Περιγραφή Μαθήματος
ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ
ΤΗΣ Β΄ΤΑΞΗΣ
ΤΟΥ 40ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΘΗΝΑΣ
από 1/4/20 έως 10/4/20
(ΒΙΒΛΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 104)
Συχνά λέγεται ότι ζούμε στην ψηφιακή εποχή. Πολλές από τις συσκευές που χρησιμοποιούμε στο σπίτι μας είναι ψηφιακές, όπως για παράδειγμα: η συσκευή αναπαραγωγής δίσκων DVD ή CD, τα ψηφιακά θερμόμετρα ή τα ψηφιακά ρολόγια.
- Τι εννοούμε με τον όρο «ψηφιακός»;
- Πότε μια συσκευή είναι ψηφιακή;
- Γιατί ο υπολογιστής χαρακτηρίζεται ως ψηφιακή μηχανή;
- Τι σημαίνει ότι τα δεδομένα μας αποθηκεύονται σε ψηφιακή μορφή;
Στο Κεφάλαιο αυτό θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε περισσότερα για τον όρο «ψηφιακός» καθώς και για τις αρχές στις οποίες έχει βασιστεί η κατασκευή του υπολογιστή.

(ΒΙΒΛΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 109).
Οι υπολογιστές αποτελούνται από διάφορα μέρη. Με μια πρώτη ματιά μπο¬ρούμε εύκολα να ξεχωρίσουμε τις περιφερειακές συσκευές ενός υπολογιστή, όπως το πληκτρολόγιο και το ποντίκι. Στο εσωτερικό, όμως, της Κεντρικής Μονάδας κρύβονται τα σημαντικότερα εξαρτήματά του.
- Τι θα βλέπαμε άραγε στο εσωτερικό του, αν ανοίγαμε το κουτί του υπολογιστή;
- Από ποια βασικά μέρη αποτελείται εσωτερικά ο υπολογιστής;
- Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε τη χρησιμότητα των εσωτερικών μερών του υπολογιστή;
Στο Κεφάλαιο αυτό θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε τις αρχές στις οποίες έχει βασιστεί η κατασκευή του ηλεκτρονικού υπολογιστή.
Ψηφιακος ΚΟΣΜΟΣ
40ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ | ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Από τον φυσικό στον ψηφιακό κόσμο
Πώς ο υπολογιστής αναπαριστά γράμματα, αριθμούς και σύμβολα
1. Δύο διαφορετικοί κόσμοι
Εμείς οι άνθρωποι ζούμε σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορίες. Μιλάμε, γράφουμε,
διαβάζουμε, βλέπουμε εικόνες και ακούμε ήχους. Χρησιμοποιούμε γράμματα για να
σχηματίζουμε λέξεις και αριθμούς για να κάνουμε υπολογισμούς.
Όταν δημιουργήσαμε τους υπολογιστές, προέκυψε ένα σημαντικό πρόβλημα: πώς θα
μπορούσαμε να μεταφέρουμε τις πληροφορίες του ανθρώπινου κόσμου στον
ηλεκτρονικό κόσμο του υπολογιστή;
Ο υπολογιστής δεν αντιλαμβάνεται τα γράμματα όπως εμείς. Δεν βλέπει το γράμμα Α
και δεν καταλαβαίνει από μόνος του τι σημαίνει. Χρειάζεται έναν διαφορετικό τρόπο
για να το αναπαραστήσει, να το επεξεργαστεί και να το αποθηκεύσει. Έτσι
δημιουργήσαμε την ψηφιακή αναπαράσταση της πληροφορίας.
Σκέψου και απάντησε: Γιατί δεν μπορούμε να βάλουμε απλώς ένα γράμμα μέσα σε ένα
ηλεκτρονικό κύκλωμα όπως το γράφουμε στο τετράδιό μας;
2. Η μεγάλη ιδέα: δύο καταστάσεις
Τα ηλεκτρονικά κυκλώματα μπορούν να ξεχωρίζουν δύο διαφορετικές καταστάσεις. Για
να το καταλάβουμε, ας φανταστούμε έναν απλό διακόπτη: μπορεί να είναι κλειστός και
να περνάει ρεύμα ή ανοιχτός και να μην περνάει ρεύμα.
Κατάσταση
Συμβολισμός
Κλειστός διακόπτης – περνάει ρεύμα
1
Ανοιχτός διακόπτης – δεν περνάει
ρεύμα
0
Για ευκολία, συμβολίζουμε τις δύο καταστάσεις με τα ψηφία 0 και 1. Στην
πραγματικότητα, τα ηλεκτρονικά κυκλώματα συνήθως ξεχωρίζουν διαφορετικές
στάθμες ηλεκτρικής τάσης. Ο διακόπτης είναι ένα απλό παράδειγμα για να
καταλάβουμε την ιδέα.
Τα 0 και 1 ονομάζονται δυαδικά ψηφία.
Πληροφορική · Β΄ Γυμνασίου | Ψηφιακή αναπαράσταση χαρακτήρων
3. Τι είναι το bit;
Κάθε δυαδικό ψηφίο, δηλαδή κάθε 0 ή 1, ονομάζεται bit. Είναι η μικρότερη μονάδα
ψηφιακής πληροφορίας. Ένα bit μπορεί να έχει μόνο δύο πιθανές τιμές: 0 ή 1.
Σκέψου και απάντησε: Πώς θα αναπαραστήσουμε πολλά διαφορετικά γράμματα, αν
έχουμε μόνο δύο ψηφία;
Η λύση είναι να συνδυάσουμε πολλά bit μεταξύ τους!
4. Τι είναι το byte;
Όταν βάλουμε οκτώ bit στη σειρά, δημιουργούμε ένα byte. Άρα: 1 byte = 8 bit.
bit 1
bit 2
bit 3
bit 4
bit 5
bit 6
bit 7
bit 8
0 1 0 0 0 0 0 1
Φανταστείτε οκτώ μικρούς διακόπτες στη σειρά. Ο καθένας μπορεί να έχει δύο
καταστάσεις. Με έναν διακόπτη έχουμε 2 συνδυασμούς, με δύο έχουμε 4, με τρεις 8. Με
οκτώ έχουμε 2⁸ = 256 διαφορετικούς συνδυασμούς!
Σκέψου και απάντησε: Πόσους διαφορετικούς συνδυασμούς μπορούμε να φτιάξουμε
με δύο bit; Δοκιμάστε να τους γράψετε όλους.
5. Πώς ένας συνδυασμός γίνεται γράμμα;
Αφού μπορούμε να δημιουργούμε διαφορετικούς συνδυασμούς από 0 και 1, μπορούμε
να συμφωνήσουμε ότι ένας συγκεκριμένος αριθμός θα αντιστοιχεί σε έναν
συγκεκριμένο χαρακτήρα.
Για παράδειγμα, στον κώδικα ASCII, το λατινικό κεφαλαίο A αντιστοιχεί στον αριθμό 65.
Αν γράψουμε τον αριθμό 65 με οκτώ δυαδικά ψηφία, παίρνουμε: 01000001.
Χαρακτήρας
Αριθμός
Δυαδική αναπαράσταση 8
bit
Λατινικό A
65
01000001
Λατινικό B
Λατινικό C
66
67
01000010
01000011
Η ακολουθία 01000001 δεν μοιάζει καθόλου με το γράμμα A. Κι όμως το αναπαριστά,
επειδή έχουμε συμφωνήσει αυτή την αντιστοιχία. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται
κωδικοποίηση.
Πληροφορική · Β΄ Γυμνασίου | Ψηφιακή αναπαράσταση χαρακτήρων
Προσοχή: το λατινικό A και το ελληνικό Α μοιάζουν στην όψη, αλλά είναι διαφορετικοί
χαρακτήρες και έχουν διαφορετικούς κωδικούς στο Unicode.
6. Από τον ASCII στο Unicode
Για να αναγνωρίζουν οι υπολογιστές τους ίδιους χαρακτήρες, χρειάζονται κοινούς
κανόνες. Ένας σημαντικός παλαιότερος κώδικας είναι ο ASCII. Ο βασικός ASCII
χρησιμοποιεί 7 bit, δηλαδή 128 διαφορετικούς κωδικούς, για λατινικά γράμματα,
αριθμούς, σύμβολα και χαρακτήρες ελέγχου. Αργότερα εμφανίστηκαν διάφορες
επεκτάσεις των 8 bit, με 256 πιθανούς κωδικούς.
Όμως ο κόσμος μας έχει πολλές γλώσσες: ελληνικά, κινεζικά, αραβικά και πολλές ακόμη.
Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε σήμερα το Unicode, ένα πολύ μεγαλύτερο σύστημα που
αντιστοιχίζει χαρακτήρες από πολλές γλώσσες και πολλά σύμβολα σε μοναδικούς
αριθμούς.
Το Unicode ορίζει ποιος αριθμός αντιστοιχεί σε κάθε χαρακτήρα. Κωδικοποιήσεις όπως
UTF-8 και UTF-16 ορίζουν πώς γράφουμε αυτούς τους αριθμούς σε byte. Δεν χρειάζεται
να απομνημονεύσουμε τις τεχνικές λεπτομέρειες για να καταλάβουμε τη βασική ιδέα.
Σκέψου και απάντησε: Γιατί δεν αρκούσε ο παλιός βασικός ASCII για όλες τις γλώσσες
του κόσμου;
7. Τι συμβαίνει όταν πατάμε το Α στο Word;
Ας ανοίξουμε το Word και ας πατήσουμε το πλήκτρο Α. Το πληκτρολόγιο στέλνει
ηλεκτρονικά την πληροφορία για το πλήκτρο που πατήσαμε. Το λειτουργικό σύστημα,
λαμβάνοντας υπόψη τη γλώσσα του πληκτρολογίου, αναγνωρίζει ποιον χαρακτήρα
θέλουμε. Το Word προσθέτει τον χαρακτήρα στο κείμενό μας σε ψηφιακή μορφή.
Πώς όμως εμφανίζεται το γράμμα στην οθόνη; Το Word χρησιμοποιεί μια
γραμματοσειρά, όπως η Arial. Κάθε γραμματοσειρά περιέχει ψηφιακές περιγραφές των
σχημάτων των γραμμάτων. Τα συγκεκριμένα σχήματα ονομάζονται γλυφές.
Ο υπολογιστής χρησιμοποιεί τη γλυφή που αντιστοιχεί στον χαρακτήρα και υπολογίζει
ποια πολύ μικρά σημεία της οθόνης —τα εικονοστοιχεία ή pixels— πρέπει να πάρουν το
κατάλληλο χρώμα, ώστε να σχηματιστεί το γράμμα.
Βήμα
Τι συμβαίνει
1
Πατάμε το πλήκτρο Α
2
Αναγνωρίζεται ο χαρακτήρας με βάση τη
Πληροφορική · Β΄ Γυμνασίου | Ψηφιακή αναπαράσταση χαρακτήρων
γλώσσα πληκτρολογίου
3
Το Word κρατά τον χαρακτήρα ψηφιακά
4
5
Η γραμματοσειρά παρέχει το σχήμα του
γράμματος (γλυφή)
Τα pixels της οθόνης σχηματίζουν το
ορατό Α
Έτσι, άλλο πράγμα είναι ο κωδικός του χαρακτήρα και άλλο το σχέδιό του. Μπορούμε
να αλλάξουμε γραμματοσειρά χωρίς να αλλάξουμε τον ίδιο τον χαρακτήρα.
8. Τι μάθαμε;
Ο υπολογιστής χρειάζεται έναν ψηφιακό τρόπο να αναπαριστά τις πληροφορίες του
ανθρώπινου κόσμου.
Δύο διαφορετικές καταστάσεις συμβολίζονται με 0 και 1.
Κάθε δυαδικό ψηφίο είναι ένα bit. Οκτώ bit είναι ένα byte.
Με 8 bit μπορούμε να σχηματίσουμε 256 διαφορετικούς συνδυασμούς.
Η κωδικοποίηση αντιστοιχίζει χαρακτήρες σε αριθμητικούς κωδικούς.
Ο βασικός ASCII χρησιμοποιεί 7 bit. Το Unicode καλύπτει πολλές γλώσσες και
σύμβολα.
Ο κωδικός ενός χαρακτήρα διαφέρει από το σχέδιό του (γλυφή), το οποίο
εμφανίζεται στην οθόνη με pixels.
9. Ερωτήσεις κατανόησης
1. Γιατί χρειαζόμαστε την ψηφιακή αναπαράσταση της πληροφορίας;
2. Τι είναι ένα bit και ποιες τιμές μπορεί να πάρει;
3. Πόσα bit αποτελούν ένα byte;
4. Πόσους διαφορετικούς συνδυασμούς μπορούμε να σχηματίσουμε με 8 bit;
5. Τι σημαίνει κωδικοποίηση χαρακτήρων;
6. Ποια είναι η διαφορά του ASCII από το Unicode;
7. Πώς ένα γράμμα που πληκτρολογούμε εμφανίζεται στην οθόνη;
8. Γιατί το ίδιο γράμμα μπορεί να εμφανίζεται με διαφορετικές γραμματοσειρές;
Πληροφορική · Β΄ Γυμνασίου | Ψηφιακή αναπαράσταση χαρακτήρω