Μάθημα : ΘΡΗΣKEYTIKA

Ποια σειρά τάξης παρατηρούμε στην θεία Λειτουργία;
Πρώτα ετοιμάζονται τα δώρα (ο άρτος και ο οίνος), για να γίνει το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Έπειτα προετοιμάζονται οι πιστοί για το Μυστήριο αυτό. Και τέλος γίνεται το ίδιο το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας.

Πώς λέγεται το μέρος της θείας Λειτουργίας, που προετοιμάζονται τα δώρα για την θεία Ευχαριστία;
Λέγεται «Προσκομιδή».

Τι σημαίνει η λέξη «Προσκομιδή»;
Σημαίνει «προσφορά», γιατί «προσ-κομίζω» σημαίνει «προσ-φέρω».

Και γιατί πήρε αυτό το όνομα το πρώτο αυτό μέρος της θείας Λειτουργίας;
Από το έθιμο των πρώτων χριστιανών να προσφέρουν αυτοί στην Εκκλησία ψωμί και κρασί για την τέλεση της θείας Ευχαριστίας. Για τον ίδιο λόγο και ο άρτος που προσφέρουν λέγεται «πρόσφορο»· και ο λαός μας, με την δική του λειτουργική γλώσσα, επειδή το «πρόσφορο» είναι αναγκαίο για την θεία Λειτουργία και χωρίς αυτό δεν μπορεί αυτή να τελεστεί, το λέει «Λειτουργιά».

Πώς λέγεται το μέρος της θείας Λειτουργίας, που τελείται το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας;
Λέγεται Λειτουργία των πιστών· γιατί μόνο οι πιστοί, δηλαδή οι βαπτισμένοι, είχαν το δικαίωμα να παρευρίσκονται σ’ αυτή.

Τι πρέπει να θυμόμαστε όταν, στην Λειτουργία των πιστών, γίνεται η λιτανεία με τα δώρα από την πρόθεση στο Θυσιαστήριο;
Αυτό λέγεται «μεγάλη είσοδος» και βλέποντας κατ’ αυτή τον ιερέα με τα δώρα να τα μεταφέρει στο άγιο Θυσιαστήριο, πρέπει να σκεπτόμαστε τον Χριστό που πορεύεται εκούσια στον Γολγοθά να προσφέρει τον Εαυτό Του θυσία για την άφεση των αμαρτιών μας, ενώ δίπλα Του είναι περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων που Τον συνοδεύουν ως Βασιλιά τους. Είναι ωραίο το «Χερουβικό» (το τροπάριο που λέγουν οι Ψάλτες για προετοιμασία της μεγάλης εισόδου) του Μεγάλου Σαββάτου: «Σιγησάτω πᾶσα σὰρξ βροτεία, καὶ στήτω μετὰ φόβου και τρόμου καὶ μηδὲν γήϊνον ἐν ἑαυτῇ λογιζέσθω· ὁ γὰρ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων, προσέρχεται σφαγιασθῆναι καὶ δοθῆναι εἰς βρῶσιν τοῖς πιστοῖς. Προηγοῦνται δὲ τούτου οἱ χοροὶ τῶν ἀγγέλων μετὰ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας, τὰ πολυόμματα Χερουβεὶμ καὶ τὰ ἑξαπτέρυγα Σεραφεὶμ, τὰς ὄψεις καλύπτοντα καὶ βοῶντα τὸν ὕμνον· Ἀλληλούϊα, ἀλληλούϊα, ἀλληλούϊα».

Ποια είναι η πιο ουσιαστική πράξη αυτής της Λειτουργίας των πιστών;
Είναι η εκφώνηση των λόγων, με τους οποίους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός συνέστησε το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας: «Λάβετε, φάγετε· τοῦτό ἐστι τὸ Σῶμά μου…»· «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο ἐστι τὸ Αἷμά μου…»· (Ματθ. 26, 27.28). Και μετά από αυτό η επίκληση του Αγίου Πνεύματος και η ευλογία των δώρων, δηλαδή του άρτου και του οίνου, που είχαν προσφερθεί με την Προσκομιδή.

Γιατί αυτό είναι το πιο ουσιαστικό;
Γιατί με την επίκληση του Αγίου Πνεύματος ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται σε πραγματικό Σώμα και Αίμα Χριστού.

Τι πρέπει να θυμόμαστε την στιγμή της καθαγίασης των Τιμίων Δώρων και την ώρα που κοινωνούν οι κληρικοί από το άγιο Θυσιαστήριο;
Να θυμόμαστε τον Μυστικό Δείπνο του Ίδιου του Ιησού Χριστού με τους Αποστόλους Του, τα παθήματά Του, τον σταυρικό Του θάνατο και την ταφή Του.

Τι παριστάνεται με την τελευταία παρουσίαση των Τιμίων Δώρων στον λαό και την απόκρυψή τους έπειτα απ’ αυτόν;
Η Ανάληψη του Ιησού Χριστού στον ουρανό.

Σε τι συνίσταται η Προσκομιδή;
Συνίσταται σ’ αυτό: Ο ιερέας μνημονεύοντας προφητείες και τύπους σχετικά με τα παθήματα του Χριστού από την Παλαιά Διαθήκη, ξεχωρίζει την κεντρική μερίδα του προσφόρου, που γράφει τα σημεία 

και το θέτει πάνω στο άγιο Δισκάριο. Και κεντώντας αυτή την μερίδα με την αγία λόγχη θυμούμενος τον στρατιώτη που κέντησε με λόγχη την πλευρά του Εσταυρωμένου Κυρίου μας χύνει κρασί και νερό στο άγιο Ποτήριο, γιατί από την κεντηθείσα πλευρά του Κυρίου μας βγήκε αίμα και νερό. Έπειτα ο ιερέας παίρνει από το πρόσφορο την μερίδα της Θεοτόκου

και την βάζει και αυτή πάνω στο Δισκάριο, δεξιά της μερίδας του Χριστού, που έβαλε πρώτα σ’ αυτό. Και έπειτα παίρνει πάλι ο ιερέας από το πρόσφορο την μερίδα

που έχει εννιά μικρά εξογκώματα και μνημονεύει σ’ αυτά όλους τους αγίους, κάθε τάξη αγίων σε κάθε εξόγκωμα, κατά την εξής σειρά: α) Άγγελοι, β) Πρόδρομος και όλοι οι Προφήτες, γ) Απόστολοι, δ) Ιεράρχες, ε) Μάρτυρες, ς) Όσιοι, ζ) Ανάργυροι, η) Οι γονείς της Θεοτόκου Ιωακείμ και Άννα, ως και ο άγιος της ημέρας και θ) ο άγιος Ιεράρχης, του οποίου τελείται η θεία Λειτουργία (συνήθως ο ιερός Χρυσόστομος).

Έπειτα ο ιερέας μνημονεύει πρώτα τον Επίσκοπο και όλους τους χριστιανούς· τους ζωντανούς πρώτα και τους πεθαμένους έπειτα. Πάνω δηλαδή στο Δισκάριο είναι όλη η Εκκλησία, και η θριαμβεύουσα στον ουρανό και η στρατευομένη στην γη Εκκλησία.