις τους με τους Αθηναίους και Πελοποννησίους.
Πρόκειται για μια σωστή πολιτική απόφαση και ευφυή διπλωματική κίνηση, που
φαίνεται ότι εκτονώνει την κρίση. Είναι όμως καταδικασμένη σε αποτυχία.
Η κατηγορία και η δίκη κατά του Πειθία
Το ψήφισμα των Κερκυραίων για ουδετερότητα ήταν καταδικασμένο σε αποτυχία
και μόνο προσωρινή συμφιλίωση έφερε. Έτσι οι απελευθερωμένοι ολιγαρχικοί
έσυραν στο δικαστήριο τον Πειθία, εθελοπρόξενο των Αθηναίων και αρχηγό της
δημοκρατικής παράταξης (ἦν γὰρ Πειθίας ἐθελοπρόξενός τε τῶν Ἀθηναίων καὶ τοῦ
δήμου προειστήκει). Τον κατηγορούσαν για προδοσία, αφού πίστευαν πως
προσπαθούσε να υποδουλώσει την πόλη στους Αθηναίους (Καὶ ὑπάγουσιν αὐτὸν
οὗτοι οἱ ἄνδρες ἐς δίκην, λέγοντες Ἀθηναίοις τὴν Κέρκυραν καταδουλοῦν). Η
παραπομπή του σε δίκη έχει πολιτική σκοπιμότητα. Οι ολιγαρχικοί επιδίωκαν με
την ενέργειά τους αυτή να πλήξουν το κύρος του Πειθία και σε περίπτωση
καταδίκης του, να αποδυναμώσουν τους δημοκρατικούς, ενώ οι ίδιοι θα γίνονταν
πιο ισχυροί. Όμως ο Πειθίας αθωώθηκε (ὁ δὲ ἀποφυγών), γεγονός που μαρτυρεί,
ότι ο εκδημοκρατισμός στην Κέρκυρα βρισκόταν σε καλό δρόμο.
Η αντιμήνυση του Πειθία και το αποτέλεσμά της
Ο Πειθίας μετά την αθώωσή του κατήγγειλε και αυτός με τη σειρά του πέντε από
τους πιο πλούσιους ολιγαρχικούς αντιπάλους του (ἀνθυπάγει αὐτῶν τοὺς
πλουσιωτάτους πέντε ἄνδρας). Τους κατηγορούσε ότι έκοβαν συστηματικά τις
φούρκες, που στήριζαν τα κλήματα του τεμένους του Δία και του Αλκίνου, παρά τη
απαγόρευση του νόμου και τις βαρύτατες κυρώσεις για τους ενόχους (φάσκων
τέμνειν χάρακας ἐκ τοῦ τε Διὸς τοῦ τεμένους καὶ τοῦ Ἀλκίνου). Φαινομενικά
λοιπόν τα κίνητρά του ήταν ηθικά, αφού παρουσιαζόταν ως προστάτης του
ιερού άλσους του Δία και του Αλκίνου, και ως υπέρμαχος της ηθικής τάξης.
Ουσιαστικά όμως αυτά ήταν πολιτικά, όπως άλλωστε δείχνει το μεγάλο
ύψος του προστίμου και ο τρόπος της καταβολής του. Ο Πειθίας κινήθηκε
από μικροψυχία, μισαλλοδοξία και εκδικητική μανία. Οι κατηγορούμενοι
κρίθηκαν ένοχοι και καταδικάστηκαν να πληρώσουν βαρύτατο πρόστιμο (ζημία δὲ
καθ’ ἑκάστην χάρακα ἐπέκειτο στατήρ).
Η αντίδραση των καταδικασθέντων και το αίτημά τους
Οι πέντε ολιγαρχικοί δεν αρνήθηκαν να πληρώσουν το πρόστιμο, γεγονός που
επίσης μαρτυρεί την ενοχή τους. Επειδή όμως ήταν δυσβάσταχτο, κατέφυγαν ως
ικέτες στα ιερά και ζήτησαν να μην πληρώσουν ολόκληρη τη χρηματική ποινή,
όπως όριζε ο νόμος, αλλά με δόσεις σε τακτά διαστήματα από τα έσοδα που θα
έπαιρναν από τα κτήματά τους. Όμως ο Πειθίας, που ήταν και βουλευτής, έπεισε
τους Κερκυραίους να εφαρμόσουν το νόμο απορρίπτοντας το αίτημα των
ολιγαρχικών (Ὀφλόντων δὲ αὐτῶν καὶ πρὸς τὰ ἱερὰ ἱκετῶν καθεζομένων διὰ πλῆθος
τῆς ζημίας, ὅπως ταξάμενοι ἀποδῶσιν, ὁ Πειθίας (ἐτύγχανε γὰρ καὶ βουλῆς ὤν)
πείθει ὥστε τῷ νόμῳ χρήσασθαι).
Το πραξικόπημά των ολιγαρχικών και η διαφυγή ελάχιστων δημοκρατικών
Τότε και αυτοί βρέθηκαν σε μεγάλο αδιέξοδο. Μάλιστα εκτίμησαν ότι ο Πειθίας θα
μετέπειθε τους Κερκυραίους να ακυρώσουν το ψήφισμα της ουδετερότητας που
ευνοούσε τους Πελοποννησίους και να εντάξουν την πόλη τους στην αθηναϊκή
συμμαχία (Οἱ δ’ ἐπειδὴ τῷ τε νόμῳ ἐξείργοντο καὶ ἅμα ἐπυνθάνοντο τὸν Πειθίαν,
ἕως ἔτι βουλῆς ἐστί, μέλλειν τὸ πλῆθος ἀναπείσειν τοὺς αὐτοὺς Ἀθηναίοις φίλους τε
καὶ ἐχθροὺς νομίζειν). Γι’ αυτούς λοιπόν τους δύο λόγους κατέφυγαν στη βία και
έδρασαν συνωμοτικά. Οπλίστηκαν με εγχειρίδια, μπήκαν ξαφνικά στη βουλή και
σκότωσαν τον Πειθία και άλλους 60 περίπου βουλευτές και πολίτες της
δημοκρατικής παράταξης (ξυνίσταντό τε καὶ λαβόντες ἐγχειρίδια ἐξαπιναίως ἐς τὴν
βουλὴν ἐσελθόντες τόν τε Πειθίαν κτείνουσι καὶ ἄλλους τῶν τε βουλευτῶν καὶ
ἰδιωτῶν ἐς ἑξήκοντα). Λίγοι μόνο ομοϊδεάτες του Πειθία γλίτωσαν καταφεύγοντας
στην αθηναϊκή τριήρη (οἱ δέ τινες τῆς αὐτῆς γνώμης τῷ Πειθίᾳ ὀλίγοι ἐς τὴν Ἀττικὴν
τριήρη κατέφυγον ἔτι παροῦσαν).
Τα αίτια του πραξικοπήματος
- το υπέρογκο χρηματικό πρόστιμο που επιβλήθηκε στους ενόχους ύστερα από
την καταδίκη τους.
- η επιμονή του Πειθία να εφαρμοστεί ο νόμος που καθόριζε την εφάπαξ καταβολή
του ποσού, γεγονός που απέρριπτε το αίτημά τους για διακανονισμό και εξόφληση
του προστίμου με δόσεις.
- οι εκτιμήσεις τους ότι ο Πειθίας, με την πολιτική δύναμη που διέθετε και το κύρος
του μετά την αθώωσή του, θα έπειθε τους Κερκυραίους να ακυρώσουν το ψήφισμα
της ουδετερότητας που ευνοούσε τους Πελοποννησίους και να εντάξουν την πόλη
τους στην αθηναϊκή συμμαχία.
ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΑ
1. Να βρείτε τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια
οι παρακάτω λέξεις:
φυγάς
αγωγός
τομή
εξόφληση
τάγμα
απόδοση
καλότυχος
πεποίθηση
εύχρηστος
σύλληψη
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
1. Ποια γλωσσική ιδιαιτερότητα του Θουκυδίδη παρατηρείτε στις παρακάτω
λέξεις; ἔπρασσον, ξυγκείμενα, ξύμμαχοι, ξυνίσταντο, ἐσελθόντες.
2. Να αντικαταστήσετε χρονικά τον παρακάτω τύπο: ἔπρασσον.
3. κατέφυγον: Να αναγνωριστεί και να αντικατασταθεί σε όλες τις εγκλίσεις
του ίδιου χρόνου χωρίς να αλλάξετε το πρόσωπο και τον αριθμό.
4. οὗτοι: Να κλιθεί και στους δυο αριθμούς στο γένος που ήδη βρίσκεται.
5. Να κάνετε εγκλιτική αντικατάσταση στους παρακάτω τύπους: ὑπάγουσιν,
πείθει.
6. Να αντικατασταθούν χρονικά τα παρακάτω απαρέμφατα: καταδουλοῦν,
ἀναπείσειν, χρήσασθαιΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ
Στα κεφάλαια 71-73 περιγράφονται:
Οι ενέργειες των ολιγαρχικών μετά το πραξικόπημα και η δικαιολόγηση των
πράξεων τους
Η πρόταση για ουδετερότητα της Κέρκυρας
Ο εξαναγκασμός του λαού για επικύρωση της πρότασης των ολιγαρχικών
Η αποστολή πρέσβεων στην Αθήνα
Η αντίδραση των Αθηναίων
Η άφιξη Λακεδαιμόνιων πρέσβεων στην Κέρκυρα και το αποτέλεσμά της
Οι περιοχές της πόλης που κατέλαβαν οι δύο αντίπαλοι
Η οργάνωση και η αναζήτηση συμμάχων από τις δύο παρατάξεις
Οι ενέργειες των ολιγαρχικών μετά το πραξικόπημα και η δικαιολόγηση των πράξεων τους
Οι πέντε ολιγαρχικοί μετά το πραξικόπημα και τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας συγκάλεσαν τους Κερκυραίους και τους έδωσαν εξηγήσεις για τις πράξεις τους. Καθησύχασαν τους φοβισμένους δημοκρατικούς και διαβεβαίωσαν όλους τους πολίτες ότι αυτό που έκαναν ήταν το καλύτερο για την πόλη τους, αφού δεν επρόκειτο πια να υποδουλωθούν στους Αθηναίους. Ζήτησαν λοιπόν πολιτική στήριξη από το λαό για τη νομιμοποίηση των αυθαιρεσιών τους. Έτσι, συγκάλεσαν την συνέλευση του λαού και παρουσιάστηκαν ως προστάτες και σωτήρες της
πατρίδας. Με αυτό τον τρόπο πρόλαβαν πιθανές αντιδράσεις των δημοκρατικών.
Η πρόταση για ουδετερότητα της Κέρκυρας
Στη συνέχεια υπέδειξαν στους συμπολίτες τους τη στάση που έπρεπε να τηρούν απέναντι στους Αθηναίους και Πελοποννησίους: να τους δέχονται αν έρχονται με ένα πλοίο, να θεωρούν όμως εχθρική ενέργεια την αποστολή περισσότερων δυνάμεων. Η πρότασή τους αυτή τονίζει ουσιαστικά την αναγκαιότητα για τήρηση ουδετερότητας. Έτσι, η Κέρκυρα θα μείνει μακριά από τις συγκρούσεις του Πελοποννησιακού πολέμου. Η πρότασή τους λοιπόν ήταν συμφέρουσα για την Κέρκυρα. Ωστόσο, δεν αναιρεί τον αρχικό τους σκοπό, που ήταν να επιβάλουν
ολιγαρχικό καθεστώς στην Κέρκυρα και σταδιακά να προσαρτήσουν το νησί στην Κόρινθο.
Ο εξαναγκασμός του λαού για επικύρωση της πρότασης των ολιγαρχικών
Ύστερα, οι ολιγαρχικοί ασκώντας ψυχολογική βία και τρομοκρατία στο λαό τον ανάγκασαν να επιβεβαιώσει την απαίτησή τους αυτή. Έτσι, αφαίρεσαν την ελευθερία στη λήψη των αποφάσεων. Επέβαλαν αυθαίρετα τη δική τους θέση και έδειξαν τις αυταρχικές διαθέσεις τους στην άσκηση της εξουσίας. Τέλος, έδειξαν
αντιφατική συμπεριφορά, αφού συγκάλεσαν την εκκλησία του δήμου, αλλά δέσμευσαν την έκφραση του λαού.
Ποιόν ευνοούσε και ποιόν έβλαπτε το ψήφισμα;
Το ψήφισμα αυτό έθιγε το οικονομικά συμφέροντα των Αθηναίων, γιατί η επιμαχία με την Κέρκυρα, τους απέδιδε κέρδη. Έπληττε επίσης το πολιτικά και στρατιωτικά συμφέροντά τους, αφού αποδυνάμωνε την επιρροή τους στην Κέρκυρα και ματαίωνε την πλήρη ένταξη του νησιού στην αθηναϊκή συμμαχία. Αντίθετα,
ευνοούσε τους Λακεδαιμόνιους, καθώς κάθε μείωση της αθηναϊκής δύναμης ήταν προς όφελός τους. Φυσικά εξυπηρετούσε και το συμφέροντα των Κερκυραίων ολιγαρχικών, επειδή εδραιώνονταν στην εξουσία.
Η αποστολή πρέσβεων στην Αθήνα
Αφού εκβίασαν το λαό, αμέσως έστειλαν πρέσβεις στους Αθηναίους με διπλό
σκοπό:
α. να εξηγήσουν σ’ αυτούς ότι οι τρέχουσες εξελίξεις στην Κέρκυρα και η απόφαση για αυστηρή ουδετερότητα του νησιού συνέφερε και στους ίδιους.
β. να πείσουν τους ομοϊδεάτες του Πειθία, που είχαν καταφύγει στην Αθήνα, να μην προβούν σε εχθρικές ενέργειες, γιατί τότε θα εκδηλωνόταν αντεκδίκηση των Αθηναίων εναντίον των Κερκυραίων.
Η αντίδραση των Αθηναίων
Όταν έφτασαν στην Αθήνα οι πρέσβεις των ολιγαρχικών, η αντίδραση των Αθηναίων ήταν άμεση και δυναμική: τους συνέλαβαν ως υποκινητές της στάσης και τους μετέφεραν στην Αίγινα για ασφάλεια. Η σύλληψη των πρέσβεων, που
θεωρούνταν πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα, ήταν βέβαια αντίθετη με τους τότε κανόνες του «διεθνούς δικαίου» δικαιολογείται όμως αφού δεν εκπροσωπούσαν τη νόμιμη κυβέρνηση. Εξάλλου και οι ίδιοι έδειξαν ανάρμοστη συμπεριφορά και παραβίασαν τους καθιερωμένους άγραφους κανόνες της φιλοξενίας ασκώντας προπαγάνδα στους φυγάδες. Όσους μάλιστα από αυτούς οι πρέσβεις έπεισαν, τους μετέφεραν οι Αθηναίοι επίσης στην Κέρκυρα. Προφανώς οι αρχές της Αθήνας δεν ικανοποιήθηκαν ούτε από τις εξελίξεις στην Κέρκυρα ούτε από τις εξηγήσεις
και τη στάση των πρέσβεων. Έτσι, απέτυχε η διπλωματία των Κερκυραίων ολιγαρχικών.
Η άφιξη Λακεδαιμονίων πρέσβεων στην Κέρκυρα και το αποτέλεσμά της
Ενώ οι Αθηναίοι συνελάμβαναν τους απεσταλμένους στην πόλη, τους πρέσβεις των Κερκυραίων ολιγαρχικών, όπως και δημοκρατικούς Κερκυραίους φυγάδες και τους μετέφεραν στην Αίγινα, κατέφθασε στην Κέρκυρα ένα κορινθιακό πλοίο με Λακεδαιμόνιους πρέσβεις. Η άφιξη αυτών σηματοδοτεί την ανάμειξη της Σπάρτης στα γεγονότα της Κέρκυρας και την κλιμάκωση του εμφυλίου. Οι ολιγαρχικοί βρήκαν την υποστήριξη και την ευκαιρία που περίμεναν. Έτσι, επιτέθηκαν
αιφνιδιαστικά στους δημοκρατικούς και τους νίκησαν.
Οι περιοχές της πόλης που κατέλαβαν οι δύο αντίπαλοι
Οι δημοκρατικοί μετά την ήττα τους ανασυντάχτηκαν και κατέλαβαν την ακρόπολη, τα ψηλά μέρη της πόλης και το Υλλαϊκό λιμάνι, ενώ οι ολιγαρχικοί την αγορά, τα χαμηλά μέρη και το λιμάνι του Αλκίνου. Οι δύο αντιμαχόμενες πολιτικές παρατάξεις οργανώνονται καλύτερα και κλιμακώνουν τη δράση τους. Όλη αυτή η έντονη κινητικότητά τους δείχνει την εκδικητική διάθεση και τη μανία για την επικράτηση.
Η οργάνωση και η αναζήτηση συμμάχων από τις δύο παρατάξεις
Οι αντίπαλοι καταλάβαιναν ότι ήταν σχεδόν ισοδύναμοι και ότι το αποτέλεσμα της αναμέτρησης δεν είχε ακόμα κριθεί. Προσκάλεσαν λοπόν για βοήθεια τους δούλους δίνοντας την υπόσχεση, ότι θα τους ελευθερώσουν. Το κίνητρο αυτό ήταν πολύ δελεαστικό, αφού ήταν άθλιες οι συνθήκες διαβίωσης για την τάξη αυτή. Έτσι σε όποια πολιτική παράταξη θα εντάσσονταν, αυτή θα νικούσε.
Οι περισσότεροι από αυτούς συντάχτηκαν με το μέρος των δημοκρατικών για τους
εξής λόγους:
α. Ιδεολογικά και κοινωνικά ένιωθαν πιο κοντά στους δημοκρατικούς, αφού οι ολιγαρχικοί πίεζαν και τους δύο.
β. Από την εμπειρία τους θεωρούσαν τους δημοκρατικούς πιο αξιόπιστους και φιλάνθρωπους, γιατί οι άλλοι ήταν αυταρχικοί.
γ. Ίσως καταλάβαιναν ότι η έκβαση του εμφυλίου θα ήταν θετική για τους δημοκρατικούς· έτσι και οι ίδιοι προσδοκούσαν, ότι θα αλλάξει η ζωή τους προς το καλύτερο.
Τότε οι ολιγαρχικοί, επειδή διαπίστωσαν ότι υστερούσαν, κάλεσαν για βοήθειά τους οχτακόσιους μισθοφόρους από την Ήπειρο, για να εξισωθούν αριθμητικά με τους αντιπάλους τους. Η κινητοποίηση για τον προσεταιρισμό των δούλων με την υπόσχεση της ελευθερίας και η πρόσληψη μισθοφόρων δείχνουν την απεγνωσμένη προσπάθεια των δύο παρατάξεων για επικράτηση, την ένταση της αντιπαράθεσης και την αγωνία τους για τη νίκη