Μάθημα : Λατινικά Β΄Λυκείου

Στην πρώτη αυτή ενότητα, οι μαθητές εξοικειώνονται με το λατινικό αλφάβητο, τους κανόνες προφοράς και τη δομή της γλώσσας. Μέσα από ένα σύντομο κείμενο, γίνεται η πρώτη επαφή με τη μετάφραση. Στο κομμάτι της γραμματικής, αναλύονται τα ουσιαστικά της Α' κλίσης, τα ρήματα στην Οριστική Ενεστώτα (Α' συζυγία) και το ρήμα sum (είμαι), ενώ στο συντακτικό εξετάζονται οι θεμελιώδεις έννοιες του Υποκειμένου και του Κατηγορουμένου και η χρήση των πτώσεων. Είναι το πρώτο, καθοριστικό βήμα για να κατανοηθεί η λογική του μαθήματος.

Στη δεύτερη ενότητα, οι μαθητές γνωρίζουν τον μυθικό ήρωα Αινεία και παρακολουθούν τα πρώτα του βήματα στην Ιταλία μετά την πτώση της Τροίας. Στο κομμάτι της γλώσσας, το μάθημα εστιάζει στη Β' κλίση (αρσενικά ουσιαστικά). Επίσης, οι μαθητές διδασκονται την χρήση των πτώσεων και την κλίση της προσωπικής αντωνυμίας

Στην τρίτη ενότητα, αναλύουμε τον γνωστό ελληνικό μύθο του Περσέα και της Ανδρομέδας μέσα από το λατινικό κείμενο. Οι μαθητές εξοικειώνονται σε επίπεδο γραμματικής με την οριστική ενεστώτα Ε.Φ. και στο συντακτικό διδάσκονται την χρήση της δοτικής ως συμπλήρωμα ρήματος εχθρικής ή φιλικής διάθεσης και την χρήση της αφαιρετικής ως επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει εσωετρικό αίτιο και το μέσο.

Στην τέταρτη ενότητα, οι μαθητές μελετούν τα ήθη και τις παραδοσιακές αξίες που χαρακτήριζαν τους αρχαίους Ρωμαίους στην ιδιωτική και δημόσια ζωή τους. Οι μαθητές σε επίπεδο γραμματικής διδάσκονται την κλίση των ουσιαστικών ουδετέρου γένους β΄κλίσης και της δεικτικής αντωνυμίας is- ea-id, ενώ γίνεται η πρώτη επαφή με ιστορικό χρόνο, καθώς διδάσκεται ο Παρατατικός του ρήματος sum και των ρημάτων της Α' συζυγίας. Σε επίπεδο συντακτικού διδάσκεται η εκφορά της αλληλοπάθειας. 

Στην πέμπτη εντερογενέςότητα, οι μαθητές γνωρίζουν τον Σίλιο Ιταλικό και τον απόλυτο σεβασμό του προς τον εθνικό ποιητή της Ρώμης, τον Βιργίλιο. Στο κομμάτι της γραμματικής, το μάθημα ολοκληρώνει τη δομή της Β' κλίσης με τα ουσιαστικά σε -er και τη λέξη vir και το ετερογενές locus και διδάσκονυαι οι κτητικές αντωνυμίες suus, sua, suum.  Επίσης, οι μαθητές διδάσκονται την κλίση της οριστικής παρατατικού β΄συζυγίας. Σε επίπεδο συντακτικού οι μαθητές διδάσκονται την εκφορά της αυτοπάθειας, την αφαιρετική του χρόνου και την παράθεση και την επεξήγηση.

Στην έκτη ενότητα, οι μαθητές έρχονται  σε επαφή με τους στοχασμούς του Κικέρωνα εμβαθύνουν στην πολιτική σκέψη των Ρωμαίων  για τον ρόλο των νόμων και των δικαστών για τη δικαιοσύνη και την ελευθερία. Στο επίπεδο της γλώσσας, το μάθημα αποτελεί ορόσημο, καθώς εισάγει τη Γ' κλίση ουσιαστικών, η οποία περιλαμβάνει λέξεις και από τα τρία γένη. Παράλληλα, οι μαθητές διδάσκονται την κλίση του πολύ συχνού ρήματος possum (μπορώ) κτωνυμίας αι της αναφορικής αντωνυμίας qui-quae- quod. Σε επίπεδο  συντακτικού οι μαθητές έρχνται σε επαφή με την χρήση της γενικής αντικειμενικής και υποκειμενικής ως ετεροτωτων ονοματικών προσδιορισμών και με την σύνταξη του ρήματος possum με  τελικό απαρέμφατο

Η 7η ενότητα του σχολικού βιβλίου αποτελεί απόσπασμα από το έργο του Ιουλίου Καίσαρα «De Bello Gallico», όπου περιγράφεται η στρατηγική εγκατάσταση των λεγεώνων σε χειμερινά στρατόπεδα στη Γαλατία λόγω έλλειψης σιταριού, και οι προειδοποιήσεις του προς τους στρατιώτες για τις εφορμήσεις των εχθρών. Σε επίπεδο γραμματικής συνεχίζεται η διδασκαλία των ουσιαστικών Γ΄κλίσης (ισοσύλλαβα αρσενικά/θηλυκά σε -is όπως hostis, collis, caedes, το ελλειπτικό vis και ουδέτερα). Επίσης διδάσκεται η δεικτική αντωνυμία hic, haec, hoc. και τα απόλυτα αριθμητικά επίθετα (quattuor και η κλίση του tres, tria). Στο συντακτικο οι μαθητές διδάσκονται την χρήση του τελικού  και ειδικού  απαρεμφάτου, το φαινόμενο της ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας  και την διαφορά στη συντακτική συμπεριφορά των ρημάτων iubeo (διατάζω + αιτιατική) και impero (διατάζω + δοτική).

Το απόσπασμα βασίζεται σε μια ιδιαίτερα ευχάριστη επιστολή του Πλίνιου του Νεότερου προς τον φίλο του και ιστορικό Τάκιτο, όπου του εξηγεί πώς η ηρεμία και η απομόνωση του δάσους κατά τη διάρκεια του κυνηγιού δεν φέρνουν μόνο θηράματα, αλλά αποτελούν την καλύτερη έμπνευση για γράψιμο. Στο επίπεδο της γραμματικής, το μάθημα εισάγει τον χρόνο Μέλλοντα για τις δύο πρώτες συζυγίες των ρημάτων, ενώ επεκτείνει τις γνώσεις των μαθητών στη Γ' κλίση, παρουσιάζοντας τα ουδέτερα ουσιαστικά και τα τριτόκλιτα επίθετα. Στο συντακτικό, δίνεται έμφαση στη λειτουργία του απαρεμφάτου ως υποκειμένου σε απρόσωπη σύνταξη, καθώς και στον εντοπισμό των ειδικών απαρεμφάτων.

Το κείμενο πραγματεύεται ένα κομβικό ιστορικό γεγονός: την ανατροπή του τελευταίου και τυραννικού βασιλιά της Ρώμης, Ταρκύνιου του Υπερήφανου, μετά την τραγική θυσία της Λουκρητίας, την εξέγερση του λαού υπό τον Ιούνιο Βρούτο και τη γέννηση της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας (Res Publica) με την εκλογή των δύο πρώτων υπάτων (consules). Στο επίπεδο της γλώσσας, το μάθημα ολοκληρώνει το βασικό σύστημα των ρημάτων, εισάγοντας τις δύο τελευταίες συζυγίες (Γ' και Δ') στον Ενεστώτα και τον Παρατατικό, μαζί με τα απαρέμφατά τους. Παράλληλα, οι μαθητές εξοικειώνονται με τη χρήση των αντωνυμιών ille και ipse και ανακαλύπτουν την διαφορά ανάμεσα στις αντωνυμίες ille, ipse και hic.

Στη δέκατη ενότητα, οι μαθητές έρχονται σε επαφή με τον πυρήνα της ρωμαϊκής μυθολογίας και ιδεολογίας, παρακολουθώντας την προφητεία του Δία για την ίδρυση της Ρώμης. Στο επίπεδο της γραμματικής, το μάθημα απαιτεί αυξημένη προσοχή, καθώς διδάσκεται η οριστική  μέλλοντα Ε.Φ. της Γ' και Δ' συζυγίας και τους ρήματος sum, καθώς και η κλίση του ρήματος fero στην οριστική ενεστώτα, παρατατικού και μέλλοντα, καθώς και σχηματισμός του απαρεμφάτου του ρήματος στον ενεστώτα Ε.Φ. Οι καταλήξεις αυτώαν των ρημάτων διαφέρουν ριζικά από εκείνες των προηγούμενων συζυγιών και αποτελούν συχνό σημείο σύγχυσης στις εξετάσεις. Στο συντακτικό, συνεχίζεται η εξάσκηση στους εμπρόθετους προσδιορισμούς και στη λειτουργία της αφαιρετικής πτώσης.

Το κείμενο παρακολουθεί την εντυπωσιακή στρατιωτική πορεία του Αννίβα, από την κατάληψη του Σαγούντου και την επική διάσχιση των Άλπεων με τους ελέφαντες, μέχρι τις μεγάλες ήττες που προκάλεσε στους Ρωμαίους (με αποκορύφωμα τη μάχη των Καννών) και την τελική του ήττα στη Ζάμα από τον Σκιπίωνα. Σε επίπεδο γραμματικής,  οι μαθητές διδάσκονται για πρώτη φορά τον σχηματισμό του Παρακειμένου (για  τα ρήματα α΄, β΄ και δ΄συζυγίας και του ρήματος  sum) και έρχονται σε επαφή με τον σχηματισμό την Αρχικών Χρόνων της Λατινικής στην Ενεργητική Φωνή.

Σε επίπεδο συντακτικού διδάσκονται τις χρονικές προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους postquam, ubi και simul και εκφράζουν το προτερόχρονο.

Το κείμενο εστιάζει στην αυθόρμητη αντίδραση της μικρής Τερτίας για την απώλεια του κατοικίδιού της και την πολιτική/στρατιωτική ερμηνεία του γεγονότος από τον πατέρα της ως οιωνού νίκης. Σε επίπεδο γραμματικής ολοκληρώνεται η διδασκαλία της οριστικής παρακειμένου γ΄συζυγίας.

Το κείμενο περιγράφει πώς ο Ρωμαίος αξιωματικός και λόγιος Σουλπίκιος Γάλλος, λίγο πριν από την κρίσιμη μάχη της Πύδνας (168 π.Χ.), εξήγησε επιστημονικά στους στρατιώτες μια επικείμενη έκλειψη σελήνης. Με αυτόν τον τρόπο, τους γλίτωσε από τον πανικό της δεισιδαιμονίας που θα μπορούσε να τους οδηγήσει σε ήττα. Σε επίπεδο γραμματικής, το μάθημα αποτελεί ορόσημο, καθώς ολοκληρώνεται το σύστημα των χρόνων της Ενεργητικής Φωνής με τη διδασκαλία του Υπερσυντέλικου και του Συντελεσμένου Μέλλοντα.Επίσης, οι μαθητές διδάσκονται στην δ΄ κλίση ουσιαστικών (αρσενικά/θηλυκά σε -us και ουδέτερα σε -u).Σε επίπεδο συντακτικού οι μαθητές έρχονται σε επαφή με την εμπρόθετη εκφορά του εξωτερικού αναγκαστικού αιτίου)

Στη δέκατη τέταρτη ενότητα, οι μαθητές επεξεργάζονται τη γεμάτη μυστήριο ιστορία του Κάσσιου από την Πάρμα, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος με ένα φοβερό νυχτερινό όραμα στην Αθήνα που προμηνύει την θανατική του καταδίκη. Σε επίπεδο γραμματικής οι μαθητές διδάσκονται την κλίση των ουσιαστικών της ε΄κλίσης, της δεικτικής αντωνυμίας και των ρηματων γ΄συζυγίας - io (capio). Σε επίρεδο συντακτικού οι μαθητές διδάσκνται ττην εκφορά της ιδιότητας ως ετερόπτωτου ονοματικού προσδιορισμού (γενική και αφαιρετική της ιδιότητας) και τις χρονικές προτάσεις που εισάγονται με τον αντίστροφο cum.

Στο απόσπμα φαίνεται ο  θαυμασμός και η έκπληξη του Καίσαρα για τον σκληραγωγημένο τρόπο ζωής των αρχαίων Γερμανών. Οι μαθητές διδάσκονται στην γραμματική την οριστική ενεστώτα Παθητικής Φωνής Α΄, Β΄και Δ΄ συζυγίας και τον σχηματισμό των αντίστοιχων απαρεμαφάτων ενεστώτα παθητικής φωνής και έρχονται σε επαφή με τα αποθετικά ρήματα και τον σχηματισμό των Αρχικών Χρόνων Παθητικής Φωνής. Στο συνταικτικό διδάσκονται την εκφορά του ποιητικού αιτίου,  την σύνταξη των ρημάτων iubeo, prohibeo, sino  με απαρέμφατο ενεργητικής και παθητικής φωνής και τις χρονικές προτάσεις που εισάγονται με τον επαναληπτικό cum, ενώ εξασκούνται στη μετατροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητικής φωνής.